Lucjan Czubiński

Lucjan Czubiński
generał dywizji
Data i miejsce urodzenia	21 lipca 1930 Dobrzelin, Polska
Przebieg służby
Lata służby	1950-1990
Stanowiska	naczelny prokurator wojskowy, prokurator generalny PRL, szef Wojsk MSW, wiceminister spraw wewnętrznych, urzędujący z-ca przewodniczącego Komitetu Rady Ministrów ds. Przestrzegania Prawa, Porządku Publicznego i Dyscypliny Społecznej
Odznaczenia

Prokurator generalny
Przynależność polityczna	Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Okres urzędowania	od 10 marca 1972 do 30 listopada 1981
Poprzednik	Kazimierz Kosztirko
Następca	Franciszek Rusek

Lucjan Czubiński (ur. 21 lipca 1930 w Dobrzelinie k. Kutna) – doktor habilitowany nauk prawnych, generał dywizji Wojska Polskiego, naczelny prokurator wojskowy-zastępca prokuratora generalnego PRL (1968–1972), prokurator generalny PRL (1972–1981), szef Wojsk MSW (1981–1983), wiceminister spraw wewnętrznych (1983–1990).

Życiorys

Absolwent Wydziału Prawa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Od 1950 w organach wojskowego wymiaru sprawiedliwości, w latach 1953–1955 prokurator 11 Dywizji Zmechanizowanej w Żaganiu, w okresie 1955–1967 wiceprokurator i prokurator Wojskowej Prokuratury Okręgowej we Wrocławiu, w latach 1967–1968 szef Oddziału Przestrzegania Prawa Naczelnej Prokuratury Wojskowej w Warszawie, 1968 prokurator Warszawskiego Okręgu Wojskowego, od 1 sierpnia 1968 do 14 marca 1972 naczelny prokurator wojskowy-zastępca prokuratora generalnego PRL, od 14 marca 1972 do 25 listopada 1981 prokurator generalny PRL, w okresie 1981–1983 dyrektor generalny Ministerstwa Spraw Wewnętrznych – szef Wojsk MSW, od 18 lutego 1983 do 6 marca 1990 podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych, nadzorujący Instytut Problematyki Przestępczości, w latach 1981–1990 docent Akademii Spraw Wewnętrznych w Warszawie, członek Rady Naukowej Instytutu Kryminalistyki MSW, w okresie 1986–1990 członek Prezydium Komisji ds. Reformy Prawa Karnego, w latach 1984-1989 urzędujący zastępca przewodniczącego Komitetu Rady Ministrów ds. Przestrzegania Prawa, Porządku Publicznego i Dyscypliny Społecznej. Uczestniczył w obradach Okrągłego Stołu w podzespole do spraw reformy prawa i sądów.

Działacz PZPR. Wielokrotnie wybierany do władz partyjnych na różnych szczeblach w wojsku. W latach 1971–1975 członek Centralnej Komisji Rewizyjnej PZPR, w okresie 1975–1980 zastępca członka KC PZPR, w latach 1980–1981 członek KC PZPR. Na IX Nadzwyczajnym Zjeździe PZPR w lipcu 1981 nie został wybrany w skład Komitetu Centralnego. W okresie 1986-1990 członek Centralnej Komisji Kontrolno-Rewizyjnej PZPR.

Doktorat obronił w 1964, a habilitację uzyskał w 1976. W październiku 1970 awansował na generała brygady. Akt nominacyjny wręczył w Belwederze przewodniczący Rady Państwa Marian Spychalski. Z kolei w październiku 1984 awansował na generała dywizji. Akt nominacyjny wręczył w Belwederze przewodniczący Rady Państwa prof. Henryk Jabłoński. W marcu 1990 odwołany przez premiera Tadeusza Mazowieckiego z funkcji wiceministra spraw wewnętrznych. W stanie spoczynku od marca 1990.

Autor 3 książek („Istota rozkazu wojskowego”, Warszawa 1969; „Problematyka egzekwowania posłuszeństwa w Ludowym Wojsku Polskim: studium karnoprawne i kryminologiczne”, Warszawa 1975 oraz „Polskie wojskowe prawo karne w zarysie”, Warszawa 1981) i licznych artykułów na łamach prasy.

W 1971 był członkiem tzw. „Komisji Kruczka” powołanej przez Biuro Polityczne KC PZPR w celu wyjaśnienia odpowiedzialności za użycie broni wobec manifestantów podczas tzw. wydarzeń grudniowych z 1970. W wyniku prac komisji nikt nie poniósł jakiejkolwiek odpowiedzialności karnej.

W 1976, po wydarzeniach w Radomiu i Ursusie zapewniał na forum Sejmu PRL, że nigdzie nie doszło do bicia protestujących, a funkcjonariusze MO zachowywali się zgodnie z prawem, co było ewidentnym kłamstwem.

Powszechny rozgłos przyniosło Czubińskiemu wyniesienie w 1981 przez pracownika Prokuratury Generalnej PRL tzw. „tajnej instrukcji prokuratora Czubińskiego”, czyli „Uwag o dotychczasowych zasadach ścigania uczestników nielegalnej działalności antysocjalistycznej”, w których Czubiński pouczał prokuratorów, jakie przepisy kodeksu karnego należy wykorzystywać (a wręcz naginać) do walki z „Solidarnością”. Konsekwencją ujawnienia instrukcji (wobec fali krytyki) było przesunięcie Czubińskiego z Prokuratury do MSW, gdzie jako dyrektor generalny nadzorował wojska resortu (Nadwiślańskie Jednostki Wojskowe MSW, Wojska Ochrony Pogranicza i Biuro Ochrony Rządu).

W swoich pamiętnikach Mieczysław Rakowski następująco wypowiada się o Czubińskim: „Kilka dni temu prokurator generalny PRL, Czubiński, pokorny sługa kierownictwa KC, po raz drugi wystąpił na posiedzeniu Komisji Wymiaru Sprawiedliwości i ponownie powrócił do zajść w Radomiu i Ursusie. Również i tym razem zaprzeczył faktom. Oświadczył, ze MO zachowywała się bardzo powściągliwie i ze w śledztwie nie doszło do naruszeń praworządności. Jest to oczywista nieprawda”. (M.F. Rakowski, Dzienniki Polityczne 1976–1978, Wydawnictwo ISKRY, Warszawa 2002, s. 160). „Generał Czubiński, o którego intelekcie zmilczę, użył na BP słów następujących: Komisja ds. przestrzegania praworządności wiernie wykonywała polecenia partii. A mnie się w tym momencie przypomniał Kadar, który mówił, że zadaniem SB jest stanie (o ile dobrze pamiętam) na straży praworządności określanej przez Konstytucję, a nie poleceń partii. Odzywka Czubińskiego nie jest błahą sprawą. To priwyczka, to dowód, że aparaty myślą po swojemu, po staremu”. (M.F. Rakowski, Dzienniki Polityczne 1984–1986, Wydawnictwo ISKRY, Warszawa 2005, s. 305–306).

Obecnie Czubiński jest wykładowcą WSAS w Warszawie.

Odznaczony dwukrotnie Orderem Sztandaru Pracy I klasy oraz Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Bibliografia

• A. Albert, Najnowsza historia Polski: 1918-1980, Wydawnictwo Puls, 1991.
• W. Borodziej, J. Kochanowski, PRL w oczach Stasi. Tom II. Dokumenty z lat 1980-1983, Wydawnictwo Fakt, Warszawa 1996.
• Z. Branach, Pierwszy grudzień Jaruzelskiego, Agencja Reporterska Cetera, 1998.
• A. Dudek, Reglamentowana rewolucja. Rozpad dyktatury komunistycznej w Polsce 1988–1990, Wydawnictwo Arcana, Kraków 2005.
• J. Eisler, Zarys dziejów politycznych Polski: 1944-1989, Polska Oficyna Wydawnicza „BGW”, Warszawa 1992.
• L. Grot, T. Konecki, E. Nalepa, Pokojowe dzieje Wojska Polskiego, Wojskowy Instytut Historyczny im. Wandy Wasilewskiej, Warszawa 1988.
• Instrukcja prokuratora Czubińskiego, w: J. Łojek Kalendarz historyczny. Polemiczna historia Polski, Warszawa 1996.
• M. Jędrzejko, M. Paszkowski, M. Krogulski, „Generałowie i admirałowie III Rzeczypospolitej (1989-2002)”, Wydawnictwo von Borowiecky, Warszawa 2002, ISBN 83-87689-46-7.
• H.P. Kosk, Generalicja Polska, tom I, Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, Pruszków 1999.
• Kronika komunizmu w Polsce (oprac. zbiorowe), Wydawnictwo Kluszczyński, Kraków 2009.
• P. Martell, G. P. Hayes, World military leaders, Bowker, New York 1974.
• T. Mołdawa, Ludzie władzy 1944-1991, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1991.
• A. Paczkowski, Pół wieku dziejów Polski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1996.
• W. Polak, Stan wojenny – pierwsze dni, Wydawnictwo Finna, 2006.
• P. Pytlakowski, Republika MSW, Andy Grafik, 1991.
• M.F. Rakowski, Dzienniki Polityczne 1984-1986, Wydawnictwo Iskry, Warszawa 2005.
• J. Stroynowski, ed., Who is who in the Socialist countries of Europe : a biographical encyclopedia of more than 12,600 leading personalities in Albania, Bulgaria, Czechoslovakia, German Democratic Republic, Hungary, Poland, Romania, Yugoslavia 1989, tom 1, K.G. Saur Pub., 1989.
• K. Szwagrzyk, Prawnicy czasu bezprawia: sędziowie i prokuratorzy wojskowi w Polsce 1944-1956, Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Towarzystwo Naukowe Societas Vistulana, Kraków, Wrocław 2005, ISBN 83-88385-65-8.
• Tajna instrukcja Prokuratora Generalnego, w: J. J. Lipski KOR: Komitet Obrony Robotników: Komitet Samoobrony Społecznej, Wydawnictwo Aneks, 1983 (wydawnictwo podziemne).
• Tajne dokumenty Biura Politycznego. Grudzień 1970, Wyd. „Aneks”, Londyn 1991.
• Tajne dokumenty Biura Politycznego. 1980-1981, Wyd. „Aneks”, Londyn 1991.
• R. Terlecki, Miecz i tarcza komunizmu: historia aparatu bezpieczeństwa w Polsce, 1944-1990, Wydawnictwo Literackie, 2007.