Lucjan Rydel (poeta)
Lucjan Antoni Feliks Rydel (ur. 17 maja 1870 w Krakowie, zm. 8 kwietnia 1918 w Krakowie-Bronowicach Małych) – poeta i dramatopisarz polski okresu Młodej Polski.
Był synem Lucjana (okulisty, profesora i rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego) i Heleny z Kremerów, wnukiem Józefa Kremera.W latach 1888-1894 studiował na Wydziale Prawa UJ studia te podjął na stanowcze życzenie ojca, po uzyskaniu doktoratu poświecił się twórczości literackiej, zagadnieniom z dziedziny historii i historii sztuki. Jesienią 1895 zamieszkał w Warszawie publikował felietony i artykuły z histirii sztuki, krytyki literackiej na łamach gazet warszawskich i krakowskich miedzy innymi w "Gazecie Polskiej". W 1896 uzyskał stypendium przyznane przez Akademię Umiejetności za ktore wyjechał do Paryża. Uczęszczał na wykłady w College de France,Sorbonie i Ecole des Beaux Arts, pracował w Bibliotece Polskiej. Po powrocie zamieszkał w Krakowie, po ślubie, który odbył się 20 listopada 1900 zamieszkał w podkrakowskich Toniach, w 1908 przeniósł się do Bronowic. Mieszkając w Bronowicach zakładał czytelnie, prowadził wykłady, organizował przedstawienia ludowe.Przyczynił się do odkrycia i rozwinięcia talentu wiejskiego poety-samouka Antoniego Kucharczyka. W 1907 podróżował po Grecji, wykłady o sztuce i kuturze greckiej, które prowadził później niemal do końca życia w krakowskiej ASP przyciągały licznych słuchaczy. Po wybuchu I wojny światowej przebywał w Pradze i Pardubicach, po powrocie do Krakowa od września 1915 do sierpnia 1916 był dyrektorem Teatru im.J.Słowackiego.W marcu 1918 Rydel zachorował na zapalenie płuc, na które wówczas nie było ratunku, zmarł w Rydlówce, pochowany został na Cmentarzu Rakowickim. Nagrobek ma kształt przydrożnej kapliczki z podkrakowskiej wsi, razem z Rydelem spoczywają żona, bracia Stanisław (19 lat zm.1909) i Adam oraz siostra Helena Lange.
Do jego najbardziej znanych dzieł należą:
- Zaczarowane koło – baśń dramatyczna z 1900 – na jej podstawie Konstanty Gorski skomponował poemat symfoniczny pod tym samym tytułem
- Betlejem polskie – jasełka wystawione w 1904
- Zygmunt August – trylogia dramatyczna (Królewski jedynak, Złote więzy, Ostatni) z 1913
- Ferenike i Peisidoros – opowiadanie z 1913
- zbiór "Poezje" wyd. 1899 wyd kolejne rozszerzone 1901 i 1909
- jednoaktówki : dramat "Matka" z 1893, misterium fantastyczne "Dies irae" 1893, "Na marne" 1895
- poematy bajeczne "'Bajka o Kasi i królewiczu" 1903, 'Pan Twardowski" 1906, "Madejowe łoże" 1909
Słynne zaślubiny Rydla z Jadwigą Mikołajczykówną (1883-1936), córką chłopa z Bronowic stały się tematem dramatu Wyspiańskiego pod tytułem Wesele.
W Warszawie (na Bielanach), Ostrowcu Świętokrzyskim, Krakowie, Szczecinie, Elblągu,Tychach i w Łodzi znajdują się ulice nazwane jego nazwiskiem.
[edytuj] Bibliografia
- Listy Stanisława Wyspiańskiego do Lucjana Rydla, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1979, ISBN 83-08-00100-9 (2 tomy)
- Stanisław Waltoś "Krajobraz "Wesela" wyd.Kraków 1992, ISBN 8385474-13-7
- "Literatura Polska" t. II wyd. PWN Warszawa 1985 ISBN 83-01-05369-0
