Ludność Polski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ludność Polski
Rok Ludność Rok Ludność
ok. 1000 od 1 do 2 mln 1946 23,930 mln
1370 1,9 mln 1950 25,008 mln
1582 7,5 mln 1960 29,776 mln
1634 11 mln 1970 32,642 mln
ok. 1750 12 mln 1978 35,061 mln
1800 9 mln 1988 37,879 mln
1846 11,107 mln 1990 38,183 mln
1911 22,110 mln 1995 38,610 mln
1921 27,177 mln 2000 38,654 mln
1931 32,107 mln 2005 38,191 mln
1938 34,849 mln 2009 38 167 329
2010 38 529 866 [1][a]
2011 38 538 447 [2][a]
2013 38,496 mln [3][b]
Źródło: GUS, The World Factbook
Wykres liczby ludności Polski w latach 1946–2009 (w tysiącach)
Liczba ludności Polski w latach 1946-2008[4] (w tysiącach)

Ludność Polski – osoby zamieszkujące w Polsce. Dane demograficzne dotyczące ludności Polski regularnie gromadzi i publikuje Główny Urząd Statystyczny.

Struktura ludności Polski[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec 2008 ludność Polski szacowana była na 38 135 876 mieszkańców, co dawało gęstość zaludnienia 122 os/km².

Pod koniec 2009 ludność Polski szacowana była na 38 167 329 mieszkańców, co dawało wzrost o 31 453 mieszkańców[5].

Pod koniec 2010 ludność Polski szacowana była na 38 200 037 mieszkańców, co dawało roczny wzrost o około 33 000 mieszkańców[6]. Jednak w wyniku przeliczenia danych po Narodowym Spisie Powszechnym 2011 określono ją na 38 529 866[1].

Pod koniec 2011 Polska liczyła 38 538 447 mieszkańców[2], co dawało roczny wzrost o 8581 mieszkańców.

Dane te można uznać jednak za zawyżone. Według danych z Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2011, w końcu marca 2011 roku za granicą przebywało (powyżej 3 miesięcy) 2017 tys. osób zameldowanych w Polsce na stałe, w tym ponad 12 miesięcy i więcej. 1560 tys. Faktycznie oznacza to ludność Polski na poziomie 36-37 mln lub nawet mniej, bo nie wszyscy mogli brać udział w spisie (i nie wszyscy brali ze względu na metody), a sam GUS traktuje jako osoby przebywające czasowo za granicą takie osoby, które przebywają poza krajem, nawet przez wiele lat, ale nie dokonały wymeldowania z pobytu stałego w Polsce[7].

W Narodowym Spisie Powszechnym z 2002 r. ponad 96% ankietowanych zadeklarowało narodowość polską, 1,23% (471,5 tys. osób) zadeklarowało przynależność do innej narodowości, natomiast 2,03% ludności (774,9 tys. osób) nie określiło swej przynależności narodowościowej.

Według GUS w latach 2008-2011 odnotowano dodatni przyrost rzeczywisty ludności – było to spowodowane wzrostem liczby urodzeń, mimo wzrostu umieralności. Wcześniej przez 10 lat notowano spadek liczby ludności Polski.

Pod względem liczby ludności Polska w 2011 roku była na 34. miejscu wśród krajów świata i na 6. w Unii Europejskiej[6][c].

Mieszkańcy miast i wsi[edytuj | edytuj kod]

Nadal maleje liczba i udział mieszkańców miast w ogólnej liczbie ludności kraju. Obecnie (na koniec 2011 r.) ludność miejska stanowi niespełna 60,7 procent (w 2000 r. prawie 62%), natomiast sukcesywnie rośnie liczba ludności mieszkającej na obszarach wiejskich[2].

Na 1 kilometrze kwadratowym mieszkają 123 osoby – w miastach około 1082, a na terenach wiejskich 51.

Ludność według województw[edytuj | edytuj kod]

Ludność w poszczególnych województwach
(dane na 31.12.2011, za GUS)[8]
Województwo Pow.
(w km²)
Ludność Przyrost roczny
(%)
dolnośląskie 19 947 2 916 577 Red Arrow Down.svg 0,02
kujawsko-pomorskie 17 972 2 098 370 Red Arrow Down.svg 0,02
lubelskie 25 122 2 171 857 Red Arrow Down.svg 0,31
lubuskie 13 998 1 023 158 Red Arrow Down.svg 0,01
łódzkie 18 219 2 533 681 Red Arrow Down.svg 0,34
małopolskie 15 183 3 346 796 Green Arrow Up.svg 0,30
mazowieckie 35 558 5 285 604 Green Arrow Up.svg 0,35
opolskie 9412 1 013 950 Red Arrow Down.svg 0,32
podkarpackie 17 846 2 128 687 Green Arrow Up.svg 0,03
podlaskie 20 187 1 200 982 Red Arrow Down.svg 0,20
pomorskie 18 310 2 283 500 Green Arrow Up.svg 0,35
śląskie 12 334 4 626 357 Red Arrow Down.svg 0,19
świętokrzyskie 11 710 1 278 116 Red Arrow Down.svg 0,35
warmińsko-mazurskie 24 173 1 452 596 Red Arrow Down.svg 0,08
wielkopolskie 29 827 3 455 477 Green Arrow Up.svg 0,25
zachodniopomorskie 22 892 1 722 739 Red Arrow Down.svg 0,06
Polska 312 679 38 538 447 Green Arrow Up.svg 0,02

W roku 2011 liczba ludności zwiększyła się w 5 województwach, a w 11 zmalała. Największy przyrost miał miejsce w województwach pomorskim, mazowieckim, małopolskim i wielkopolskim[2][1].

Województwa, w których liczba ludności maleje najszybciej to świętokrzyskie, łódzkie, opolskie oraz lubelskie[2][1].

Ludność według podatków[edytuj | edytuj kod]

Według oficjalnych danych(Ministerstwa Finansów) zarejestrowano ~ 27 mln osób płacących podatki w postaci PIT i ryczałtu. Osoby pozostałe prawdopodobnie, jak zarejestrowani płacą VAT i akcyzę(np. od zakupu w sklepie produktu z VATem czy paliwa).[9]

Statystyka urodzeń i zgonów[edytuj | edytuj kod]

[10][11][12]

Przed II wojną światową[edytuj | edytuj kod]

Średnia populacja (x 1000) Urodzenia Zgony Przyrost naturalny Współczynnik urodzeń (na 1000) Współczynnik zgonów (na 1000) Przyrost naturalny (na 1000)
1921 27 150 890 000 568 000 322 000 32,8 20,9 11,9
1922 27 860 983 000 555 000 428 000 35,3 19,9 15,4
1923 28 210 1 015 000 494 000 521 000 36,0 17,5 18,5
1924 28 550 1 000 000 519 000 481 000 35,0 18,2 16,8
1925 29 290 1 037 000 492 000 545 000 35,4 16,8 18,6
1926 29 900 989 000 533 000 456 000 33,1 17,8 15,3
1927 30 330 958 000 525 000 433 000 31,6 17,3 14,3
1928 30 760 984 000 505 000 479 000 32,0 16,4 15,6
1929 31 090 988 000 520 000 468 000 31,8 16,7 15,1
1930 31 440 1 016 000 490 000 526 000 32,3 15,6 16,7
1931 31 970 966 000 495 000 471 000 30,2 15,5 14,7
1932 32 383 932 000 487 000 445 000 28,9 15,0 13,9
1933 32 810 869 000 466 000 403 000 26,5 14,2 12,3
1934 33 201 881 615 479 684 401 931 26,6 14,4 12,1
1935 33 601 876 667 470 998 405 669 26,1 14,0 12,1
1936 34 002 892 320 482 633 409 687 26,2 14,2 12,0
1937 34 359 856 064 481 594 374 470 24,9 14,0 10,9
1938 34 923 849 873 479 602 370 271 24,3 13,7 10,6

Po II wojnie światowej[edytuj | edytuj kod]

[13] [14]

Populacja (w tys., stan na 31.12.) Urodzenia żywe Zgony ogółem Przyrost naturalny Współczynnik urodzeń żywych (na 1000) Współczynnik zgonów (na 1000) Przyrost naturalny (na 1000) Dzietność
1946 23 640 622 500 241 800 380 700 26,2 10,2 16,0
1947 23 754 681 200 258 400 422 800 28,7 10,9 17,8
1948 24 211 704 800 267 300 437 500 29,4 11,2 18,2
1949 24 613 725 100 280 500 444 600 29,7 11,5 18,2
1950 25 035 763 100 288 700 474 400 30,7 11,6 19,1
1951 25 507 783 600 312 300 471 300 31,0 12,4 18,6
1952 25 999 779 000 286 700 492 300 30,2 11,1 19,1
1953 26 511 779 000 266 500 512 500 29,7 10,2 19,5
1954 27 012 778 100 276 400 501 700 29,1 10,3 18,8
1955 27 550 793 800 261 600 532 200 29,1 9,6 19,5
1956 28 080 779 800 249 600 530 200 28,1 9,0 19,1
1957 28 540 782 300 269 100 513 200 27,6 9,5 18,1
1958 29 000 755 500 241 400 514 100 26,3 8,4 17,9
1959 29 480 722 900 252 400 470 500 24,7 8,6 16,1
1960 29 795 669 500 224 200 445 300 22,6 7,6 15,0 2,98
1961 30 133 627 600 227 700 399 900 20,9 7,6 13,3 2,83
1962 30 484 599 500 239 200 360 300 19,8 7,9 11,9 2,72
1963 30 940 589 300 231 200 358 100 19,2 7,5 11,7 2,70
1964 31 339 563 900 237 000 326 900 18,1 7,6 10,5 2,57
1965 31 551 547 400 233 400 314 000 17,4 7,4 10,0 2,52
1966 31 811 531 300 233 900 297 400 16,8 7,4 9,4 2,33
1967 32 163 521 800 249 100 272 700 16,3 7,8 8,5 2,30
1968 32 426 525 800 245 700 280 100 16,2 7,6 8,6 2,24
1969 32 671 532 800 264 500 268 300 16,3 8,1 8,2 2,20
1970 32 658 547 800 268 600 279 200 16,8 8,3 8,5 2,22
1971 32 909 564 400 285 800 278 600 17,2 8,7 8,5 2,25
1972 33 202 577 900 267 400 310 500 17,5 8,1 9,4 2,24
1973 33 512 600 900 279 500 321 400 18,0 8,4 9,6 2,24
1974 33 846 623 700 279 700 344 000 18,5 8,3 10,2 2,26
1975 34 185 646 400 299 500 346 900 19,0 8,8 10,2 2,27
1976 34 528 672 800 306 800 366 000 19,6 8,9 10,7 2,31
1977 34 850 665 200 315 600 349 600 19,2 9,1 10,1 2,33
1978 35 081 669 300 328 100 341 200 19,1 9,4 9,7 2,30
1979 35 414 691 300 326 000 365 300 19,6 9,3 10,3 2,39
1980 35 735 695 800 353 200 342 600 19,5 9,9 9,6 2,42
1981 36 062 681 700 331 900 349 800 19,0 9,3 9,7 2,34
1982 36 399 705 400 337 900 367 500 19,5 9,3 10,2 2,38
1983 36 745 723 600 352 200 371 400 19,7 9,6 10,1 2,41
1984 37 063 701 700 367 600 334 100 19,0 10,0 9,0 2,36
1985 37 341 680 100 384 000 296 100 18,2 10,3 7,9 2,33
1986 37 572 637 200 378 800 258 400 17,0 10,1 6,9 2,21
1987 37 764 607 800 380 700 227 100 16,1 10,1 6,0 2,15
1988 37 885 589 900 373 000 216 900 15,6 9,9 5,7 2,12
1989 37 988 564 400 383 100 181 300 14,8 10,0 4,8 2,08
1990 38 073 547 700 390 300 157 400 14,3 10,2 4,1 2,04
1991 38 144 547 700 405 700 142 000 14,3 10,6 3,7 2,05
1992 38 203 515 200 394 700 120 500 13,5 10,3 3,2 1,91
1993 38 239 494 300 392 300 102 000 12,9 10,2 2,7 1,86
1994 38 265 481 300 386 400 94 900 12,6 10,1 2,5 1,78
1995 38 284 433 100 386 100 47 000 11,3 10,1 1,2 1,65
1996 38 294 428 200 385 500 42 700 11,2 10,1 1,1 1,58
1997 38 290 412 700 380 200 32 500 10,8 9,9 0,9 1,52
1998 38 277 395 600 375 300 20 300 10,3 9,9 0,5 1,44
1999 38 263 382 000 381 400 600 10,0 10,0 0,0 1,37
2000 38 254 378 300 368 000 10 300 9,9 9,6 0,3 1,35
2001 38 242 368 200 363 200 5 000 9,6 9,5 0,1 1,32
2002 38 219 353 800 359 500 −5 700 9,3 9,4 −0,1 1,25
2003 38 191 351 100 365 200 −14 100 9,2 9,6 −0,4 1,22
2004 38 174 356 100 363 500 −7 400 9,3 9,5 −0,2 1,23
2005 38 157 364 400 368 300 −3 900 9,6 9,7 −0,1 1,24
2006 38 125 374 200 369 700 4 500 9,8 9,7 0,1 1,27
2007 38 116 387 900 377 200 10 700 10,2 9,9 0,3 1,31
2008 38 136 414 500 379 400 35 100 10,9 10,0 0,9 1,39
2009 38 167 417 600 384 900 32 700 11,0 10,1 0,9 1,40
2010 38 530 413 300 378 500 34 800 10,7 9,8 0,9 1,38
2011 38 538 388 400 375 500 12 900 10,1 9,7 0,3 1,30
2012 38 533 386 300 384 800 1 500 10,0 10,0 0,0 1,30
2013[b] 38 496 369 600 387 300 −17,700 9,6 10,1 −0,5 1,26

Bezrobocie w Polsce w latach 2003-2014 (bezrobocie rejestrowane)[edytuj | edytuj kod]

[15][16]

Rok Styczeń Luty Marzec Kwiecień Maj Czerwiec Lipiec Sierpień Wrzesień Październik Listopad Grudzień
2014 14,0 13,9 13,5 13,0 12,5 12,0 11,9 11,7 11,5 11,3
2013 14,2 14,4 14,3 14,0 13,6 13,2 13,1 13,0 13,0 13,0 13,2 13,4
2012 13,2 13,4 13,3 12,9 12,6 12,3 12,3 12,4 12,4 12,5 12,9 13,4
2011 13,1 13,4 13,3 12,8 12,4 11,9 11,8 11,8 11,8 11,8 12,1 12,5
2010 12,9 13,2 13,0 12,4 12,1 11,7 11,5 11,4 11,5 11,5 11,7 12,4
2009 10,4 10,9 11,1 10,9 10,7 10,6 10,7 10,8 10,9 11,1 11,4 12,1
2008 11,5 11,3 10,9 10,3 9,8 9,4 9,2 9,1 8,9 8,8 9,1 9,5
2007 15,1 14,8 14,3 13,6 12,9 12,3 12,1 11,9 11,6 11,3 11,2 11,2
2006 17,5 18,0 17,8 17,2 16,5 15,9 15,7 15,5 15,2 14,9 14,8 14,8
2005 19,4 19,4 19,2 18,7 18,2 18,0 17,9 17,7 17,6 17,3 17,3 17,6
2004 20,6 20,6 20,4 19,9 19,5 19,4 19,3 19,1 18,9 18,7 18,7 19,0
2003 20,6 20,7 20,6 20,3 19,8 19,7 19,6 19,5 19,4 19,3 19,5 20,0

Struktura etniczna[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Polacy.

Najbardziej liczne grupy narodowe i etniczne, jak i inne zamieszkałe na terenie Polski grupy etniczne stanowiły według spisu z 2002 roku:

  1. Polacy (36983,7 tys.),
  2. Ślązacy (173,1 tys.),
  3. Niemcy (152,9 tys.),
  4. Białorusini (48,7 tys),
  5. Ukraińcy (31,0 tys),
  6. Romowie (12,9 tys),
  7. Rosjanie (6,1 tys.),
  8. Łemkowie (5,9 tys.),
  9. Litwini (5,8 tys.),
  10. Kaszubi (5 tys.).

Natomiast według spisu z 2011 roku:

  1. Polacy (37394 tys., w tym jako pierwsza 37310 tys.),
  2. Ślązacy (847 tys., w tym jako pierwsza 436 tys.),
  3. Kaszubi (233 tys., w tym jako pierwsza 18 tys.),
  4. Niemcy (148 tys., w tym jako pierwsza 74 tys.),
  5. Ukraińcy (51 tys., w tym jako pierwsza 38 tys.),
  6. Białorusini (47 tys., w tym jako pierwsza 36 tys.),
  7. inni

Kursywą zaznaczono mniejszości etniczne.

Języki i dialekty w Polsce[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Język polski.
Piramida wieku ludności (GUS 2007)

Najczęściej używane języki:

  1. polski (urzędowy)
  2. kaszubski
  3. łemkowski
  4. niemiecki
  5. litewski
  6. ukraiński
  7. białoruski
  8. etnolekty: śląski, wilamowicki, kurpiowski, podhalański i inne.

Struktura płci i wieku[edytuj | edytuj kod]

W ogólnej liczbie ok. 38 538 tys. ludności Polski kobiety stanowią 51,6%; na 100 mężczyzn przypada ich prawie 107 (wśród ludności miejskiej prawie 111, na wsi prawie 101).

w wieku do 44 roku życia – na 100 mężczyzn przypada 97 kobiet;
w wieku powyżej 44 roku życia – na 100 mężczyzn przypadają 123 kobiety;
w wieku 65 lat i więcej – na 100 mężczyzn przypada 164 kobiety[2].

W 2007 roku,

statystyczny mieszkaniec Polski był w wieku 37,3 lat[17].
Mężczyźni mieli średnio 35,3 lat,
kobiety – 39,4

(w 2000 r. odpowiednio: 35,4; 33,4; 37,4).

Ludność zamieszkała w miastach jest starsza – średni wiek wynosi 38,5 lat, mieszkańców wsi -35,5.

Dzieci i młodzież[edytuj | edytuj kod]

Rezultatem przemian w procesach demograficznych, a przede wszystkim głębokiej depresji urodzeniowej w latach 90. oraz na początku tego stulecia, jest gwałtowne zmniejszanie się liczby dzieci i młodzieży (0-17 lat). W 1990 r. ich udział w ogólnej liczbie ludności wyniósł 29%, w 2000 r. – 24,4%; w 2008 r. - 19,2%, a w 2011 - 18,5%. Dzieci w wieku poniżej 15 roku życia stanowiły w 2011 roku 15,1% ogólnej populacji wobec prawie 25% w 1990 r. i 19% w 2000 r.[2]

Dorośli[edytuj | edytuj kod]

Szczególnie duże zmiany można zaobserwować także w grupie osób w wieku produkcyjnym (kobiety w wieku 18-59 lat, mężczyźni – 18-64 lata). Szacuje się, że od 1990 r. odsetek osób w wieku zdolności do pracy (w ogólnej liczbie ludności) wzrósł o ponad 6 pkt, tj. z poziomu 58,2% do ok. 64,5% w 2008 r. (w 2000 r. wynosił 60,8%), przy czym tempo przyrostu ludności w wieku produkcyjnym jest coraz wolniejsze. W 2011 roku Polska liczyła 24 miliony 739 tysięcy osób w wieku produkcyjnym, z czego kobiet było 11 mln 768 tys., a mężczyzn – 12 mln 971 tys.[2]

Począwszy od 2002 roku wiek produkcyjny osiągają coraz mniej liczne roczniki 18-latków. W końcu 2001 r. było ich ponad 694 tys., zaś w 2008 r. na rynek pracy mogło wejść tylko 554 tys. 18-latków.

Jednocześnie występuje proces starzenia się zasobów siły roboczej powodowany zwiększaniem się liczby osób w wieku (produkcyjnym) niemobilnym, tj. powyżej 44 roku życia. Udział ludności w tym wieku wyniósł w 2011 roku 24,2% i jest o ponad 3 pkt większy niż w 2000 r. (osiągnął wówczas 21%).

Z danych wstępnych wynika, że w latach 2000-2009 liczba ludności w wieku produkcyjnym zwiększyła się o prawie 1,36 mln, tj. corocznie przybywało średnio ok. 170 tys. osób. Przyrost liczby ludności w tej grupie był bardzo zróżnicowany:

w 2001 r. przybyło 265 tys. osób w wieku produkcyjnym,
natomiast w 2008 r. tylko ok. 52 tys. (według wstępnych danych).

Należy podkreślić, że przyrosty te w zasadzie dotyczyły osób z grupy wieku niemobilnego (45-64 lata dla mężczyzn i 45-59 lat dla kobiet).

Emeryci[edytuj | edytuj kod]

W ostatnich latach obserwowany jest także dalszy wzrost liczby osób w wieku emerytalnym (mężczyźni 65 lat i więcej, kobiety 60 lat i więcej). Udział tej grupy w ogólnej populacji wynosił w 1990 r. niespełna 13%, w 2000 r. – prawie 15%, w 2010 – już 16,5%. W 1990 r. ludność w wieku poprodukcyjnym liczyła 4,9 mln, w 2000 r. – 5,7 mln, w 2010 – 6,3 mln[18].

Coraz bardziej istotne stają się relacje między poszczególnymi grupami wieku ekonomicznego ludności, co obrazuje współczynnik obciążenia demograficznego. Wprawdzie obecnie (dane na 2010 r.) na 100 osób w wieku produkcyjnym przypada 55 osób w wieku nieprodukcyjnym, podczas gdy w 2000 r. było ich 64 (w 1990 r.- 72). Jednak znaczące zmiany można zaobserwować analizując odrębnie relacje liczby osób w wieku przedprodukcyjnym i poprodukcyjnym w stosunku do liczby osób w wieku produkcyjnym; generalnie zmiany są zdecydowanie na niekorzyść grupy wieku przedprodukcyjnego. Aktualnie na każde 100 osób w wieku produkcyjnym przypada 30 osób w wieku przedprodukcyjnym oraz 25 osób w wieku poprodukcyjnym, podczas gdy w 2000 r. było to odpowiednio 40 i 24, zaś w 1990 roku – 50 i 22. Udział osób w wieku 65 lat i więcej (razem mężczyzn i kobiet) stanowi obecnie 13,5%, w 2000 r. wynosił 12,4%, a w 1990 r. – 10,2%.

Struktura wieku ludności ulega nadal dynamicznym zmianom; liczba i struktura ludności w wieku produkcyjnym determinuje podaż zasobów siły roboczej na rynku pracy. Należy jednak pamiętać, że w prezentowanych stanach ludności uwzględnione zostały osoby, które czasowo wyemigrowały za granicę i – chociaż są one w Polsce zameldowane na stałe – nie są już polskimi rezydentami (jeśli ich czas pobytu za granicą wynosi co najmniej 1 rok). W zdecydowanej większości osoby te są w wieku produkcyjnym mobilnym.

Zmiany demograficzne, jakie są obserwowane w ostatnich latach, tj. przede wszystkim wzrost liczby urodzeń oraz nowo zawartych małżeństw przy odnotowywanych coraz liczniejszych powrotach z czasowej emigracji, mogą wskazywać na przełom w dotychczasowym rozwoju ludności. Jednak perspektywa szybkiego wyjścia z głębokiej depresji demograficznej, w jakiej znajduje się Polska już od dłuższego czasu (praktycznie od początku lat 90.), jest dosyć odległa. Głęboki niż demograficzny z lat 90., którego efektem był przez kilka lat najniższy – wśród krajów UE (i jeden z najniższych w krajach europejskich) – poziom dzietności oraz dość duża emigracja za granicę (zwłaszcza emigracja czasowa ludzi młodych) mogą powodować utrudnienia w rozwoju demograficznym oraz na rynku pracy, a w najbliższym czasie także w systemie zabezpieczenia społecznego.

Migracje zagraniczne ludności[edytuj | edytuj kod]

Podstawowym składnikiem ubytku rzeczywistego powodującym zmniejszanie się liczby ludności Polski jest ujemne saldo migracji zagranicznych definitywnych (na pobyt stały). Szacuje się, że w 2008 r. ujemne saldo definitywnych migracji zagranicznych wyniosło ponad 15 tys. (w 2007 r. – minus 20,5 tys.). Najbardziej gwałtowny wzrost liczby emigracji na pobyt stały odnotowano w 2006 roku (z około 20-25 tys. w latach wcześniejszych do 47 tys.), saldo wyniosło wówczas minus 36 tys. Jednocześnie systematycznie wzrasta liczba imigrantów – z 7 tys. w 2003 r. do ok. 16 tys. w 2008 r. (dane wstępne).

Dodatkowo, dane wyszacowane w oparciu o różne źródła (statystyczne i poza statystyczne) wskazują, że w końcu 2007 r. na emigracji czasowej (powyżej 3 miesięcy) poza granicami Polski przebywało ok. 2270 tys. mieszkańców naszego kraju, w tym ponad 1925 tys. w Europie. Zdecydowana większość czasowych emigrantów z Polski przebywa w krajach członkowskich UE. Szacunkowa liczba emigrantów z Polski w UE wzrosła z ok. 750 tys. w końcu 2004 r. do ok. 1860 tys. w końcu 2007 r., czyli prawie 2,5-krotnie. W 2008 liczba ta była już mniejsza niż rok wcześniej, ale brak głębszych danych na ten temat. Najwięcej osób przebywało w Wielkiej Brytanii, Niemczech i Irlandii. Pomimo kolejnego zwiększenia skali emigracji, wyraźnie zmniejsza się jej dynamika.

Jednocześnie zwiększa się liczba Polaków powracających z czasowej emigracji. Szacuje się, że w 2007 r. powróciło ponad 200 tys. emigrantów, zaś w I połowie 2008 r. ponad 90 tys. osób – w większości młodych. W konsekwencji może to oznaczać znaczące zmiany w procesach demograficzno-społecznych.

Jednak mimo czasowego powrotu z emigracji jej dynamika zwiększa się. Np. w Wielkiej Brytanii w 2010 liczba emigrantów wzrosła prawie do 550 tys., podczas gdy na koniec 2009 roku oficjalnie na Wyspach Brytyjskich było 520 tys. Według szacunków MSZ poza granicami Polski żyje około 15-16 mln Polaków[19].

Urodzenia i dzietność kobiet[edytuj | edytuj kod]

Według wstępnych danych w 2008 r. zarejestrowano ponad 414 tys. urodzeń żywych, co oznacza wzrost o ponad 26 tys. w stosunku do roku 2007, ale także jest to o 1/4 mniej niż w 1990 r. i ponad 40% mniej niż w 1983 r., który był szczytowym rokiem ostatniego wyżu demograficznego (prawie 724 tys. urodzeń). W 2008 r. współczynnik urodzeń wyniósł 10,9‰ (o 0,7 pkt więcej niż w roku poprzednim, ale o ponad 3 pkt mniej niż w 1990 r. i prawie 9 pkt mniej niż w 1983 r.).

W latach 1984-2003 odnotowywano systematyczny spadek liczby urodzeń – do 351 tys. w roku 2003, który był najbardziej niekorzystnym dla rozwoju demograficznego kraju; rok 2008 był piątym z kolei, w którym odnotowano większą ich liczbę. Zwiększenie natężenia urodzeń ma miejsce zarówno wśród rodzin zamieszkałych w miastach, jak i na wsi – z niewielką przewagą dla ludności miejskiej, ale współczynnik urodzeń na wsi jest w dalszym ciągu wyższy. W 2007 r. współczynnik urodzeń na wsi wynosił 10,9‰, w mieście 9,7‰ (w 2006 r. – odpowiednio 10,5‰ i 9,3‰).

Pomimo rosnącej liczby urodzeń – w dalszym ciągu poziom reprodukcji nie gwarantuje prostej zastępowalności pokoleń, nadal utrzymuje się obserwowany od 1989 r. okres depresji urodzeniowej. W 2008 r. współczynnik dzietności wynosił 1,39[20], co oznacza wzrost (o 0,17 pkt) w stosunku do odnotowanego w 2003 r., w którym wskaźnik ten był najniższy od ponad 50 lat.

Najbardziej korzystną sytuację demograficzną określa współczynnik kształtujący się na poziomie 2,1-2,15, tj. gdy w danym roku na jedną kobietę w wieku 15-49 lat przypada średnio 2 dzieci.[potrzebne źródło]

Należy zaznaczyć, że kobiety urodzone w latach ostatniego wyżu demograficznego (roczniki 1979–1983, a także 1984–1988) znajdują się obecnie w wieku intensywnej, najwyższej płodności – stąd rosnąca liczba urodzeń.

Przyczyny zmian[edytuj | edytuj kod]

Wynikiem przeobrażeń demograficznych rozpoczętych w latach 90. jest między innymi przesunięcie najwyższej płodności kobiet z grupy wieku 20-24 lata do grupy 25-29 lat, a także znaczący wzrost płodności w grupie wieku 30-34 lata, który w znacznej mierze jest skutkiem realizacji urodzeń wcześniej „odłożonych”. Jest to efekt wyboru, jakiego dokonują ludzie młodzi decydując się najpierw na osiągnięcie określonego poziomu wykształcenia oraz stabilizacji ekonomicznej, a dopiero potem na założenie rodziny oraz jej powiększanie. Konsekwencją zmiany zachowań prorodzinnych jest podwyższenie zarówno średniego wieku rodzenia dziecka, który w 2007 r. wynosił 27,9 roku (wobec ok. 26 lat w połowie lat 90.), jak i średniego wieku urodzenia pierwszego dziecka – 25,8 w 2007 r. (ok. 23 lata w latach 90.).

Zmieniła się także struktura poziomu wykształcenia matek – w stosunku do początku lat 90. ponad pięciokrotnie wzrósł odsetek matek z wykształceniem wyższym (z 6% do ok. 32%), natomiast istotnie zmniejszył się odsetek kobiet z wykształceniem podstawowym i bez wykształcenia (z 18% do ok. 7%). Na dzietność kobiet w istotnym stopniu wpływa liczba zawieranych związków małżeńskich. Zdecydowana większość dzieci rodzi się w rodzinach tworzonych przez prawnie zawarte związki małżeńskie (w 2007 r. – ponad 80%), przy czym prawie połowa dzieci rodzi się w okresie pierwszych trzech lat trwania małżeństwa rodziców. Jednocześnie od kilkunastu lat systematycznie rośnie odsetek urodzeń pozamałżeńskich. Na początku lat 90. ze związków pozamałżeńskich rodziło się ok. 6-7% dzieci, zaś w ostatnich latach 17-20%. Odsetek ten jest zdecydowanie wyższy w miastach – w 2007 r. wynosił ponad 22%, na wsi – ponad 15%.

Rosnący współczynnik dzietności pozamałżeńskiej może oznaczać, że zwiększa się liczba rodzin tworzonych przez związki partnerskie lub wzrasta liczba matek samodzielnie wychowujących dzieci. Na wielkość tego współczynnika ma też zapewne fakt, że około 4-5% urodzeń dotyczy kobiet małoletnich, w wieku 15–18 lat.

Umieralność[edytuj | edytuj kod]

Wstępne dane wskazują, że w 2008 r. zmarło ponad 379 tys. osób, co oznacza o 2 tys. więcej niż w 2007 r.; współczynnik umieralności pozostał bez zmian na poziomie 9,9‰. W ogólnej liczbie osób zmarłych ok. 47% stanowią kobiety.

W latach 1992–1998 obserwowany był systematyczny spadek umieralności; od 1999 r. nastąpił wzrost – rejestrowano ok. 360-380 tys. zgonów rocznie. Także w ostatnich latach liczba zgonów nieznacznie wzrastała, ale tempo tego wzrostu jest w miarę stabilne – co można przyjąć za początek procesu stabilizacji poziomu umieralności w Polsce.

Przyczyny[edytuj | edytuj kod]

Głównymi przyczynami zgonów w Polsce są choroby układu krążenia i choroby nowotworowe; stanowią one ponad 70% wszystkich zgonów, trzecią grupą przyczyn są urazy i zatrucia – prawie 7%.

W zakresie umieralności z powodu chorób układu krążenia od kilku lat obserwuje się istotną poprawę. W pierwszej połowie lat 90. choroby te były przyczyną ponad 52% ogółu zgonów; na początku tego stulecia – prawie 48%, zaś w 2007 r. stanowiły 45,4% wszystkich przyczyn. Wśród kobiet umieralność w wyniku chorób układu krążenia jest zdecydowanie wyższa, ich udział w ogólnej liczbie zgonów wśród kobiet wynosi prawie 52%, a wśród mężczyzn ok. 40%.

Stopniowo zmniejsza się także odsetek zgonów powodowanych urazami i zatruciami, które obecnie stanowią 6,6% wszystkich zgonów, wobec 7,6% na początku lat 90. W tym przypadku także występuje duże zróżnicowanie umieralności według płci; wśród mężczyzn urazy i zatrucia stanowią 9,6% przyczyn, a wśród kobiet ok. 3,5%.

Niekorzystnym zjawiskiem jest bardzo szybki wzrost liczby zgonów powodowanych chorobami nowotworowymi, przy jednoczesnym wzroście liczby nowych zachorowań. W 1990 r. nowotwory złośliwe były przyczyną prawie 19% zgonów, w 2000 r. stanowiły 23%, a obecnie 24,6% wszystkich przyczyn (wśród mężczyzn stanowią niewiele ponad 26%; wśród kobiet – ponad 23%).

Dzieci[edytuj | edytuj kod]

W 2008 r. zarejestrowano 2,3 tys. zgonów dzieci w wieku poniżej 1 roku życia (tyle samo co przed rokiem). Pozytywny, obserwowany nieprzerwanie trend malejącej umieralności niemowląt potwierdza współczynnik wyrażający liczbę zgonów niemowląt na 1000 urodzeń żywych, który w minionym roku zmniejszył się (o 0,4 pkt) do poziomu 5,6‰ (w 1990 r. wynosił 19,3‰). W ogólnej liczbie zmarłych niemowląt ponad 80% umiera przed ukończeniem pierwszego miesiąca życia (w okresie noworodkowym), w tym ok. 2/3 w okresie pierwszego tygodnia życia.

Przyczyną ponad połowy zgonów niemowląt są choroby i stany okresu okołoporodowego, czyli powstające w trakcie trwania ciąży matki i w okresie pierwszych 6 dni życia noworodka, kolejną 1/3 zgonów stanowią wady rozwojowe wrodzone, a pozostałe są powodowane chorobami nabytymi w okresie niemowlęcym lub urazami. Podobnie jak ogólny współczynnik zgonów niemowląt także współczynnik umieralności okołoporodowej (urodzenia martwe i zgony niemowląt w wieku 0-6 dni na 1000 urodzeń żywych i martwych) wykazuje tendencję spadkową; w 2007 r. kształtował się na poziomie ok. 8,0‰; na początku tego stulecia wynosił prawie 10‰; zaś na początku lat 90. – prawie 20‰.

Trwanie życia[edytuj | edytuj kod]

Statystyki demograficzne (2010)
Liczba ludności 38 463 689
Udział Polski w populacji światowej 0.545% (2012)
Współczynnik urbanizacji 61% (2008)
Ludność według wieku
0 – 14 lat 15,5% (mężczyzn 2 964 995; kobiet 2 802 278)
15 – 64 lat 71,6% (mężczyzn 13 713 078; kobiet 13 845 251)
ponad 64 lata 13,4% (mężczyzn 1 966 406; kobiet 3 190 911)
Średni wiek
W całej populacji 38,2 lat
Mężczyzn 36,5 lat
Kobiet 40 lat
Przyrost naturalny -0,05%
Współczynnik urodzeń 10,04 urodzeń/1000 mieszkańców
Współczynnik zgonów 10,1 zgonów/1000 mieszkańców
Współczynnik migracji –0,47 migrantów/1000 mieszkańców
Ludność według płci
przy narodzeniu 1,06 mężczyzn/kobiet
poniżej 15 lat 1,06 mężczyzn/kobiet
15 – 64 lat 0,99 mężczyzn/kobiet
powyżej 64 lat 0,62 mężczyzn/kobiet
w całej populacji 0,94 mężczyzn/kobiet
Umieralność niemowląt
W całej populacji 6,66 śmiertelnych/1000 żywych
płci męskiej 7,38 śmiertelnych/1000 żywych
płci żeńskiej 5,9 śmiertelnych/1000 żywych
Oczekiwana długość życia
W całej populacji 75,85 lat
Mężczyzn 71,88 lat
Kobiet 80,06 lat
Rozrodczość 1,29 urodzeń/kobietę
Współczynnik dorosłych z HIV/AIDS 0,03% (2008)
Liczba osób zakażonych HIV/AIDS 11 901 (wrzesień 2008)[21]
Liczba zmarłych na HIV/AIDS 940 (wrzesień 2008)[21]

W 2008 r. w Polsce mężczyźni żyli przeciętnie 71,3 lat, natomiast kobiety 80 lat. W porównaniu z początkiem lat 50. ubiegłego stulecia jest to o ok. 15 lat więcej dla mężczyzn i ok. 18 lat więcej dla kobiet – podał Główny Urząd Statystyczny.

Korzyści wynikające z rozwoju nowych technologii medycznych i nowoczesnych metod diagnostycznych oraz poprawa kondycji zdrowotnej Polaków realizowana przez prozdrowotny styl życia, mają swoje odzwierciedlenie w trwającym już od ponad 15 lat spadku natężenia zgonów, a tym samym wydłużaniu przeciętnego trwania życia.

Różnice w regionach[edytuj | edytuj kod]

W 2008 r. przeciętne trwanie życia mężczyzn zamieszkałych w miastach wynosiło 71,6 lat, tj. prawie o rok więcej niż mężczyzn na wsi, natomiast wśród kobiet było odwrotnie – mieszkanki wsi żyły 80,2 lat, czyli o 0,4 roku dłużej niż kobiety w miastach. Relacje takie zaobserwowano dopiero w latach dziewięćdziesiątych. Wcześniej, przez okres ponad 20 lat, zarówno mężczyźni jak i kobiety mieszkający na wsi żyli dłużej niż ludność miast.

W Polsce występuje wysoka nadumieralność mężczyzn. Mimo iż w latach 90. różnica między przeciętnym trwaniem życia kobiet i mężczyzn malała (w 1991 r. – 9,2 lat; w 2001 – 8,2), początek nowego stulecia przyniósł ponowny wzrost tej wartości do 8,7 w 2008 r.

Nadal utrzymuje się duże regionalne zróżnicowanie przeciętnego trwania życia. W województwie łódzkim średnia długość trwania życia mężczyzn jest najkrótsza w Polsce – w 2008 r. wynosiła 69,1 lat. Jest to o 4 lata mniej niż w województwie podkarpackim, które od lat jest wiodącym pod względem długości trwania życia. Na wyróżnienie zasługują również województwa małopolskie, pomorskie i podlaskie, w których przeciętne trwanie życia mężczyzn w 2008 r. przekroczyło próg 72 lat.

Zróżnicowanie średniego trwania życia kobiet w przekroju wojewódzkim jest mniejsze – maksymalna różnica wynosi 2,6 roku. Najkrócej żyją mieszkanki woj. łódzkiego oraz śląskiego – 78,9 lat, natomiast najdłużej mieszkanki województwa podkarpackiego i podlaskiego – powyżej 81 lat. Wieku co najmniej 80 lat dożywają także kobiety mieszkające w województwie małopolskim, świętokrzyskim, mazowieckim, lubelskim i opolskim.

Mimo pozytywnych zmian w wydłużaniu przeciętnego trwania życia, Polska nadal wypada niekorzystnie na tle czołówki krajów europejskich. Wiek dożywania Polaków jest krótszy o kilka lat: mężczyzn o ok. 8 lat, kobiet o 4-5 lat.[22]

Prognoza ludności do 2035 roku[edytuj | edytuj kod]

Wyniki długookresowej prognozy ludności Polski na lata 2008-2035 Głównego Urzędu Statystycznego wskazywały, że w perspektywie kolejnych 26 lat, tzw. horyzontu prognozy, liczba ludności Polski będzie systematycznie zmniejszać się, przy czym tempo tego spadku będzie coraz wyższe wraz z upływem czasu.

Przewidywano, że w 2010 roku ludność Polski osiągnie prawie 38 092 tys. osób (faktycznie: 38 200 tys.), w 2020 – ok. 37 830 tys., zaś w 2035 roku – ok. 35 993 tys. – przy założeniu scenariusza prognozy określanego jako najbardziej realistyczny. Podobny stan ludności wystąpił w Polsce w latach 1981–1982, kiedy to był obserwowany ostatni boom urodzeniowy.

Prognozowane stany ludności oraz dynamika zmian w latach 2007–2035[edytuj | edytuj kod]

Ubytek liczby ludności w stosunku do 2007 r. ma wynieść w końcu horyzontu prognozy ponad 2,2 mln osób, co oznacza 5,6% ludności mniej.

Pierwsze lata prognozy miały przynieść niewielki spadek – poniżej 10 tys. osób rocznie; znaczące zmiany rozpoczną się po roku 2015, zaś ostatnie pięciolecie zaznaczy się ponad 800 tys. spadkiem liczby osób. W kolejnych latach okresu 2008–2020 przeciętne roczne tempo spadku liczby ludności miało wynosić od -0,12% do -0,02%, w kolejnych pięcioleciach po 2020 roku osiągnąć dynamikę od -0,55% do -0,26%.

Różny przebieg będą miały wspomniane procesy w miastach i na obszarach wiejskich. O ile w miastach do 2035 roku będziemy obserwować nieustanny ubytek ludności, to na terenach wiejskich do 2022 roku liczebność zamieszkującej tam populacji będzie wzrastała – do 102,6% stanu z końca 2007 roku, zaś przez kilkanaście następnych lat przewiduje się niewielki spadek. W 2035 liczba ludności zamieszkującej obszary wiejskie będzie nieznacznie mniejsza od stanu z końca 2007 roku.

Prognoza liczby ludności według ekonomicznych grup wieku w wybranych latach 2005–2035[edytuj | edytuj kod]

Przebieg zmian stanu i dynamiki ludności na obszarach miejskich i wiejskich wynika w dużej mierze ze zróżnicowania zachowań demograficznych mieszkańców miast i wsi. Obserwowane od kilku lat przemieszczenia ludności z miast na obszary podmiejskie są dodatkowym czynnikiem, który będzie miał wpływ na przebieg procesów demograficznych w miastach i na wsi.

Prezentowana aktualnie prognoza jest bardziej optymistyczną w stosunku do poprzedniej prognozy GUS, opracowanej w 2003 roku na lata 2003–2030 – na podstawie wyników spisu ludności z 2002 r. oraz ówczesnych przesłanek perspektywicznego rozwoju demograficznego. Należy przypomnieć, że według wyników prognozy z 2003 roku ludność Polski miała ulec zmniejszeniu o ponad 2,5 mln osób, przy czym w miastach o ok. 3 mln.

Przewidywane aktualnie zmiany w intensywności urodzeń i zgonów mogą spowodować utrzymywanie się dodatniego przyrostu naturalnego (różnica między liczbą urodzeń i zgonów) do 2013 roku. W kolejnych latach – wraz z postępującymi niekorzystnymi zmianami w strukturze ludności według wieku, takimi jak: starzenie się społeczeństwa, zmniejszanie się liczebności kobiet w wieku rozrodczym – przewidywany jest coraz wyższy ujemny przyrost naturalny. Nadwyżka zgonów nad urodzeniami w 2035 roku zbliży się do 180 tys. Jest to konsekwencja z jednej strony malejących i bardzo niskich urodzeń obserwowanych od początku lat 90. do końca 2003 roku, utrzymujących się na stosunkowo wysokim poziomie migracji zagranicznych definitywnych (na pobyt stały), zaś z drugiej – efektem korzystnych zmian w procesie umieralności oraz dalszym trwaniu życia. Są to również główne przyczyny poważnych zmian w prognozowanej strukturze ludności według wieku.

Małżeństwa[edytuj | edytuj kod]

Małżeństwa wyznaniowe w Polsce jako procent wszystkich małżeństw, według województw. Dane za rok 2006 (GUS)

W 2010 r. powstało 228 tys. nowych związków małżeńskich – o ponad 22 tys. mniej niż rok wcześniej. Współczynnik małżeństw (liczony na 1000 ludności) spadł o 0,6 pkt. do poziomu 6,0‰. Począwszy od 2003 r. obserwowano wzrost liczby nowo zawartych małżeństw, jednak w latach 2009 i 2010 nastąpił jej ponowny spadek. Częstość zawierania małżeństw w miastach i na wsi jest podobna.

Niezmiennie wśród nowo zawartych związków ok. 85% stanowią małżeństwa pierwsze, tj. panien z kawalerami. Małżeństwa wyznaniowe, tj. zawarte w kościołach i jednocześnie zarejestrowane w urzędach stanu cywilnego, stanowią około 68% zawieranych prawnie związków.

Na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat zdecydowanie zwiększył się wiek nowożeńców. Na początku lat 90. ponad połowa mężczyzn zawierających małżeństwo była w wieku poniżej 25 lat, w 2010 roku – już tylko 1/5; wśród kobiet udział ten zmniejszył się z 73% do 39%. Najczęściej mężczyźni żenią się „przed trzydziestką”; w 2010 r. ich średni wiek (mediana) zawierania małżeństwa wynosił 28, tj. o ponad 3 lata więcej niż na początku lat 90. Panny młode też są starsze, w 2010 roku miały – średnio – 26 lat, wobec niepełna 23 lat na początku lat 90. Nastąpiło przesunięcie grupy wiekowej najczęstszego zawierania małżeństwa na 25-29 lat, jej udział wynosi obecnie 42% (w 1990 r. – niespełna 14%). Nowożeńcy w miastach są o ok. 1,5 roku starsi od mieszkających na wsi.

Zmieniła się także struktura wykształcenia nowożeńców – w 2010 r. kobiety legitymowały się najczęściej wykształceniem wyższym – 44% (w 1990 r. – udział ten wynosił tylko 4%) lub średnim – 40% (podobnie w 1990 r.), zasadnicze zawodowe stanowiło 9% (w 1990 r. – 35%). Wśród mężczyzn – w przypadku wykształcenia średniego ponad 41% (w 1990 r. – 28%), z wykształceniem wyższym ponad 31% (5% na początku lat 90.); odnotowano dwukrotnie większy niż u kobiet udział zasadniczego zawodowego – 19% (51% w 1990 r.).

W końcu 2010 roku w Polsce istniało 8985 tys. małżeństw.

Rozwody i separacje[edytuj | edytuj kod]

W 2010 r. rozwiodło się 61,3 tys. par małżeńskich. Współczynnik rozwodów także spadł (o 0,1‰) i wyniósł 1,6‰.

Liczba rozwodów zwiększała się systematycznie od kilkunastu lat; w latach 2004–2006 odnotowano jej gwałtowny wzrost do 72 tys. w 2006 r. (w latach 1995–2002 orzekano ok. 40-45 tys. rozwodów rocznie). W 2010 r. na 1000 istniejących małżeństw prawie 7 zostało rozwiązanych na drodze sądowej, podczas gdy na początku lat 90. niespełna 5. Ponad dwukrotnie częściej rozwodzą się mieszkańcy miast (ok. 8,8 na 1000 małżeństw) niż wsi (ok. 3,8 na 1000 małżeństw)[6].

Rozwiedzeni małżonkowie przeżywają ze sobą – średnio – ok. 14 lat (staż małżeński nieznacznie się wydłuża). W 2010 r. średni wiek mężczyzn w momencie rozwodu to ok. 42 lat i legitymowali się wykształceniem zasadniczym zawodowym – 36% lub średnim – 30%, wyższe stanowiło 16%; kobiety były o ponad 2 lata młodsze i najczęściej posiadały wykształcenie średnie – 38%, wyższe – 24% oraz zasadnicze zawodowe – 23%.

W ponad 2/3 przypadków powództwo o rozwód wnosi kobieta. Natomiast orzeczenie rozwodu z winy żony następuje w niewiele ponad 3% przypadków, ale przeważnie sąd nie orzeka winy (ponad 70% rozwodów).

Najczęściej jako przyczynę rozwodu małżonkowie deklarują niezgodność charakterów (1/3 wszystkich rozwodów), kolejne przyczyny to zdrada lub trwały związek uczuciowy z inną osobą (1/4 rozwodów) oraz alkoholizm (20%).

Wśród rozwiedzionych w 2010 r. małżeństw ok. 60% wychowywało w sumie ponad 52 tys. nieletnich dzieci (będących w wieku do 18 lat). Najczęściej (57% przypadków) sąd przyznaje opiekę nad dziećmi wyłącznie matce, wyłącznie ojcu jedynie w niespełna 4% przypadków, a 36% rozwiedzionych małżeństw wychowuje dzieci wspólnie.

Procedura prawnego orzekania o separacji została wprowadzona w Polsce w końcu 1999 roku. Liczba orzekanych sądownie separacji wzrastała bardzo szybko (od ok. 1,3 tys. w 2000 r. do 11,6 tys. w 2005 r.). Od w 2006 r. następuje spadek liczby separacji – w 2010 r. orzeczono ich niespełna 2,8 tys.

Liczba ludności i przyrost naturalny w okresie międzywojennym[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy po odzyskaniu niepodległości spis ludności został przeprowadzony w 1921 r. i według niego RP liczyła 27,2 mln. mieszkańców (co dawało Polsce 6 miejsce w Europie).

RP miała jednakże jeden z najwyższych w Europie wskaźników przyrostu naturalnego, wynoszący w 1921 r. 12 promili, a w 1923 r. aż 18 promili rocznie. Tak wysoki przyrost naturalny był spowodowany tzw. przyrostem kompensacyjnym, czyli gwałtownym wzrostem liczby urodzeń, następującym po okresie utrzymywania się bardzo niskiego (wręcz ujemnego) przyrostu naturalnego (w naszym przypadku I wojny światowej), wywołany ustaniem czynników, które dotychczas ograniczały liczbę urodzeń (czyli wojny i związanych z nią problemów – dużej śmiertelności, trudnych warunków życia itd.).

W przypadku II RP wpływ na przyrost naturalny mógł mieć również optymizm dominujący po odzyskaniu niepodległości w społeczeństwie polskim.

Drugi spis został przeprowadzony w 1931 r., wynikało z niego, że ludność Polski wynosiła 32,1 mln. osób, ale nastąpił spadek wysokości przyrostu naturalnego, co wywołane było głównie tzw. Wielkim Kryzysem Gospodarczym lat 1929-33 i jego następstwami (bezrobocie, drożyzna, pauperyzacja ludności itd.)

W 1939 r. liczba ludności II RP (w granicach z XI 1938 r. czyli po aneksji Zaolzia) wynosiła 35,1 mln. co nadal dawało 6. miejsce w Europie. Dla porównania liczba mieszkańców III RP wynosi ok. 38,5 mln.

Uwagi

  1. 1,0 1,1 bilans opracowany w oparciu o wyniki Narodowego Spisu Powszechnego 2011 nie są w pełni porównywalne z danymi z poprzednich lat, uzyskanymi przy innej metodologii poprzedniego spisu i szacowanej przy innych założonych kryteriach określania ludności.
  2. 2,0 2,1 Dane wstępne
  3. Wynika z tego, że w 2012 roku, po podziale Sudanu na dwa państwa Polska zajmować powinna 33. miejsce.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Główny Urząd Statystyczny: Ludność - bilans opracowany w oparciu o wyniki NSP 2011: 31.12.2010 r.. 2012-10-08. [dostęp 2012-10-25].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Główny Urząd Statystyczny: Ludność - bilans opracowany w oparciu o wyniki NSP 2011: 31.12.2011 r.. 2012-10-08. [dostęp 2012-10-25].
  3. Główny Urząd Statystyczny: Podstawowe informacje o rozwoju demograficznym Polski do 2013 roku. 2014-01-30. [dostęp 2014-02-01].
  4. GUS: Rocznik Demograficzny 2008
  5. Ludność stan i struktura 31 12 2009.pdf
  6. 6,0 6,1 6,2 Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2010 r. Stan w dniu 31 XII. GUS, maj 2011. [dostęp 2011-07-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-08-05)].
  7. http://www.stat.gov.pl/gus/5840_3583_PLK_HTML.htm
  8. „Rocznik Demograficzny”, s. 38, 2012. Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-6716 (pol.). 
  9. http://finanse.wp.pl/gid,15175568,galeria.html
  10. B.R. Mitchell. European historical statistics, 1750-1975.
  11. http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dybsets/1948%20DYB.pdf United nations. Demographic Yearbook 1948
  12. Central Statistical Office of Poland
  13. „Rocznik Demograficzny”, s. 28-29, 2012. Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-6716 (pol.). 
  14. http://www.stat.gov.pl/gus
  15. Bezrobotni oraz stopa bezrobocia wg województw, podregionów i powiatów – Archiwum, Główny Urząd Statystyczny
  16. Praca. Wynagrodzenia, Główny Urząd Statystyczny
  17. Mediana wieku oznacza, że połowa populacji nie osiągnęła tego wieku, a druga połowa go przekroczyła
  18. GUS: Rocznik Demograficzny 2010
  19. Polacy znów emigrują – jest nas na Wyspach 550 tys.
  20. GUS – Struktura ludności według wieku w latach 1975 – 2030.
  21. 21,0 21,1 Państwowy Zakład Higieny. [dostęp 3 grudnia 2008].
  22. Przeciętne trwanie życia w latach 1950-2007

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]