Ludobójstwo Herero i Namaqua

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ocalali z pogromu członkowie plemienia Herero podczas ucieczki przez pustynię Omaheke
Herero skuci łańcuchami
Jeńcy z plemienia Herero

Ludobójstwo Herero i Namaqua – brutalne stłumienie przez wojska Cesarstwa Niemieckiego powstania afrykańskich ludów Herero i Namaqua, które uznawane jest za pierwsze ludobójstwo XX wieku[1][2].

Ludobójstwo miało miejsce w latach 1904–1907 w Niemieckiej Afryce Południowo-Zachodniej (dzisiejsza Namibia) podczas tzw. wyścigu o Afrykę. Doprowadziło do prawie całkowitego wyniszczenia Hererów, których liczba zmniejszyła się w okresie trwania konfliktu z 80 tysięcy do około 15 tys. „wygłodzonych uchodźców”[3]. Pod koniec 1905 roku powstanie wznieciło także plemię Nama, które spotkał podobny los.

Wybuch powstania[edytuj | edytuj kod]

W styczniu 1905 roku członkowie plemienia Herero pod wodzą Samuela Maharera zbuntowali się przeciwko niemieckiemu imperium kolonialnemu. Powstańcy zaatakowali osiedla niemieckich kolonistów zabijając ponad 100 osób. Oszczędzili kobiety i dzieci(2). W pierwszych tygodniach powstania przewaga Hererów była wyraźna. Zagrozili oni nawet stolicy Niemieckiej Afryki Południowo-Zachodniej – Windhuk[4].

W sierpniu 1905 w Afryce wylądował przysłany z Europy 15-tysięczny niemiecki korpus ekspedycyjny, na którego czele stanął generał Lothar von Trotha[4]. Trotha głosił, że: „moja polityka polegała i polega na stosowaniu siły, skrajnego terroru, a nawet okrucieństwa”. W decydującej bitwie pod Waterbergiem Niemcy pokonali rebeliantów. Trotha rozmyślnie pozwolił wojownikom Herero wymknąć się z okrążenia wraz z towarzyszącymi im rodzinami, po czym wyparł ich na skraj pustyni Omaheke (zachodnia odnoga pustyni Kalahari), zagradzając równocześnie rebeliantom dostęp do źródeł wody[4].

Eksterminacja Herero i Namaqua[edytuj | edytuj kod]

Po zepchnięciu Herero na tereny pustynne Trotha rozkazał odczytać im proklamację, w której ogłaszał, że utracili oni status poddanych niemieckiego cesarza i muszą opuścić tereny Niemieckiej Afryki Południowo-Zachodniej. Zagroził jednocześnie, że każdy Herero, który pozostanie na terytorium kolonii zostanie zabity – bez względu na wiek, czy płeć[4]. W rozmowach z gubernatorem Niemieckiej Afryki Południowo-Zachodniej Trotha nie ukrywał, że jego celem jest całkowita eksterminacja zbuntowanego ludu.

Przez dwa miesiące Hererowie wegetowali na pustyni Omaheke. Niemieckie wojsko blokowało im dostęp do źródeł wody i zabijało każdego, kto usiłował się do nich zbliżyć. W efekcie tysiące Herero zginęło na skutek głodu i pragnienia. Pod wpływem protestów niemieckiej i międzynarodowej opinii publicznej cesarz Wilhelm II rozkazał przerwanie akcji pacyfikacyjnej[4]. Wbrew dyrektywom z Berlina Trotha kontynuował jednak politykę represji. Pozostali przy życiu członkowie plemienia Herero zostali umieszczeni w obozach pracy, gdzie oznakowano ich literami GH (niem. Gefangene Herero). Byli zmuszani do katorżniczej pracy przy budowie linii kolejowej z Lüderitzbucht do Keetmanshoop[5], a niemieccy koloniści dokonywali na nich licznych mordów i gwałtów[4]. Przede wszystkim zabijano niezdolnych do pracy Herero, których zakłuwano bagnetami aby zaoszczędzić amunicję. Dużą część jeńców, którzy nie mogli pracować została umieszczona na tzw. Shark Island w pobliżu miasta Lüderitz[6], gdzie znajdował się jeden z pierwszych na świecie obozów śmierci[7][8]. W obozie tym zmarło 3500 Afrykanów.

W Namibii niemieccy lekarze Eugen Fischer, Fritz Lenz oraz Erwin Baur prowadzili na ocalałych z pogromu Herero rasowe badania medyczne. Niemieccy naukowcy analizowali w nich 778 głów Herero oraz Nama uciętych jeńcom, które posłużyły im jako pomoce naukowe w pseudonaukowych opracowaniach dotyczących teorii i higieny ras[9].

Podsumowanie[edytuj | edytuj kod]

W sumie w wyniku tego konfliktu według różnych szacunków zginęło od 24 do ponad 100 tysięcy Herero oraz 10 tys. Nama[10][11][12][13][14]. Po zakończeniu powstania przy życiu pozostawało zaledwie 15 tys. Herero. Zostali oni całkowicie wywłaszczeni, poddani nadzorowi policyjnemu i zmuszeni do przymusowej pracy na farmach należących do białych kolonistów. Jedną czwartą ocalałych wysiedlono do innych regionów Niemieckiej Afryki Południowo-Zachodniej lub do innych niemieckich posiadłości kolonialnych w Afryce[4].

Ludobójstwo to polegało na skazaniu całej społeczności na pewną śmierć poprzez wygnanie na pustynię Namib i blokowanie dostępu do żywności i źródeł wody[15][16].

W 1985 podkomisja praw człowieka Organizacji Narodów Zjednoczonych opublikowała tzw. Raport Whitakera, który zakwalifikował eksterminację plemion Herero i Nama z Afryki Południowo-Zachodniej jako pierwsze ludobójstwo XX wieku na świecie. W 2004 roku niemiecki rząd przyznał się do odpowiedzialności za te wydarzenia i oficjalnie za nie przeprosił[17].

Film dokumentalny o ludobójstwie w Namibii[edytuj | edytuj kod]

W 2005 r. powstał film dokumentalny o eksterminacji namibijskich ludów pt.: Namibia. Genocide and the Second Reich (pol. Namibia. Ludobójstwo a II Rzesza) w reż. Davida A. Olusogiego.[18]

Przypisy

  1. David Olusoga, Casper W. Erichsen: The Kaiser's Holocaust. Germany's Forgotten Genocide and the Colonial Roots of Nazism. Faber and Faber, 2010. ISBN 978-0-571-23141-6. (ang.)
  2. Mahmood Mamdani: When Victims Become Killers: Colonialism, Nativism, and the Genocide in Rwanda. Princeton: Princeton University Press, 2001, s. 12. (ang.)
  3. UN Whitaker Report on Genocide, 1985, paragraphs 14 to 24, pages 5 to 10. Prevent Genocide International.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 Piotr Szlanta: Ostatnie dni Hererów (pol.). Newsweek.pl, 25 maja 2003. [dostęp 1 lipca 2011].
  5. Andrzej Solak: Myśl Polska. 15.01.2006.
  6. Michael Williams, "Hitler's Holocaust blueprint: A new book reveals how the Kaiser's Germany used concentration camps in Africa to advance their theories of racial supremacy", Daily Mail 2010-09-23
  7. Niemieckie obozy śmierci w Afryce
  8. Recenzja książki "The Kaiser's Holocaust: Germany's Forgotten Genocide and the Colonial Roots of Nazism" David Olusoga, Casper W Erichsen
  9. The Herero and Namaqua Genocide
  10. Jeremy Sarkin-Hughes: Colonial Genocide and Reparations Claims in the 21st Century: The Socio-Legal Context of Claims under International Law by the Herero against Germany for Genocide in Namibia, 1904–1908. PSI Reports. (ang.)
  11. A. Dirk Moses: Empire, Colony, Genocide: Conquest, Occupation and Subaltern Resistance in World History (War and Genocide). s. 296. (ang.) za Dominik J. Schaller: From Conquest to Genocide: Colonial Rule in German Southwest Africa and German East Africa. (ang.)
  12. Sara L. Friedrichsmeyer, Sara Lennox, Susanne M. Zantop: The Imperialist Imagination: German Colonialism and Its Legacy (Social History, Popular Culture, and Politics in Germany). University of Michigan Press, 1999, s. 87. (ang.)
  13. Walter Nuhn: Sturm über Südwest. Der Hereroaufstand von 1904. Koblenz: Bernhard & Graefe-Verlag, 1989. ISBN 3-7637-5852-6. (niem.)
  14. Marie-Aude Baronian, Yolande Jansen: Diaspora and memory: figures of displacement in contemporary literature, arts and politics. Rodopi, 2007, s. 33. [dostęp 2011-07-01]. (ang.)
  15. Samuel Totten, Parsons: Century of genocide: critical essays and eyewitness accounts. Routledge, 2004, s. 51. [dostęp 2011-07-01]. (ang.)
  16. Dan Kroll: Securing our water supply: protecting a vulnerable resource. PennWell Corp/University of Michigan Press, 22. (ang.)
  17. BBC News: Germany admits Namibia genocide (ang.). 2004-08-14. [dostęp 2011-07-01].
  18. Strona flmu na www.stopklatka.pl

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • David Olusoga, Casper W Erichsen: The Kaiser's Holocaust: Germany's Forgotten Genocide and the Colonial Roots of Nazism. ISBN 978-0-571-23141-6

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]