Ludomir Różycki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Dom kompozytora we wsi Zachełmie, w którym mieszkał i tworzył w ostatnich latach życia.
Tablica poświęcona L. Różyckiemu na fasadzie budynku przy ul. J. Sobieskiego w Katowicach
Grób Ludomira Różyckiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.
Popiersie Ludomira Różyckiego w Bydgoszczy (w parku Jana Kochanowskiego jako jeden z posągów galerii pomników kompozytorów i wirtuozów)

Ludomir Różycki (ur. 18 września 1883 w Warszawie, zm. 1 stycznia 1953 w Katowicach)[1] − polski kompozytor. Był przedstawicielem Młodej Polski w muzyce. Wraz z Karolem Szymanowskim, Grzegorzem Fitelbergiem oraz Apolinarym Szelutą założył w 1905 roku Spółkę Nakładową Młodych Kompozytorów Polskich, co przyczyniło się do podniesienia poziomu artystycznego muzyki polskiej.

Spis treści

Życiorys [edytuj]

Pochodził z muzykalnej rodziny - ojciec jego był profesorem Konserwatorium Warszawskiego.

Młody Różycki studiował pod kierunkiem Aleksandra Michałowskiego (fortepian), Gustawa Rogulskiego i Michała Biernackiego (teoria), Zygmunta Noskowskiego (kompozycja). W 1904 roku skończył z odznaczeniem Konserwatorium Warszawskie, po czym udał się na dalsze studia do Berlina. Przez 3 lata był słuchaczem tzw. Meisterschule w Królewskiej Akademii Muzycznej; pracował pod kierunkiem Engelberta Humperdincka.

W 1905 roku Różycki wraz z Karolem Szymanowskim, Grzegorzem Fitelbergiem i Apolinarym Szelutą zorganizował "Spółkę Nakładową Młodych Kompozytorów Polskich", której zadaniem było wydawanie i propagowanie nowej muzyki (grupa tych twórców zyskała potem miano "Młodej Polski w muzyce"). W latach 1907-1911 Różycki przebywał we Lwowie na stanowisku dyrygenta operowego i profesora fortepianu w tamtejszym Konserwatorium Galicyjskiego Towarzystwa Muzycznego. Po krótkim pobycie w Warszawie udał się za granicę: mieszkał w Paryżu, później - do roku 1918 - w Berlinie. Po powrocie do kraju, przez 10 lat zajmował się wyłącznie kompozycją. W 1930 roku został mianowany profesorem Wyższej Szkoły Muzycznej w Warszawie. Równocześnie prowadził ożywioną działalność publicystyczną i organizacyjną (utworzył Sekcję Współczesnych Kompozytorów Polskich).

W 1936 r. został odznaczony Złotym Wawrzynem Akademickim Polskiej Akademii Literatury za wybitne zasługi dla polskiej sztuki w ogóle[2].

Po II wojnie, spędzonej w Warszawie, osiadł w Katowicach jako dziekan Wydziału Teorii, Kompozycji i Dyrygentury w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej.

W 1949 Prezydent RP Bolesław Bierut nadał mu Order Sztandaru Pracy I klasy[3]. W 1952 r. otrzymał nagrodę państwową I stopnia[4].

Twórczość [edytuj]

Stylistycznie twórczość Różyckiego jest niejednolita; nie wykształcił odrębnego języka. Cechy i właściwości jego muzyki to: płynność i wyrazistość melodyki (na ogół diatonicznej), plastyczność charakterystyki muzycznej, przewaga faktury homofonicznej, efektowna i barwna instrumentacja; harmonika pozostaje w ramach systemu funkcyjnego, sięga wprawdzie niekiedy po zdobycze impresjonistów. Częstym źródłem inspiracji były dla Różyckiego tematy literackie i plastyczne.

Ludomir Różycki łączył styl neoromantyczny z motywami polskiej muzyki ludowej. Istotne w jego twórczości są poematy symfoniczne. W niektórych kompozycjach (Stańczyk, Anhelli, Bolesław Śmiały, Pan Twardowski, Mona Lisa Gioconda) posługiwał się mocnymi kontrastami i efektami kolorystycznymi. W dziełach fortepianowych (preludia, nokturny, impromptus, Legenda, Balladyna) nawiązywał do twórczości F. Chopina, J. Brahmsa oraz P. Czajkowskiego. W pierwszych operach (Bolesław Śmiały, Meduza) wyraźny jest wpływ muzyki R. Wagnera, natomiast od Erosa i Psyche wyczuwalny jest wpływ opery werystycznej.

Ważniejsze kompozycje [edytuj]

  • "Stańczyk" op. 1, scherzo symfoniczne na orkiestrę (1903-04)
  • "Preludia" op. 2 na fortepian (1904)
  • "Dwa preludia i dwa nokturny" op. 3 na fortepian (1904)
  • "Gra fal" op. 4 na fortepian (1904)
  • "Dwie melodie" op. 5 na skrzypce lub wiolonczelę i fortepian (1904-09)
  • "4 Impromptus" op. 6 na fortepian (1904)
  • "Osiem pieśni do słów Tadeusza Micińskiego" op. 9 na głos i fortepian (1904)
  • "Ballada" op. 18 na fortepian i orkiestrę (1904)
  • "Fantazja" op. 11 na fortepian (1905)
  • "3 Morceaux" op. 15 na fortepian (1905)
  • "Contes d'une horloge" op. 26 na fortepian (1905)
  • "Air, Mirage, Un RÈve" op. 28 na fortepian (1905)
  • "Bolesław Śmiały" op. 8, poemat symfoniczny na orkiestrę (1906)
  • "Sonata na wiolonczelę i fortepian" op. 10 (1906)
  • "Cztery pieśni z cyklu Orfan" op. 12 na głos i fortepian (1906)
  • "Sześć pieśni" op. 14 na głos i fortepian (1906)
  • "Sześć pieśni do słów Tadeusza Micińskiego" op. 16 na głos i fortepian (1906)
  • "Bolesław Śmiały" op. 20, opera (1906-08)
  • "Trzy pieśni" op. 19 na głos i fortepian (1908)
  • "Meduza" op. 27, opera fantastyczna (1908-11)
  • "Anhelli" op. 22, poemat symfoniczny na orkiestrę (1909)
  • "Trzy pieśni do słów Cypriana Kamila Norwida" op. 23 na głos i fortepian (1909)
  • "Balladyna" op. 25, poemat na fortepian (1909)
  • "Dwa nokturny" op. 30 na skrzypce i fortepian (1909)
  • "Rapsodia" op. 33 na fortepian, skrzypce i wiolonczelę (1909-13)
  • "Król Kofetua" op. 24, poemat symfoniczny na orkiestrę (1910)
  • "Mona Lisa Gioconda" op. 29 [lub 31], preludium symfoniczne na orkiestrę (1911)
  • "Kwintet fortepianowy c-moll" op. 35 (1913-16)
  • "Eros i Psyche" op. 40, opera fantastyczna (1914-16)
  • "Laguna" op. 36 na fortepian (1915)
  • "Tańce polskie" op. 37 na fortepian (1915)
  • "9 Esquisses" op. 39 na fortepian (1915)
  • "4 Intermezzi" op. 42 na fortepian (1915-18)
  • "Kwartet smyczkowy d-moll" op. 49 (1915)
  • "Koncert fortepianowy nr 1 g-moll" op. 43 (1917-18)
  • "Pan Twardowski" op. 45, balet (1919-20)
  • "Fantasiestücke" op. 46 na fortepian (1919)
  • "Casanova" op. 47, opera (1921-22)
  • "Italia" op. 50 na fortepian (1923)
  • "Trzy erotyki" op. 51 na głos i fortepian (1923)
  • "Trzy pieśni" op. 48 na chór mieszany a cappella (1924)
  • "Cztery utwory" op. 52 na fortepian (1924)
  • "Sześć utworów charakterystycznych" op. 58 na fortepian (1924)
  • "Beatrix Cenci" op. 53, opera tragiczna (1925-26)
  • "Diabelski młyn", opera satyryczna (1928-30)
  • "Suita taneczna w 4 częściach" na orkiestrę (1931-32)
  • "Lili chce śpiewać", operetka (1932)
  • "Słowik" op. 55 na fortepian (ok. 1933)
  • "Pani Walewska", opera historyczna (1933-40)
  • "Apollo i dziewczyna", balet (1937)
  • "Pietà (Na zgliszczach Warszawy)", fragment dramatyczny na orkiestrę (1940-43)
  • "Koncert fortepianowy" nr 2 (1941-42)
  • "Dzwony", poemat na głos i orkiestrę (1942-48)
  • "Ballada" op. 60 na głos i fortepian (1942)
  • "Koncert skrzypcowy" op. 70 [niedokończony] (1944)
  • "Polonez uroczysty" na orkiestrę (1945-46)
  • "Warszawa wyzwolona", poemat symfoniczny na orkiestrę (1950)

Przypisy

  1. ↑ Małgorzata Kosińska: Ludomir Różycki (pol.). culture.pl, 2006-10. [dostęp 2010-03-09].
  2. ↑ Rocznik Polskiej Akademii Literatury, Warszawa 1937, s. 263.
  3. ↑ Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 lipca 1949 r. w sprawie nadania Orderu "Sztandar Pracy", Monitor Polski, 1950 nr 6 poz. 58
  4. ↑ Dziennik Polski, rok VIII, nr 176, (2639), s. 2.

Bibliografia [edytuj]

  • Jerzy Moskal: ... Bogucice, Załęże et nova villa Katowice − Rozwój w czasie i przestrzeni. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1993, s. 51. ISBN 83-85831-35-5.
  • Przewodnik Koncertowy
Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Ludomir_Różycki&oldid=36008903”