Ludwik IV Bawarski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ludwik IV Bawarski
Z łaski Bożej cesarz rzymski, po wieki August, król Niemiec, hrabia-palatyn Renu i książę Bawarii
Ludovico il Bavaro.jpeg
Król Rzymian (Niemiec)
Okres panowania od 20 października 1314
do 11 października 1347
Poprzednik Henryk VII Luksemburski
Następca Karol IV Luksemburski
Król Włoch
Okres panowania od 31 maja 1327
do 11 października 1347
Poprzednik Henryk VII Luksemburski
Następca Karol IV Luksemburski
Święty Cesarz Rzymski
Okres panowania od Styczeń 1328
do 11 października 1347
Poprzednik Henryk VII Luksemburski
Następca Karol IV Luksemburski
Książę Bawarii
Okres panowania od 1294
do 11 października 1347
Poprzednik Rudolf I z Bawarii
Następca Stefan II z Bawarii
Dane biograficzne
Dynastia Wittelsbachowie
Urodziny 1287
Śmierć 11 października 1347
Ojciec Ludwik II
Matka Mechthild (Matylda) Habsburg
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons
Złota Bulla Ludwika IV
Alterhof – rezydencja Wittelsbachów w Monachium
Moneta z 1314 z napisami +LVDOVICV•S• REX i +TVRONVS•CIVIS
Klasztor w Ettal, jedna z fundacji Ludwika IV

Ludwik IV Bawarski, Ludwik IV Wittelsbach (ur. 1 kwietnia 1282 w Monachium, zm. 11 października 1347 w Puch k. Fürstenfeldbruck) – książę Bawarii od 1294, hrabia Palatynatu od 1329, król niemiecki od 1314, Święty Cesarz Rzymski od 1328. Był pierwszym królem i cesarzem Niemiec z rodu Wittelsbachów.

Konflikt z Habsburgami[edytuj | edytuj kod]

Ludwik Bawarski był synem księcia Górnej Bawarii Ludwika II Mocnego Wittelsbacha i jego trzeciej małżonki Matyldy Habsburg, młodszym bratem Rudolfa I. Po wczesnej śmierci rodziców, dopiero w 1310 otrzymał należny mu nadział po ojcu. Teren Bawarii był wówczas miejscem sporu między Wittelsbachami a Habsburgami. W 1313 Ludwik pokonał wojska habsburskie w bitwie pod Gammelsdorf, w konsekwencji Wittelsbachowie rozszerzyli obszar panowania o Dolną Bawarię. Ten sukces wydawał się Luksemburgom najlepszą rekomendacją dla Ludwika jako kontrkandydata do tronu po zmarłym w 1313 Henryku VII przeciw Fryderykowi Pięknemu. Rywalizacja Habsburgów z Wittelsbachami osiągnęła swoje apogeum w podwójnej elekcji w 1314 i dwóch koronacjach królewskich, a w rezultacie pogrążyło to Rzeszę na osiem lat w zamęcie wojny domowej. Za Ludwikiem opowiedzieli się: arcybiskup Moguncji Piotr z Aspeltu, król Czech Jan Luksemburski, arcybiskup Trewiru Baldwin Luksemburski, margrabia brandenburski Waldemar Wielki oraz książę Saksonii-Lauenburga Jan II. Po stronie Fryderyka stanęli: arcybiskup Kolonii Henryk z Virneburga, brat i rywal Ludwika, palatyn reński i książę Górnej Bawarii Rudolf I Wittelsbach, obalony król Czech Henryk Karyncki oraz książę Saksonii-Wittenbergii Rudolf I, który pretendował do godności saskiej godności elektorskiej przeciw Janowi II z Lauenburga. Ostateczna konfrontacja reprezentantów zwalczających się dynastii miała miejsce pod Mühldorf w 1322. Górą wyszli Wittelsbachowie.

Konflikt z papieżem[edytuj | edytuj kod]

Ludwik od początku ubiegał się o papieską aprobatę, ale Rzym przyjął neutralną postawę wobec walki Habsburgów z Wittelsbachami, co więcej usiłował wykorzystać spór o tron w Rzeszy w celu ograniczenia wpływów cesarstwa na terenie Italii. W 1316 Ludwik koronował się w katedrze w Akwizgranie na króla niemieckiego. Gdy władca, utwierdziwszy się na tronie podjął starania o przywrócenia praw Rzeszy w Italii, papież Jan XXII wszczął przeciw niemu proces kanoniczny. Powodem było rzekome wspieranie heretyków przez Ludwika. Ponadto papież ekskomunikował monarchę. W odpowiedzi na to Ludwik IV złożył w 1324 apelację w Sachsenhausen, odrzucając prawowierność papieża i w celu rozpatrzenia tej sprawy obwieścił zwołanie soboru powszechnego. Konflikt króla z głową Kościoła był powodem zmiany polityki Ludwika wobec Habsburgów. W celu wzmocnienia swojej pozycji wobec papiestwa w 1325 w Monachium miało miejsce spotkanie Ludwika IV z Fryderykiem Pięknym, w wyniku tego układu król Niemiec przyznał Habsburgom wszystkie nabytki z czasów wojny. Fryderyk został uznany za współregenta.

Konflikt króla z papieżem nie utrudnił bynajmniej ubiegania się Ludwika Bawarskiego o tron cesarski. Już w 1323 w celach prewencyjnych posłał swoje wojska aby broniły Lombardii przed Królestwem Neapolu, które było najmocniejszym obok Francji sojusznikiem papieża. W maju 1326 w Mediolanie koronował się na króla Italii żelazną koroną Longobardów. Dwa lata później podjął wyprawę do Rzymu, gdzie w styczniu 1328 roku przyjął koronę cesarstwa rzymskiego z rąk przedstawiciela wpływowego rodu Colonna Sciarra Colonny, w imieniu ludu rzymskiego. Usunął z urzędu Jana XXII i powołał antypapieża Mikołaja V. Powtórzono ceremonię koronacji, a pozycja cesarza na arenie politycznej wzrosła na tyle, że w 1338 zjazd elektorów w Rhense uznał, iż wybrany przez nich król i cesarz nie potrzebuje aprobaty papieża, urzędującego zresztą wówczas w Awinionie (zob. niewola awiniońska).

Na ten czas przypada umocnienie pozycji Wittelsbachów, na terenie Europy. Ich nową rezydencją zostało Monachium, które stało się największym miastem Bawarii. Wewnętrzna polityka cesarza zakładała wzmocnienie dziedzicznych posiadłości i budowaniu o nie pozycji monarchy w Rzeszy. Umacniał pozycję wolnych miast Rzeszy, oraz rycerstwa. Polityka dynastyczna oparta na małżeństwach wzbogaciła dynastię Ludwika IV o Tyrol, Fryzję, Holandię, oraz Brandenburgię, którą nadał w lenno swojemu synowi Ludwikowi. Ludwik IV znany był również jako mecenas kultury i sztuki. Jedną z ważniejszych fundacji było opactwo w Ettal poświęcone 28 kwietnia 1330 czy Alter Hof w Monachium. Wśród notabli i intelektualistów rezydujących na dworze władcy byli filozofowie tacy jak Michał z Ceseny, Marsyliusz z Padwy i William Ockham.

Konflikt z Luksemburgami[edytuj | edytuj kod]

Polityka Ludwika IV nie spotkała się z pełną aprobatą wśród książąt niemieckich. W latach czterdziestych nastąpiło zerwanie układów z Luksemburgami. Wśród powodów takiej sytuacji był fakt iż Ludwik Bawarski unieważnił małżeństwo Jana Henryka Luksemburskiego z dziedziczką Tyrolu, Małgorzatą Maultasch i zaślubił ją z własnym synem Ludwikiem V Brandenburskim. Nowy papież Klemens VI żądał wyboru nowego króla, co zaaprobowali Luksemburgowie. W wyniku tego za życia Ludwika wybrano Karola IV na antykróla, którego koronacja odbyła się w bońskiej katedrze.

Cesarz zmarł w 1347. Synowie Ludwika wspierali rywala Karola IV w walce o koronę – Günthera ze Schwarzburga, lecz po jego wczesnej śmierci w 1349 dominacja Luksemburgów w Niemczech została uznana przez Wittelsbachów.

Małżeństwa i potomstwo[edytuj | edytuj kod]

Pierwszą żoną Ludwika IV była Beatrycze, córka Bolka I Surowego, księcia świdnickiego. Ich dziećmi byli:

  1. Matylda (po 21 czerwca 1313 – 2 lipca 1346, w Miśni), poślubiła dnia 1 lipca 1329 w Norymberdze Fryderyka II Poważnego, margrabiego Miśni (zm. 1349)
  2. nieznane (ur. wrzesień 1314)
  3. Anna (ok. 1316 – 29 stycznia 1319 w Kastl)
  4. Ludwik V (1316–1361), książę Górnej Bawarii, margrabia brandenburski, książę Tyrolu
  5. Agnieszka (ur. ok. 1318)
  6. Stefan II (1319–1375), książę Dolnej Bawarii.

Drugą żoną (małżeństwo w 1324) Ludwika Bawarskiego była Małgorzata z Hainaut, hrabina Hainaut i Holandii.

Ich dziećmi byli:

  1. Małgorzata (1325–1374), która poślubiła:
    1. w 1351 w Ofen Szczepana II, księcia Slawonii (zm. 1354);
    2. 1357/58 Gerlacha von Hohenlohe.
  2. Anna (ok. 1326 – 3 czerwca 1361, Les Fontenelles) poślubiła Jana I, księcia Dolnej Bawarii (zm. 1340)
  3. Ludwik VI Rzymianin (1328–1365), książę Górnej Bawarii, elektor Brandenburgii
  4. Elżbieta (1329 – 2 sierpnia 1402 w Stuttgartcie), która poślubiła:
    1. Cangrande II della Scala, władcę Werony (zm. 1359) w Weronie 22 listopada 1350;
    2. księcia Ulryka von Württemberg (zginął w 1388 w bitwie pod Döffingen) w 1362.
  5. Wilhelm I (1330–1389), jako Wilhelm I książę Dolnej Bawarii, jako Wilhelm III hrabia Hainaut
  6. Albrecht I (1336–1404), książę Dolnej Bawarii, Hainaut i Holandii
  7. Otto V Leniwy (1340–1379), książę Górnej Bawarii, elektor Brandenburgii
  8. Beatrycze (1344 – 25 grudnia 1359), poślubiona 25 października 1356 z Erykiem XII, królem szwedzkim.
  9. Agnieszka (1345 – 11 listopada 1352, Monachium)
  10. Ludwik (październik 1347 – 1348)


Poprzednik
Rudolf I z Bawarii
Armoiries Bavière.svg Książę Bawarii
1294-1347
Armoiries Bavière.svg Następca
Stefan II z Bawarii
Poprzednik
Ludwik II Wittelsbach
Armoiries Bavière-Palatinat.svg Hrabia-Palatyn Renu
1294-1329
Armoiries Bavière-Palatinat.svg Następca
Rudolf II Wittelsbach
Poprzednik
Henryk VII Luksemburski
Holy Roman Empire Arms-single head.svg Król Rzymian (Niemiec)
1314-1347
Holy Roman Empire Arms-single head.svg Następca
Karol IV Luksemburski
Poprzednik
Henryk VII Luksemburski
Holy Roman Empire Arms-double head.svg Święty Cesarz Rzymski
1328-1347
Holy Roman Empire Arms-double head.svg Następca
Karol IV Luksemburski
Poprzednik
Henryk II
Wappen Mark Brandenburg.png Margrabia Brandenburgii
1319-1320
Wappen Mark Brandenburg.png Następca
Ludwik V Bawarski