Ludwik Lawiński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ludwik Lawiński
Ludwik Lawiński
Ludwik Lawiński
Imię i nazwisko Ludwik Latajner
Data
i miejsce urodzenia
19 czerwca 1887
Lwów
Data
i miejsce śmierci
15 września 1971
Londyn
Zawód aktor
Współmałżonek Aniela z Handzlików
Lata aktywności 1909–1968
Wikicytaty Ludwik Lawiński w Wikicytatach

Ludwik Lawiński (właściwie Ludwik Latajner, pseudonim Kiwdul Talajner) (ur. 19 czerwca 1887 we Lwowie, zm. 15 września 1971 w Londynie) – polski aktor, recytator, reżyser, komik, autor tekstów, piosenkarz, monologista.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Emila Latajnera, dentysty, i Anny z Lewinów, mężem Anieli z Handzlików (ślub 16 stycznia 1916).

Po skończeniu gimnazjum studiował prawo w Akademii Lwowskiej, był również słuchaczem akademii handlowej w Wiedniu. Lekcje aktorstwa pobierał u Romana Żelazowskiego we Lwowie.

W 1911 był współzałożycielem lwowskiego kabaretu literackiego "Złoty Ul", z którym wyjechał na występy do Krakowa. Zadebiutował w 1911 w Teatrze Miejskim we Lwowie w przedstawieniu Grube ryby jako Pagatowicz. W 1913 wyjechał do Warszawy i występował w teatrach "Warszawskie Miniatury" i "Dynasy", natomiast od czerwca 1914 grał w łódzkim teatrze "Bi-Ba-Bo", po czym wrócił do Lwowa, gdzie do końca sezonu 1918/1919 występował w Teatrze Miejskim. Grał tam głównie w zespole operetki, lecz także występował w rolach dramatycznych (Otello, Tresowane dusze, Karykatury). W latach 1915–1917 sporadycznie brał udział w przedstawieniach marionetkarzy. W sezonie 1917–1918 z zespołem aktorów lwowskich występował m.in. w Stryju, Przemyślu, Samborze, Drohobyczu, Borysławiu i Rzeszowie.

Kariera w Warszawie[edytuj | edytuj kod]

W 1919 występował w warszawskim teatrze "Miraż" prezentując monologi. W 1919-21 grał i reżyserował w Teatrze Nowości w Krakowie. W sezonie 1921/22 został zaangażowany do warszawskiego Teatru Nowości. W latach dwudziestych stał się jednym z najpo­pularniejszych aktorów rewiowych i kabaretowych Warszawy. Pisał monologi, teksty, był akto­rem i reżyserem warszawskich teatrzyków rewiowych i kabaretowych: Teatru Nowości (do 1923, a okreso­wo także członkiem komitetu artystyczno-administracyjnego tego teatru), "Qui Pro Quo" (1922-25, 1928-32), "Stańczyka" (1922-23), "Perskiego Oka" (1925-27), "Teatru Niewiarowskiej" (1926), "Hollywoodu" (1929), "Bandy" (1931-32), "Feminy", "Rex" (1933), "Wielkiej Rewii" (1934-35, gdzie 24 marca 1935 obchodził jubileusz dwudziestopięciolecia pracy artystycznej), w restauracji Polonia (1934), "Cyruliku Warszawskim" (1935-39),"Hollywoodu" (1936), "Teatru 13 Rzędów" (sez. 1936/37), restauracji Ziemiańska (1936), teatru "Figaro" (1939).

Często wyjeżdżał na gościnne występy, m.in. do Przemyśla (1924), Stanisławo­wa (1924, 1939), Radomia (1924, 1932), Krakowa (1925), Kalisza (1926), Lwowa (1928, 1929), Cieszyna (1931), Kielc (1932, 1938, 1939), Płocka (1938), Zakopanego (1938). Występował też w filmach. 20 października 1925 wraz z S. Nawrotem i W. Jastrzębcem otworzył szkołę dla artystów operetki i estrady koncesjonowanej przez Departament Sztuki Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.

II wojna światowa i czasy po wojnie[edytuj | edytuj kod]

W 1940 roku należał do lwowskiego Teatru Miniatur, z którym pod kierownictwem Konrada Toma odbył tournee po wielu miastach ZSRR. Jesienią 1941 zaczął grać w zespołach teatralnych przy Armii Polskiej w ZSSR, później występował w zespołach działających przy 2 Korpusie Polskim na Bliskim Wschodzie i w Egipcie, a następnie we Włoszech.

Po wojnie, w 1946 roku zamieszkał w Londynie. Grał i występował na koncertach organizowanych przez Związek Artystów Scen Polskich, w polskich klubach śpiewał polskie piosenki, a w angielskich filmach grał cudzoziemców. W 1965 otrzymał tytuł zasłużonego członka ZASP-u. Również w Londynie w 1969 roku odbył się jego jubileusz sześćdziesięciolecia pracy artystycznej.

Działalność reżyserska i dziennikarska[edytuj | edytuj kod]

Był również reżyserem przedstawień operetkowych (Kuzynki z Honolulu, Krysia leśniczanka, Księżniczka czardasza, Królowa tanga, Gwiazda filmu (z własną scenografią i choreogra­fią).

Jeszcze w latach dwudziestych, w krakowskiej prasie ("Ilustrowany Przegląd Teatralny") umie­szczał swoje artykuły dotyczące teatrów muzycznych. Po wojnie pisał artykuły na tematy teatralne umieszczając je w polonijnej prasie w Anglii, Ameryce, Francji.

Był autorem wspomnień teatralnych Kupiłem (Londyn 1958; fragmenty drukowane w "Szpilkach" 1984) oraz "Aczkolwiek" (Londyn 1962).

Dokonał wielu nagrań m.in. scenek kabaretowych, skeczów i komicznych piosenek dla wytwórni Beka, Parlophone, Odeon, Syrena Rekord.

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Spektakle teatralne (wybór)[edytuj | edytuj kod]

  • 1911 – Grube ryby, Teatr Miejski we Lwowie
  • 1921 – Biały mazur, Teatr Nowości
  • 1923 – Warto zobaczyć, Qui Pro Quo
  • 1924 – Król Ćwiek, Qui Pro Quo
  • 1925 – Przegląd szlagierów, Qui Pro Quo
  • 1928 – Czy pani Marta jest grzechu warta, Qui Pro Quo
  • 1928 – Jubileusz Qui Pro Quo, Qui Pro Quo
  • 1930 – Maj za pasem, Qui Pro Quo
  • 1931 – Ta Banda pięknie gra, Kabaret Banda
  • 1933 – Moja siostra i ja, Kabaret Banda
  • 1933 – Zjazd gwiazd, "Teatr Rex"
  • 1934 – 101 pociech, "Wielka Operetka"
  • 1934 – Lawiński à la carte, Restauracja Polonia
  • 1934 – Tańce, hulanki, swawole, "Wielka Rewia"
  • 1935 – Frontem do radości, "Cyrulik Warszawski"
  • 1935 – Mira i satyra, "Teatr 13 rzędów"
  • 1936 – występy w restauracji Ziemiańska
  • 1937 – Jaś u raju bram, "Cyrulik Warszawski"
  • 1937 – Co wolno wojewodzie, "Teatr 13 rzędów"
  • 1938 – Jubileusz, "Cyrulik Warszawski"

Dyskografia[edytuj | edytuj kod]

  • 1924 – Jerzy Boroński i Ludwik Lawiński artyści Teatrów Warszawskich Syrena Rekord (SR 479a–481a) (dialogi komiczne)
  • 1924 – Ludwik Lawiński artysta Teatrów Warszawskich Syrena Rekord (SR 482a–483a) (monologi komiczne)
  • 1927 – Marian Domosławski i Ludwik Lawiński artyści Scen Warszawskich Syrena Rekord (SE 3234–3235) (scenki komiczne)
  • 1930 – Ludwik Lawiński artysta teatru "Qui Pro Quo" śpiew Syrena Rekord (SE 3518–3519, 3521)
  • 1930 – Ludwik Lawiński i Konrad Tom artyści teatru "Qui Pro Quo" Syrena Rekord (SE 3527–3530)
  • 1930 – Ludwik Lawiński znakomity artysta teatru "Qui Pro Quo" Syrena Rekord (SE 3603)
  • 1931 – Ludwik Lawiński i Tadeusz Żelski artyści Teatrów Warszawskich Syrena Rekord (SE 3671–3673)
  • 1931 – Ludwik Lawiński artysta Teatrów Warszawskich Syrena Rekord (SE 3673–3675)
  • 1933 – Ludwik Lawiński artysta Scen Warszawskich Syrena Rekord (SE 9038–9039)
  • 1937 – Ludwik Lawiński artysta Teatrów Warszawskich Syrena Rekord (SE 9923)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ludwik Sempoliński: Wielcy artyści małych scen. Warszawa: Czytelnik, 1977.
  • Zbigniew Adrjański: Kalejdoskop estradowy : leksykon polskiej rozrywki 1944-1989 : artyści, twórcy, osobistości. Warszawa: Bellona, 2002. ISBN 83-11-09191-9.
  • Syrena Record : pierwsza polska wytwórnia fonograficzna = Poland's first recording company : 1904-1939. ISBN 83-917189-0-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]