Ludwik Stasiak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ludwik Stasiak
Stasiakl.jpg
Jacek Malczewski:
Portret Ludwika Stasiaka
Imiona i nazwisko Ludwik Stasiak
Data i miejsce urodzenia 13 sierpnia 1858
Data i miejsce śmierci 3 grudnia 1924
Narodowość Polska
Dziedzina sztuki Malarstwo Polskie
Styl Krakowska Szkoła Sztuk Pięknych / Pracownie Wiedeńskie i Monachijskie
Muzeum artysty Muzeum im. Stanisława Fischera w Bochni, Muzeum Narodowe w Krakowie, Muzeum Śląskie w Katowicach
Pocztylion
Lwowska Galeria Obrazów

Ludwik Józef Stasiak (ur. 13 sierpnia 1858 w Bochni, zm. 3 grudnia 1924 w Bochni) – polski malarz, rysownik, pisarz, dziennikarz, publicysta, historyk sztuki i wydawca. Jego dorobek malarski obejmuje obrazy rodzajowe, historyczne, religijne, pejzaże, alegorie, portrety, autoportrety i dioramy. Ludwik Stasiak był także wziętym ilustratorem popularnych magazynów: “Bluszczu”, “Kłosów”, “Biesiady Literackiej”, “Ziemi”, “Tygodnika Ilustrowanego”, “Wędrowca”, oraz autorem popularnych powieści historycznych i rozpraw publicystyczno-naukowych. Stasiak obok Włodzimierza Tetmajera, Wincentego Wodzinowskiego, Stanisława Radziejowskiego i Kacpra Żelechowskiego zaliczany jest do nurtu chłopomanii. Często tematem jego obrazów było piękno wiejskiego krajobrazu, życie codzienne wsi i obrzędy ludowe.

Życiorys


Ludwik Stasiak urodził się w rodzinie mieszczańskiej. Ojciec Walenty, pracował w bocheńskiej kopalni soli, matka Józefa z Bieniasiewiczów zajmowała się domem. Wczesne dzieciństwo spędził w Bochni przy obecnej ulicy Konstytucji 3-go Maja. Edukację rozpoczął w tamtejszym gimnazjum niższym, następnie wyjechał do Krakowa, by kontynuować naukę w Gimnazjum św. Jacka. Po zdaniu matury tamże, w 1879 roku rozpoczął studia na dwóch kierunkach równocześnie, wybierając filozofię na Uniwersytecie Jagiellońskim i malarstwo w Krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych. Po dwóch latach zrezygnował ze studiów filozoficznych, poświęcając się malarstwu. Krakowskimi nauczycielami Stasiaka byli: Feliks Szynalewski, Izydor Jabłoński, Władysław Łuszczkiewicz, Florian Cynk, Leopold Löffler i przede wszystkim Jan Matejko do którego szkoły kompozycyjnej uczęszczał. W okresie studiów kilka razy został wyróżniony przez Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych. W roku 1886, po ukończeniu Szkoły, Ludwik Stasiak wyjechał za granicę, doskonalić technikę malarską. Zatrzymał się w Wiedniu gdzie doskonalił warsztat pod okiem profesora Augusta Eisenmengera i dalej przez dwa lata w przebywał w monachijskich pracowniach u A.W. Wagnera i Aleksandra von Liezen-Mayera.

Po powrocie do kraju, Ludwik Stasiak wysyłał swoje prace na krajowe wystawy malarskie. W latach 1884-1901 Stasiak wystawił w Salonie Towarzystwa Przyjaciół sztuk Pięknych łącznie 142 obrazy. Od roku 1884 regularnie też prezentował swoje prace w warszawskiej Zachęcie.

Ludwik Stasiak był jednym z gości weselnych na ślubie swego przyjaciela Włodzimierza Tetmajera z 16-letnią Anną Marią Mikołajczykówną, który odbył się 11 sierpnia 1890 r. w Bronowicach. Ten pierwszy ślub młodopolski wzburzył umysły mieszkańców Krakowa, i nie pozostał bez wpływu na twórczość Ludwika Stasiaka. To właśnie w domu Włodzimierza i Anny rozgrywa się akcja późniejszego słynnego 'Wesela' Wyspiańskiego.

W roku 1890 znany kolekcjoner i mecenas sztuki, hrabia Ignacy Korwin-Milewski kupił do swojej kolekcji pierwszych kilka rodzajowych płócien Stasiaka, by później uzupełniać ją o dalsze prace autora. Przy pomocy Korwin-Milewskiego doszło także do otwarcia pierwszej, indywidualnej wystawy młodego artysty w 1893 r., w Krakowie. 31 lipca 1890 Stasiak ożenił się z Marią Antecką. Ich syn, Tadeusz, również próbował swoich sił w malarstwie.

W roku 1895 po powtórnym pobycie w Wiedniu, Monachium i Norymbergi, a także po okresie pobytu w Poznaniu i Warszawie powrócił do rodzinnej Bochni.

Bocheńska pracownia Stasiaka tętniła życiem, odwiedzana przez przyjaciół: Jacka Malczewskiego, Wincentego Wodzinowskiego, Włodzimierza Tetmajera, Kaspra Żelechowskiego, Tadeusza Okonia, Jana Kasprowicza, Władysława Skoczylasa, Antoniego Broszkiewicza, Antoniego i Tadeusza Waśkowskich, i innych.

W 1895 r., na wystawie krakowskiego Towarzystwa Sztuk Pięknych artysta zdobył pierwszą nagrodę za obraz “Pielgrzymka na Jasną Górę”. W roku 1900 uczestniczył w zorganizowanej z dużym rozmachem w Kijowie, wystawie malarstwa polskiego. W tym samym roku, na Pierwszej Wystawie Rybackiej w Warszawie, pokazał dioramę “Obława na łososia w Pieninach” która zdobyła uznanie publiczności i krytyków.

W roku 1898 r. w celu wyparcia z handlu reprodukcji obcych autorów, zwłaszcza prac malarzy niemieckich i austriackich, i zastąpieniem ich reprodukcjami dzieł polskich, Stasiak założył w Bochni Wydawnictwo Obrazów Treści Religijnej, przekształcone 10 lat później w Wydawnictwo Dzieł Sztuki Stella. W wydawnictwie pełnił funkcję kierownika artystycznego i wiele z jego prac ukazało się później w formie barwnych reprodukcji pocztówkowych.

Około roku 1901 zainteresowania Ludwika Stasiaka zaczęły oddalać się od malarstwa, a koncentrować na działalności literackiej. Spod jego pióra wyszedł cały szereg powieści historycznych, nowel i humoresek. Do najpopularniejszych powieści należą: Bandenburg, Skarbiec króla Kazimierza, Obrona Sztandaru, Krwawe Ręce, Powieść z dziejów rzezi Galicyjskiej, Rycerze śpiący w Tatrach, W Zapadłym szybie, Małomieszczanie i trzy tomiki humoresek.

Ulubionym tematem opowiadań historycznych były historie związane z mieszczaństwem polskim. Podczas archiwalnych badań historycznych, Stasiak zainteresował się największą postacią średniowiecznego Krakowa - Witem Stwoszem. Podał w wątpliwość powszechne przekonanie o niemieckim pochodzeniu rzeźbiarza, znajdując cały szereg nieścisłości w niemieckich źródłach historycznych. W 1909 napisał kilka dziennikarskich artykułów w których podważał główne tezy niemieckiej historii sztuki XII-XVII wieku, twierdząc że ogromna spuścizna artystyczna Krakowa w przeciwieństwie do powszechnie panującego przekonania o jej norymberskich korzeniach, ma autonomiczny charakter. Dowody na wysuwane tezy zawarł Stasiak w książkach: “Prawda o Piotrze Vischerze”, “O narodowości Wita Stwosza” i “Rewindykacja własności naszej” “Wit Stwosz źródłem natchnień Albrechta Duerera” i później w książce Wit Stwosz, jego życie i jego dzieła”.

Ludwik Stasiak pochowany jest w Bochni, na Cmentarzu Komunalnym przy ul. Orackiej.

Rada Miejska miasta Bochni ogłosiła rok 2008 rokiem Ludwika Stasiaka.

Obrazy malarza można obejrzeć m.in. w Muzeum Narodowym w Krakowie, Muzeum Śląskim w Katowicach, w Muzeum im. Stanisława Fischera w Bochni, w innych muzeach i kolekcjach prywatnych.

Prace Artysty


Niektóre tytuły bardziej znanych obrazów artysty:

  • Refleksje
  • W kruchcie kościelnej
  • Ostatni nabój
  • Scena z Nie-boskiej Komedii
  • Pielgrzymka na Jasną Górę
  • Gwiazda Trzech Króli
  • Posłaniec
  • Podszepty
  • Przed zwrotnicą
  • Polowanie na niedźwiedzia w Tatrach
  • Orszak weselny ze starostą
  • Na poprzek drogi
  • Oczepiny na Podhalu
  • Legenda
  • Pejzaż górski
  • W ogrodzie
  • Nabożeństwo cechowe
  • Pejzaż nadwodny
  • Twardowski
  • Kamienie młyńskie
  • Kościuszko w Solurze
  • Kwitnący sad
  • Dziewczyna na grzybobraniu
  • Pejzaż zimowy
  • Dmuchawce
  • Odpoczynek przy drodze
  • W lesie
  • Wśród maków
  • Wesołego Alleluja
  • Pejzaż leśny z kobietą zbierająca kwiaty
  • Zorza
  • Żniwa
  • Cykle z kwiatami
  • Portrety i autoportrety

Prace literackie Ludwika Stasiaka:

  • Brandenburg- kraina słowiańskich mogił
  • Skarbiec króla Kazimierza
  • Obrona sztandaru
  • Krwawe Ręce, powieść z dziejów rzezi Galicyjskiej
  • Rycerze śpiący w Tatrach
  • Srebrny dzwon powieść z dziejów dawnego mieszczaństwa polskiego, Kraków 1913
  • W Zapadłym szybie
  • Małomieszczanie
  • Humoreski I-III
  • Prawda o Piotrze Vischerze
  • O narodowości Wita Stwosza
  • Rewindykacja własności naszej- Kraków 1911
  • Polska plastyka średniowieczna- Kraków 1912
  • Wit Stwosz źródłem natchnień Albrechta Duerera
  • Wit Stwosz jego życie i jego dzieła

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Nurt chłopomanii w twórczości Stanisława Radziejowskiego, Ludwika Stasiaka, Włodzimierza Tetmajera, Wincentego Wodzinowskiego i Kacpra Żelechowskiego Autor: Beata Pranke Wydawnictwo Neriton- Warszawa 2003
  2. Ludwik Stasiak, Współczesne Malarstwo Polskie Zeszyt VII Nakład: Księgarnia Wydawnicza Jana Czerneckiego w Wieliczce. ok. 1911

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons