Luka w prawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Luka w prawie to sytuacja, w której brak jest odpowiedniego przepisu (normy) prawa, bądź istniejący przepis (norma) nie jest taki jak być powinien.

Luki w prawie dzielą się na wiele rodzajów:[1]

  • luka extra legem - występuje gdy dla danego stanu faktycznego (kwestii prawnej) brak jest normy prawnej (przepisu prawa)
  • luka intra legem - występuje gdy dla danego stanu faktycznego (kwestii prawnej) obowiązuje norma prawna (przepis prawny), jest ona jednak nazbyt ogólny (niedookreślony)
  • luka contra legem - występuje gdy dla danego stanu faktycznego (kwestii prawnej) obowiązuje norma prawna (przepis prawny), ale nie jest ona taka jak być powinna
  • luka techniczna - oznacza brak norm (przepisów) prawnych regulujących procedurę, w jakiej ma dojść do podjęcia jakiejś decyzji, wydania jakiegoś aktu prawnego albo dokonania jakiejś innej jeszcze czynności
  • luka swoista (konstrukcyjna) - oznacza brak norm (przepisów) prawnych, których ustanowienie nakazują inne normy (przepisy prawne)
  • luka kolizyjna (logiczna) - oznacza sprzeczności dwóch obowiązujących norm (przepisów) prawnych
  • luka de lege ferenda (postulatywna) - oznacza lukę, extra, intra czy contra legem, czy też innego jeszcze rodzaju (techniczną, swoistą, kolizyjną), której mimo zachodzącej potrzeby jej wypełnienia, nie można usunąć w inny sposób aniżeli na drodze przyjęcia odpowiedniej ustawy (rozporządzenia, uchwały, itd.)
  • luka zamierzona i niezamierzona - luki celowo przewidziane przez ustawodawcę lub będące wynikiem jego pomyłki (nieprzewidzenia możliwości wystąpienia danego typu sytuacji, będącej często skutkiem niestaranności (nieprzestrzeganie zasad oceny skutków regulacji)[2][3]

Luki contra legem oraz de lege ferenda zwane są aksjologicznymi (ocennymi), a często też pozornymi, w odróżnieniu od luk rzeczywistych, do których należą luki kolizyjne, swoiste i techniczne, a także niezamierzone. Status luk extra i intra legem jest natomiast pod tym względem sporny.

Do wypełniania luk w prawie służy zwłaszcza analogia, zarówno legis (z przepisu prawa normującego podobny stan faktyczny), jak i iuris (z ducha prawa), a także wnioskowanie a fortiori i a contrario, ewentualnie dodatkowo jeszcze wnioskowanie z ogólnych zasad, jakie obowiązują (stanowią podstawę) w danym systemie prawnym.

Odpowiednikiem luki w prawie precedensowym jest case of first impression, a więc sprawa dla której nie ustanowiono jeszcze wiążącego precedensu.

Przypisy

  1. dr Maciej Koszowski. O lukach w prawie rzadko spotykanych słów kilka. „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej”. 1, 2013. 
  2. Deregulacja systemowa – koncepcja reformy rządowego procesu legislacyjnego. Ministerstwo Sprawiedliwości, 2013.
  3. Koncepcja usprawnienia konsultacji publicznych rządowych projektów aktów normatywnych oraz oceny skutków regulacji. Ministerstwo Sprawiedliwości, 2013.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Scale of justice gold.png Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.