Lustracja (starożytny rytuał)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy starożytnego rytuału. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.

Lustracja (łac. lustrare – rozjaśniać, czyścić) - rzymski i grecki obrzęd oczyszczający [1], podczas którego dokonywano uroczystej procesji a w niektórych wypadkach złożenie ofiary ze świni, barana lub byka.

Opis obrzędu[edytuj | edytuj kod]

Ceremonia miała miejsce dla chłopców w dziewiąty dzień życia, dla dziewcząt ósmy.,[2] Procesja tworzyła magiczną granicę wokół oczyszczanego dziecka. Na koniec ceremonii chłopcy byli prezentowani z założonym amuletem, najczęściej złotym (nazywanym bullą) a umieszczanym w skórzanym woreczku zawieszonym na szyi. Bulla była noszona przez chłopca aż do osiągnięcia wieku męskiego, kiedy dziecięca toga praetexta z purpurowym obrąbkiem była zamieniana na zwykłą prostą męską togę.[3] Punktem kulminacyjnym obrzędu lustracji było nadanie imienia, które było dodawane do oficjalnego spisu rzymskiego. Istotną częścią obrzędu było wróżenie losu dziecka z lotu ptaków.[2]

Cele lustracji[edytuj | edytuj kod]

Jednym z celów lustracji było uwolnienie nowo narodzonych dzieci od władzy złych sił, które mogły je opanować w czasie porodu. Obrzęd lustracji miał też zastosowanie dla oczyszczenia miast, obiektów, budynków a czasem dla oczyszczenia miejsca jakiejś zbrodni. Jako przykład lustracji można podać oczyszczenie Aten przez Epimenidesa z Krety po masakrze kylońskiej.[4] Obrzęd lustracji stosowano też w stosunku do plonów, zwierząt hodowlanych, nowych kolonii ale też armii wyruszających na bitwę. W tym wypadku lustracja odbywała się na brzegu morza, połowa ofiary była wrzucana do morza, połowa spalana na ołtarzu.[4] Jako przykład można tu podać lustrację armii macedońskiej. Zwierzę ofiarne – pies – zostało przecięte na pół. Wojsko znajdowało się między dwiema połówkami zwierzęcia ofiarnego, które zostało rzucone w przeciwne kierunki.[5]

Przepisy lustracji w rzymskim mieście Iguvium opisują ceremonię składającą się z procesji kapłanów wokół cytadeli miasta i w jej trakcie złożenia ofiary przy trzech bramach budynku. Należy sądzić, że bramy były uznawane za miejsca newralgiczne i słabe, a więc wymagające w ten sposób wzmocnienia.[6]

Przypisy

  1. Heitland str. 224
  2. 2,0 2,1 Goldsworthy str. 42
  3. Goldsworthy str. 75
  4. 4,0 4,1 Leonhard Schmitz str. 719
  5. Cic. de Divin. i.45; Barth, ad Stat. Theb. iv. p1073
  6. Evans str. 183

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Evans, Arthur Anthropology and the Classics, 1967 ISBN 0-7146-1020-8
  • Goldsworthy, Adrian Caesar, 2006 ISBN 978-0-7538-2158-9
  • Heitland, William Emerton The Roman Republic, 1909
  • Schmitz, Leonhard Lustratio w: W. Smith A Dictionary of Greek and Roman Antiquities, 1875 dostępne na stronie internetowej [1]