Gwiazdozbiór Lutni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Lutnia (gwiazdozbiór))
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Lutnia
Lutnia
Nazwa łacińska Lyra
Dopełniacz łaciński Lyrae
Skrót nazwy łacińskiej Lyr
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja 19 h
Deklinacja 40°
Charakterystyka
Powierzchnia 286 stopnie kw.
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 1
Najjaśniejsza gwiazda Wega (0,03m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące
Roje meteorów
Widoczny na szerokościach geograficznych
pomiędzy 50° S a 90° N.

Lutnia (łac. Lyra, dop. Lyrae, skrót Lyr[1]) – jeden z charakterystycznych gwiazdozbiorów nieba letniego na półkuli północnej, 52. co do wielkości, znany już w starożytności.W Polsce widoczny od wiosny do jesieni. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 45.

Pochodzenie nazwy[edytuj | edytuj kod]

Przedstawia on lutnię (a raczej lirę) najsłynniejszego mitologicznego śpiewaka Orfeusza, którą otrzymał od swego ojca Apolla. Lutnię umieszczono na niebie po śmierci artysty, na pamiątkę jego gry, którą wzruszał, uspokajał dzikie bestie i zapewniał spokój i harmonię w przyrodzie[2]. Arabscy astronomowie widzieli w tym miejscu orła lub sępa.

Wybrane obiekty[edytuj | edytuj kod]

Najjaśniejszą gwiazdą Lutni jest, lekko niebieskawa dla nieuzbrojonego oka, Wega („Spadający Sęp”), tworząca wraz z Altairem z Orła oraz Denebem z Łabędzia typową formację nieba letniego – trójkąt letni[3]. Za kilka tysięcy lat stanie się kolejną gwiazdą polarną[4]. Astronomowie używają jej jako gwiazdy porównania do oceny barw i jasności wszystkich innych gwiazd.

Najsłynniejszym obiektem w Lutni jest Pierścień NGC 6720 (M57), typowa mgławica planetarna, której materia, odrzucona przed 20 tysiącami lat, oddala się z prędkością około 20m/s od centralnej gwiazdy, białego karła 14 wielkości gwiazdowej[5].

Innym interesującym obiektem jest gromada kulista M 56, która znajduje się na linii między Albireo (beta Cygni) a Gamma Lyrae. Gromada znajduje się w odległości około 33 tysięcy lat świetlnych i zawiera około 250 tysięcy gwiazd.

W mitologii chińskiej gwiazdozbiór Lutni jest nazywany Tkaczką[6].

Rój meteorów[edytuj | edytuj kod]

Słaby kwietniowy rój, zwany lirydami, których ciałem macierzystym jest kometa Thatchera. Można spodziewać się kilku zjawisk na godzinę.

Lutnia w kinematografii[edytuj | edytuj kod]

W gwiazdozbiorze tym miała znajdować się planeta K-Pax z filmu pod tytułem K-PAX, w którym główną rolę grał Kevin Spacey.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Lutnia w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Astronomia.pl – Polska Portal Astronomiczny – Gwiazdozbiory (pol.).
  2. Gwiazdy (pol.).
  3. Lutnia – gwiazdozbiór, opis konstelacji (pol.).
  4. Przemysław Rudź: Niebo. Warszawa: 2008, s. 206. ISBN 978-83-60887-76-9.
  5. Tablice astronomiczne. Bielsko-Biała: 2002, s. 113-115. ISBN 83-7266-156-1.
  6. Mieczysław J. Künstler: Mitologia chińska. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Auriga, 2006, s. 239. ISBN 83-922635-5.