Lutry

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lutry
kościół p.w.św.Marii Magdaleny i św.Walentego
kościół p.w.św.Marii Magdaleny i św.Walentego
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Kolno
Wysokość 148 m n.p.m.
Strefa numeracyjna (+48) 89
Tablice rejestracyjne NOL
SIMC 0478440
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Lutry
Lutry
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Lutry
Lutry
Ziemia 54°00′35,37″N 20°53′50,98″E/54,009825 20,897494Na mapach: 54°00′35,37″N 20°53′50,98″E/54,009825 20,897494
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Lutry, wnętrze kościoła
Lutry

Lutry (niem. Luthen, Lautern) – wieś warmińska w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Kolno.

Do 1954 roku siedziba gminy Lutry. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Wieś warmińska nad Jeziorem Luterskim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa wsi pochodzi od nazwiska Henryka Lutra - wójta krajowego. Wieś została założona ok. 1333–1342 r. przez wójta Henryka Lutra, jednak dokument lokacyjny nie zachował się. W 1346 r. Bruno Luter założył karczmę. Zasadźcami byli Henryk, Piotr i Mikołaj. Drugi akt lokacyjny był wystawiony przez biskupa Henryka Sorboma w 1375 r. Mieszkańcy wsi byli zobowiązani do szarwarku na rzecz zamku w Jezioranach, który zniesiono w 1528 r. (przyczynił się do tego biskup Feber). W 1688 r. karczmę prowadził Michał Dost. Była ona wyposażona w jedną morgę ziemi uprawnej. W czasie wojen polsko-krzyżackich i szwedzkich wieś została zniszczona.W plebiscycie w 1920 r. głosowano za Prusami Wschodnimi (ok. 700 głosów). Po 1945 r., Lutry stały się wsią sołecką ze szkołą.

Kościół[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy kościół wybudowany w XIV w., spalił się w roku 1550. Po odbudowaniu konsekrowany był 18 kwietnia 1580 r. przez biskupa warmińskiego Marcina Kromera pod wezwaniem Marii Magdaleny. Obecny kościół (neogotycki) wybudowano w 1863 r., otrzymał drugi tytuł św. Walentego był konsekrowany 3 czerwca 1893 r. przez biskupa Andrzeja Thiela. Parafia pw. Świętej Marii Magdaleny istnieje od 15 kwietnia 1375 r.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Spośród 174 budynków część uznano za zabytkowe. Szczególna jest zabudowa warmińska w postaci murowanych i częściowo drewnianych obiektów mieszkalnych i gospodarczych.

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

We wsi zlokalizowana jest szkoła oraz przedszkole. Szkoła w Lutrach istnieje od XVIII w. W Wiejskim Domu Kultury organizowane są różne spotkania, wystawy (stałe i tymczasowe), imprezy kulturalne. Funkcjonuje Ochotnicza Straż Pożarna i Zespół Opieki Zdrowotnej. We wsi występują: gospodarstwo agroturystyczne, ośrodek turystyczny i karczma i trzy sklepy.

W okolicy znajduje się rezerwat kormoranów.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

W 1783 r. wieś liczyła 57 "dymów".

Mieszkańcy: w roku 1818 - 393 osoby, w 1848 - 630, w 1939 - 781, w 1998 - 557.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Biskupiec z dziejów miasta i powiatu, Pojezierze, Olsztyn, 1969. (s. 168)
  • "Przewodnik po zabytkowych kościołach południowej Warmii", Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, Olsztyn, 1973 (s. 51-52)
  • Darmochwał T., Rumiński M. J., Warmia Mazury, przewodnik. Agencja TD, Białystok, 1996.
  • Jan Chłosta, Słownik Warmii, Wydawnictwo LITTERA, Olsztyn, 2002, ISBN 83-914158-5-6

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]