Mózg w naczyniu

Mózg w naczyniu wierzy, że płynie kajakiem.

W filozofii mózg w naczyniu (ang. brain in a vat, mózg w pojemniku, mózg w kadzi) – filozoficzny eksperyment myślowy pomyślany jako nowoczesna forma sceptycyzmu. Oryginalne brain in a vat pochodzi od filozofa Hilarego Putnama. Polega on na zamknięciu mózgu w naczyniu i podłączeniu go do aparatury stymulującej odbieranie bodźców. Aparatura ta (lub naukowiec za jej pośrednictwem) generuje doskonale spójną iluzję istnienia osób, przedmiotów codziennego doświadczenia itd. (faktycznie jednak wszystkie doznania są następ­stwem impulsów elektrycznych wysyłanych przez komputer). Można pójść dalej i założyć, że wszyscy ludzie (albo i wszystkie organizmy zmysłowe) są mózgami (lub układami ner­wowymi) w naczyniach, podłączonymi do systemu generującego zbiorową halucynację (nadzorujący naukowiec nie jest konieczny – cały kosmos mógłby się składać z maszyn).

Koncepcję tę zastosował Stanisław Lem w opowiadaniu z cyklu Ze wspomnień Ijona Tichego, I - Profesor Corcoran, opublikowanym w zbiorach Księga robotów oraz Dzienniki gwiazdowe.

Literatura

• Hilary Putnam Mózgi w naczyniu W: tenże, Wiele twarzy realizmu i inne eseje. PWN, Warszawa 1998, ISBN 83-01-12528-4

Zobacz też

• Matrix

Linki zewnętrzne

• Traktat filozoficzny: Kto się boi zagwozdki sceptyckiej?
• Sceptycyzm w pragmatyzmie Williama Jamesa