Męczennica cielista

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Męczennica cielista
Męczennica cielista: zdjęcie
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd malpigiowce
Rodzina męczennicowate
Rodzaj męczennica
Gatunek męczennica cielista
Nazwa systematyczna
Passiflora incarnata
Sp. pl. 2:959. 1753
Mapa zasięgu
Męczennica cielista: zasięg występowania na mapie

Męczennica cielista (Passiflora incarnata L.) – gatunek rośliny z rodziny męczennicowatych. Występuje w tropikalnych lasach obydwu Ameryk. W Europie (i w Polsce) jest uprawiana jako roślina ozdobna.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Pnącze wieloletnie, obficie kwitnące – tworzy gęste pędy, osiągające na obszarze swojego naturalnego występowania do 10 m długości.
Liście
Liście o kształcie serca, naprzemianległe. Z kątów liści wyrastają wąsy czepne umożliwiające jej wspinanie się po podporach.
Owoc
Owoce
Mniej więcej wielkości jaja kurzego. Podczas procesu dojrzewania zmieniają swoje zabarwienie z zielonego na pomarańczowy. Zawierają liczne nasiona otoczone osłonkami, zatrzymującymi w nich jadalne soki[2]. Mogą być spożywane zarówno na surowo, jak i wykorzystane do produkcji przetworów. Stanowią źródło pokarmu dla zwierząt, głównie ptaków śpiewających (ułatwiających rozsiewanie nasion) oraz dla larw niektórych gatunków motyli. Rdzenni Amerykanie jedzą owoce męczennicy ze względu na ich właściwości uspokajające[3].
Kwiaty
Mają wielkość 7-9 cm. Pachnące, białe lub łososioworóżowe i często zabarwione pasmami w innym kolorze. Mają charakterystyczną, typową dla męczennicy budowę. Wyrastają pojedynczo w kątach liści i otoczone są od dołu trójlistkową okrywą. Mają krążkowate, silnie rozwinięte dno kwiatowe, pięciodziałkowy kielich, pięciopłatkową koronę i przykoronek złożony z 3 okółków. Najbardziej zewnętrzny z tych okółków ma postać kolorowych nitek, wewnętrzny zaś przylega do androgyneforu, na szczycie którego znajduje się 5 pręcików otaczających 1 słupek z trójdzielnym znamieniem.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Roślina lecznicza. Surowcem leczniczym jest ziele męczennicy – Herba Passiflorae. Ziele zawiera alkaloidy indolowe, flawonoidy, glikozyd cyjanogenny, fitosterole, sole mineralne, pasiflorynę. Surowiec ma działanie uspokajające. W doświadczeniach przeprowadzanych na zwierzętach stwierdzono, że męczennica znosi pobudzający wpływ amfetaminy, stąd stosowanie jej w leczeniu narkomanii i alkoholizmu. Najczęściej stosuje się w stanach pobudzenia nerwowego, w zaburzeniach czynności serca wywołanych bodźcami emocjonalnymi, w mało nasilonych napadach drgawek pochodzenia ośrodkowego, w dolegliwościach okresu przekwitania i pomocniczo w stanach skurczowych jelit i naczyń wieńcowych.
  • Roślina ozdobna. Jest u nas rzadko uprawiana. Raczej nie nadaje się do uprawy w mieszkaniu, lecz w szklarniach. Uprawiana na zewnątrz potrzebuje zimowej ochrony z np. gałęzi świerkowych lub słomy. Mimo że jest gatunkiem mniej wrażliwym na mróz niż inne męczennice, pędy nadziemne bardzo często obumierają w ciągu zimy.
  • Roślina psychoaktywna. Liście i łodygi zawierają znaczące ilości alkaloidów harminowych[potrzebne źródło].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Firmy należące do niemieckich holdingów farmaceutycznych uznały ją za ziele roku 2007[4].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001. [dostęp 2009-12-09].
  2. Christopher McGuire: Economic Botany. Nowy Jork: 1999, s. 161-176. (ang.)
  3. Kindra Amoss: Passiflora incarnata (ang.). Encyclopedia of Life. [dostęp 2015-04-16].
  4. Męczennica cielista zielem roku 2007. [dostęp 27 grudnia 2007].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Czikow P., Łaptiew J: Rośliny lecznicze i bogate w witaminy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1988.