Młynówka Królewska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
POL Kraków COA.svg Kraków
Deptak
Młynówka Królewska
Krowodrza, Bronowice
Długość: 4465m
Młynówka Królewska przy Ulicy Podchorążych
Młynówka Królewska przy Ulicy Podchorążych
Przebieg
Ikona deptak poczatek T.svg 0m ul. Filtrowa
Ikona deptak deptak.svg 520m Deptak
Ikona deptak ulica.svg 605m ul. Jabłonkowska
Ikona deptak ulica.svg światła 690m al. Armii Krajowej
Ikona deptak ulica.svg 1335m ul. Wesele
Ikona deptak ulica.svg 1435m ul. St. Przybyszewskiego
Ikona deptak z lewej deptak.svg 1660m ul. Cicha
Ikona deptak ulica.svg 1910m ul. Młodej Polski
Ikona deptak ulica.svg 2225m ul. Piastowska
Ikona deptak ulica.svg światła 2560m ul. Podchorążych
Ikona deptak ulica.svg 2595m Wyjazd ze stacji benzynowej
Ikona deptak ulica.svg 2670m Wjazd na stację benzynową
Ikona deptak z prawej deptak.svg 3155m ul. L. Siemieńskiego
Ikona deptak ulica.svg światła 3395m al. Kijowska
Ikona deptak ulica.svg 3590m ul. Racławicka
Ikona deptak z prawej deptak.svg 3760m ul. Urzędnicza
Ikona deptak koniec T ulica.svg 3930m ul. Rzeczna
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 4260m ul. H. Sienkiewicza
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 4390m ul. Gzymsików
Ikona ulica koniec T.svg 4465m al. J. Słowackiego
brak współrzędnych

Młynówka Królewska – nieistniejące dziś koryto rzeki Rudawy na obszarze Krakowa, obecnie Park Miejski "Młynówka Królewska".

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o Młynówce Królewskiej pochodzą z XIII w., gdy postanowiono doprowadzić wody Rudawy z Mydlnik do centrum Krakowa ziemnym akweduktem w celach gospodarczych, pitnych i obronnych. Woda została doprowadzona wówczas aż do kościoła dominikanów przemierzając Rynek Główny w poprzek.

W 1327 r. król Władysław Łokietek zlecił budowę w Mydlnikach jazu spiętrzającego wodę w Rudawie, a także całego systemu zaopatrzenia w wodę nie tylko Krakowa, ale też podkrakowskich wsi, pobliskich stawów hodowlanych oraz młynów wodnych, z których największymi były:

Dzięki znajdującemu się przy dzisiejszej ulicy Asnyka rurmusowi (urządzeniu windującemu kołami młyńskimi wodę), woda płynęła systemem drewnianych wodociągów do całego miasta, a od 1533 r. nawet do komnat królewskich na Wawelu.

Ponadto wody Młynówki zasilały fosy obronne wokół Starego Miasta w miejscu dzisiejszych plant, a inne liczne jej rozlewiska stanowiły dodatkową zaporę dla nieprzyjaciela. Ten częściowo naturalny system obronny miasta został zniszczony wraz z systemem zasilającym miasto w wodę pitną przez Szwedów podczas potopu w 1655 r. W rezultacie aż do początku XX w. krakowianie zaopatrywali się w wodę jedynie bezpośrednio ze studzien.

Decyzję o zasklepieniu koryta Młynówki podjęto po powodzi w 1903 r, podczas której jej cofki wyrządziły najwięcej zniszczeń w centrum Krakowa. W latach 1910-1912 przekierowano Rudawę na jej dzisiejszy obwałowany kanał uchodzący do Wisły na Bulwarze Rodła w okolicy klasztoru norbertanek. Powstał on na długo przed tym, bo w XVII w., zasilając w wodę folwarki klasztorne oraz stawy hodowlane.

W latach 1964-1966 Młynówka Królewska została w większości zasypana, częściowo skanalizowana, a częściowo zachowano jej otwarte koryto. W jej miejscu znajdują się obecnie parkowe ciągi zieleni z drzewostanem łęgowym upamiętniające historyczny przebieg rzeki.

W roku 2012 projekty zabudowy okolic parku wywołały protesty[1].

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Pierwotne koryto Rudawy przebiegało wzdłuż dzisiejszej Alei 3 Maja, tworząc liczne rozlewiska na obszarze błoń. Ze względu na swój powolny nurt w tym miejscu rzeka zwana była Niecieczą. Łączyła się ona z Młynówką Królewską u zbiegu dzisiejszych ulic Wenecja i Garncarskiej, by wspólnie dotrzeć do Wisły wzdłuż dzisiejszej ulicy Retoryka.

Sama Młynówka natomiast oddzielając się od Rudawy w Mydlnikach, płynęła wzdłuż następujących dzisiejszych ulic:

  1. ul. Zygmunta Starego
  2. ul. Filtrowa
  3. ul. Zarzecze
  4. ul. Jadwigi z Łobzowa
  5. ul. Podchorążych (odcinek)
  6. Aleja Artura Grottgera
  7. ul. Łobzowska
  8. ul. Garbarska
  9. ul. Krupnicza (odcinek)
  10. ul. Wenecja

Taki przebieg rzeki tłumaczy pochodzenie nazw następujących ulic Krakowa: Zarzecze, Garbarska (od garbarzy), Wenecja, Dolnych Młynów.

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]