Mściwój I gdański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mestwin I, Duke of Pomerania.PNG
Mestvinus dux Pomeraniae.PNG

Mściwój I gdański (Mszczuj, Mściwoj, Mściwuj, pom. Mestwin). Syn Sobiesława I z dynastii Sobiesławiców. Data urodzenia nieznana. Według nekrologów pomorskich miał umrzeć w 1220 r. Część historyków uważa, że tak było w rzeczywistości (Błażej Śliwiński). Inni jednak (np. Gerard Labuda, Edward Rymar) zwracają uwagę, że w 1248 r. jego syn Świętopełk oświadczył, iż przez 12 lat opiekował się bratem Samborem, po czym wydzielił mu dzielnicę. Wiele wskazuje, że stało się to w latach 1225-1227. Z tego wynika, że Mściwoj I zmarł w 1213-1215 r.

Według jednych historyków (np. Gerarda Labudy) Mściwoj I był księciem gdańskim uznającym zwierzchność książąt krakowskich, według innych (np. Błażej Śliwiński) zaledwie namiestnikiem (princeps) gdańskim.

Po śmierci brata Sambora I około 1205 został mianowany, najprawdopodobniej przez ówczesnego księcia krakowskiego Władysława Laskonogiego, księciem/namiestnikiem gdańskim. Po wygaśnięciu około 1207 rodu Powałów, z którymi Mściwoj był spokrewniony po kądzieli, przeforsował swoje prawa do ziemi wyszogrodzkiej.

W pierwszych latach XIII wieku król duński Waldemar II przejawiał dużą ekspansywność na tereny nadbałtyckie. Zdołał podporządkować sobie Pomorze zachodnie, a w 1210 podczas wyprawy do Prus, hołd lenny złożył mu Mściwoj. Zależność ta trwała krótko i skończyła się gdy Leszek Biały zdołał powrócić na tron krakowski w 1211. Już w maju 1212 Mściwoj wziął udział w wielkim zjeździe książąt polskich i episkopatu polskiego w Mąkolinie. Dokładne okoliczności i przyczyny złożenia przez Mściwoja hołdu lennego królowi duńskiemu nie są znane. Mogła być to próba uzyskania niezależności przez księstwo/namiestnictwo gdańskie. W Danii Mściwoja tytułowano księciem polskim, a na dokumencie pochodzącym ze zjazdu w Mąkolinie figuruje z tytułem dux. Jednak na dokumencie wystawionym przez Mściwoja w około 1213, w którym potwierdza fundacje klasztoru żukowskiego tytułuje się już tylko jako princeps. Po jego śmierci rządy objął jego najstarszy syn Świętopełk, którego zobowiązał do uposażenia młodszych braci, gdy ci ukończą dwadzieścia lat.

Około 1190 pojął za żonę Księżniczkę Zwinisławę Piastównę.Córkę Mieszka III Starego. Ze związku tego urodziło się 9 dzieci (4 synów: Świętopełk, Warcisław I, Sambor II i Racibor).

Kontrowersje wokół imienia.

Etymologia tego imienia jest słowiańska, a ponieważ jego pisownia zachowała się w transkrypcji łacińskiej istnieją różne poglądy jak należy zrekonstruować jego pierwotne brzmienie. W źródłach imię to występuje w formie Mestivogius (spotykane są także formy skrócone: Mistiuy, Mistwi). Najstarszą rekonstrukcją imienia jest forma Mestwin (dzisiaj odrzucona). W literaturze spotyka się formę Mściuj (ewentualnie Mszczuj), obecnie uważa się że są to błędne rekonstrukcje formy Mściwuj oraz formę Mściwoj. Obserwowana tendencja w ówczesnej pisowni zastępowania o przez u może świadczyć, że forma Mściwoj może być formą pierwotną. Wg G. Labudy, forma "Mściwuj" jest niedorzeczna, bo oznaczałaby "mściwego wuja".

Według Szypowskich (1987) załączony kolorowy obrazek pochodzi z XVII w.

Władcy Pomorza gdańskiego z dynastii Sobiesławiców (z uwzględnieniem podziałów dzielnicowych).

Sobiesław
namiestnik pomorski
1155-1177/80
Sambor I gdański
namiestnik pomorski
1177/80-1205
Mściwój I gdański
namiestnik pomorski
1205-1219/20
Świętopełk II Wielki
namiestnik pomorski 1219/20-1227
ks. gdański 1227-1266
Warcisław II
ks. gdański
1266-1270
Mściwój II
ks. pomorski
1270-1294
Warcisław I świecki
ks. świecko-
lubiszewski
1227-1227/33
Racibor
ks. białogardzki
1233-1262
Sambor II
ks. lubiszewski (tczewski)
1233-1269
Mściwój II
ks. świecki
1255-1270

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Książęta pomorscy, Książęta gdańscy.

Bibliografia.

  • Historia Pomorza, t. 1 (do roku 1466), cz. 1, pod red. Gerarda Labudy, Poznań 1969.
  • Labuda Gerard, Mściwoj I, (w:) Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego, t. 3, Gdańsk 1997.
  • Powierski Jan, Mściwoj (albo Mściwuj) I, (w:) Ludzie pomorskiego średniowiecza. Szkice biograficzne, Gdańsk 1981.
  • Szypowscy Maria i Andrzej, Oliwa. Muzyka wieków Warszawa 1987
  • Śliwiński Błażej, Mściwoj I, (w:) idem, Poczet książąt gdańskich, Gdańsk 1997.


Poprzednik
Sambor I Gdański
POL województwo pomorskie COA.svg Książę gdański
1207-1213/20
namiestnik
POL województwo pomorskie COA.svg Następca
Świętopełk II Wielki