M7 Priest

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
105mm Howitzer Motor Carriage M7
Priest
Samobieżna haubica M7 w muzeum Beyt ha-Totchan w Izraelu
Samobieżna haubica M7 w muzeum Beyt ha-Totchan w Izraelu
Dane podstawowe
Państwo  Stany Zjednoczone
Producent ALCO (American Locomotive Company), Pressed Steel Car Company (M7B1), Federal Machine & Welder (M7B1)
Typ pojazdu samobieżna haubica
Trakcja gąsienicowa
Załoga 7
Historia
Prototypy 1942
Produkcja 1942-1945
Wycofanie 1951-1953
Egzemplarze 3500
Dane techniczne
Silnik 1 silnik gaźnikowy, 9-cylindrowy Continental R975 C1 o mocy 375 KM
Transmisja mechaniczna
Poj. zb. paliwa 662 l
Pancerz grubość: przód: 51mm (dół), 108 mm (góra); boki: 31 mm; tył: 13 mm; dno: 13-25 mm
Długość 6,02 m
Szerokość 2,88 m
Wysokość 2,95 m
Prześwit 0,43 m
Masa 22 900 kg (bojowa)
Osiągi
Prędkość 40 – 42 km/h (po drodze)
24 km/h (w terenie)
Zasięg 130 – 200 km (po drodze)
Pokonywanie przeszkód
Brody (głęb.) 1,00 m
Rowy (szer.) 2,25 m
Ściany (wys.) 60 cm
Kąt podjazdu 30º
Dane operacyjne
Uzbrojenie
1 haubica M1A2 kal. 105 mm (zapas amunicji – 69 szt.)
1 wielkokalibrowy karabin maszynowy Browning M2HB kal. 12,7 mm (zapas amunicji – 300 szt.)
Użytkownicy
Stany Zjednoczone, Wielka Brytania
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
M7 w Korei, 1951
M7 Priest

Howitzer Motor Carriage M7amerykańska haubica samobieżna zaprojektowana i używana w okresie II wojny światowej. Przez żołnierzy brytyjskich nazywana była "Priest" (ksiądz) ze względu na przypominające ambonę stanowisko strzelca.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po wybuchu II wojny światowej amerykańscy obserwatorzy zdali sobie sprawę z potrzeby posiadania samobieżnego pojazdu artyleryjskiego z odpowiednio dużym działem nadającym się do wspomagania operacji piechoty. Wcześniejsze doświadczenia z T19 pokazały, że taki pojazd musi być opancerzony i mieć podwozie gąsienicowe. Do produkcji nowego pojazdu zdecydowano się użyć podwozia z czołgu średniego M3 Lee. Pojazd otrzymał tymczasowe oznaczenie T32. Został on uzbrojony w haubicę M1A2 kalibru 105 mm i wielkokalibrowy karabin maszynowy kalibru 12,7 mm. Po próbach polowych, został przyjęty do uzbrojenia w lutym 1942 pod oznaczeniem M7. Produkcja seryjna ruszyła miesiąc później.

T32[edytuj | edytuj kod]

Dwa prototypy wozu nazwanego oficjalnie 105 mm Howitzer Motor Carriage T32 zostały zamówione w ALCO (American Locomotive Company). Prototypy były gotowe w styczniu 1942 roku. Zostały one skierowane na poligon doświadczalny Aberdeen Proving Ground w stanie Maryland. Próby wypadły pozytywnie i po drobnych zmianach, pierwszy prototyp został wysłany w lutym do Fort Knox na testy eksploatacyjne. W tym samym czasie drugi prototyp, pozostawiony na poligonie Aberdeen, przeszedł większe modyfikacje. Zmniejszono sylwetkę działa poprzez przekonstruowanie mocowań haubicy. Wiązało to się jednak ze zmniejszeniem maksymalnego podniesienia lufy z 65 stopni do 35 stopni. Obniżono burty przedziału bojowego o 28 cm, zaś przednią płytę, dla lepszej ochrony pancernej, podwyższono o 7,6 cm. Zmiana w ułożeniu amunicjii zaowocowała możliwością przewozu większej liczby pocisków - z 44 do 57.

Produkcja seryjna[edytuj | edytuj kod]

pierwsze seryjne wozy były gotowe w pierwszych dniach kwietnia 1942 roku. Dwa pierwsze egzemplarze zostały 6 kwietnia dostarczone na poligon Aberdeen, w celu przeprowadzenia prób eksploatacyjnych. Wkrótce potem rozpoczęły się dostawy seryjnych wozów do jednostek artylerii pancernej. Do końca 1942 roku zbudowano 2028 pojazdów. Produkcję podstawowej wersji zakończono w sierpniu 1943 roku. Do tamtego czasu zbudowano łącznie 2814 "Priestów". W toku produkcji wprowadzono pewne zmiany. Najbardziej widoczną było zastąpienie trójdzielnej, przedniej, dolnej części kadłuba częścią jednoczęściową. Wiązało to się jednak z koniecznością wymiany głównego układu transmisji mocy z firmy Iowa Transmission Company (która wbrew swojej nazwie mieściła się w Dover w Delaware) na układ firmy Caterpillar Inc. z East Pretoria ze stanu Illinois. Zmianę tę wprowadzono w grudniu 1942 roku. Wtedy również w podwoziu zaczęto montować elementy z czołgu M4 Sherman w miejsce starszych z M3 Lee. 90 pojazdów dostarczono brytyjskiej 8. Armii w Afryce Północnej w połowie 1942 roku. Brytyjczycy byli bardzo zadowoleni z tej artylerii, więc złożyli zamówienie na 5500 egzemplarzy. Brytyjczycy chcieli jednak by zamontować na M7 ich działo kalibru 87,6 mm, gdyż były problemy z dostarczaniem do Anglii amunicji 105 mm. Jednakże Amerykanie z kolei nie chcieli podjąć produkcji takich wozów i opóźniać produkcji na własne potrzeby, a te w 1942 roku były olbrzymie - trzeba było wyposażyć w "Priesty" już istniejące i formujące się dywizje pancerne US Army. W czerwcu 1942 roku powstał jednak prototyp pojazdu z brytyjską armatą i został nazwany 25 pounder Gun Motor Carriage T51, ale nie trafił on do produkcji seryjnej. Brytyjskie zamówienie zostało zrealizowane w Kanadzie, gdzie na podwoziu czołgu Ram powstało działo samobieżne Sexton. Produkcję tego działa rozpoczęto na początku 1943 roku, a zakończono w 1945 roku. Łącznie wyprodukowano 2150 Sextonów. W drugiej połowie 1943 roku znów pojawiło się zapotrzebowanie na M7, częściowo dla kolejnych formowanych dywizji pancernych, a częściowo dla uzupełnienia strat i zużytych wozów w istniejących jednostkach. W marcu 1944 roku produkcję wozów wznowiono, ale w nieco zmienionej postaci. Główną zmianą było zastosowanie podwozia czołgu M4A3 Sherman, najpopularniejszej odmiany w US Army, w którym zastosowano silnik samochodowy Ford, w miejsce silnika lotniczego Continental. Pogrubiono również dno pojazdu z 13 mm do 25-28 mm. Produkcję nowej wersjii oznaczonej M7B1 rozpoczęto w marcu 1944 roku. W tym czasie ALCO wyprodukowało 500 wozó, co dało łącznie 3314 tamże wyprodukowanych wozów. Jednocześnie w marcu 1944 roku podjęto produkcję dział M7B1 w zakładach Pressed Steel Car Company w Pittsburghu w Pensylwanii. Do końca 1944 roku zbudowano tam 664 dział, a w styczniu i lutym 194 roku kolejne 162 wozy. W lutym 1945 roku produkcję przeniesiono do Federal Machine & Welder z Warren w Ohio, która wcześniej produkowała czołgi M4. Zbudowano tam jednak tylko 176 wozów. W maju 1945 roku zakończono budowę wersji B1. Łącznie zbudowano 1502 pojazdy tego typu. Całkowita budowa działa M7 Priest wyniosła 4316 (w tym dwa prototypy).

Służba[edytuj | edytuj kod]

Nowe działo stało się podstawowym uzbrojeniem amerykańskich oddziałów artylerii samobieżnej. Było przez nie używane na wszystkich frontach wojny. Od 1945 roku były zastępowane w uzbrojeniu przez działa samobieżne M37.

Działa M7 powstały wkrótce dołączone do programu Lend-Lease. 90 egzemplarzy zostało wysłanych do brytyjskiej 8 Armii stacjonującej w Afryce Północnej, gdzie wzięły one udział w II bitwie pod El Alamein. Po pierwszych bardzo dobrych doświadczeniach Brytyjczycy zamówili 5500 M7, zamówienie to nie zostało w pełni zrealizowane do końca wojny.

Z punktu widzenia Brytyjczyków głównym problemem związanym z M7 był fakt, że uzbrojony on był w haubicę produkcji amerykańskiej, która używała innej amunicji niż brytyjski standard. Oznaczało to dodatkowe utrudnienia logistyczne, związane z zaopatrywaniem oddziałów uzbrojonych w działa M7. Pomimo tego armia brytyjska kontynuowała używanie M7 w kampaniach w Afryce Północnej, we Włoszech i w początkowym okresie walk w Normandii. Po rozpoczęciu budowy działa samobieżnego Sexton, większość M7 zostało przerobionych na transportery opancerzone nazywane "Kangaroo" ("kangur").

127 egzemparzy dział M7B2, zostało wykorzystanych w czasie wojny koreańskiej.

Łącznie zbudowano prawie 3500 egzemplarzy. M7 były niezawodną bronią i kontynuowały służbę, w wielu armiach świata, na długo po zakończeniu II wojny światowej.

Warianty[edytuj | edytuj kod]

M7[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza produkcyjna wersja M7 bazowana ma czołgu M3 Lee. W celu zachowania niskiej sylwetki pojazdu ograniczono pionową elewację haubicy do 35°. W maju 1942 po zaledwie miesiącu produkcji zmieniono nieco konstrukcję pojazdu zwiększając liczbę amunicji przewożonej przez M7 z 24 do 69 naboi. Inne zmiany były związane z nową konstrukcją podwozia i zawieszenia które upodobniły się do rozwiązań zastosowanych w M4 Sherman. W służbie brytyjskiej niektóre M7 miały zamontowane radio na miejsce 24 sztuk amunicji.

M7B1[edytuj | edytuj kod]

W tej wersjiw zaczęto używać standardowego podwozia Shermana w wersji M4A3. Zmieniono również silnik lotniczy Continental na silnik samochodowy Ford GAA chłodzony wodą. Był to ośmiocylindrowy silnik widlasty, o pojemności skokowej 18 025 cm sześciennych, wyposażony w gaźnik Stromberg NA-Y5-G. Miał on moc 450 KM (336 kW) przy 2600 obr./min.

M7B2[edytuj | edytuj kod]

Wersja powstała w czasie wojny koreańskiej, w wyniku przebudowy dział M7B1. Zwiększono w niej kąt podniesienia lufy haubicy do 65° oraz zmodyfikowano mocowanie karabinu maszynowego, aby mógł on strzelać w promieniu 360°.

Sexton[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Sexton.

Brytyjska wersja Priesta produkowana w Kanadzie. Ogólny układ i koncepcja działa Sexton była podobna do M7. Oba pojazdy różniły się jednak uzbrojeniem (brytyjska haubica 87,6 mm) i nieco kształtem opancerzenia przedziału bojowego, no i oczywiście podwiziem (M7 - M3 Lee, Sexton - Ram). Łącznie wyprodukowano 2150 dział tego typu. Niektóre z nich były używane w polskiej 1. Dywizjii Pancernej.

Kangaroo[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Kangaroo.

Brytyjska konwersja M7. Transporter opancerzony. Kangaroo mógł przewozić 20 żołnierzy i miał dwuosobową załogę. Pomiędzy październikiem 1944 a kwietniem 1945 przebudowano tak 102 pojazdy.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Magazyn Technika Wojskowa Historia nr 1/2013, Michał Fiszer i Jerzy Gruszczyński Działo samobieżne M7 Priest

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]