Komunikacja miejska w Lublinie
| ZTM Lublin | |
 Baza MPK w Lublinie |
|
| Lokalizacja | Lublin, Polska |
| Rodzaj transportu | Autobus, Trolejbus |
| Data uruchomienia | 1912 |
| Liczba linii | 67 |
| Liczba pojazdów | 364 |
| Strona internetowa | |
Komunikacja miejska w Lublinie działa od 1912 roku na obszarze miasta Lublina.
Spis treści |
[edytuj] Historia komunikacji miejskiej w Lublinie
Historia komunikacji miejskiej w Lublinie sięga 1912 roku, kiedy to na ulice wyjechały pierwsze autobusy. Były to pojazdy Benz-Hagenan będące własnością Lubelskiej Spółki Samochodowej. Wówczas autobusy kursowały nieregularnie i psuły się bardzo często, jednak nie zniechęcało to potencjalnych podróżnych. Wybuch I wojny światowej spowodował szybką likwidację LSS.
[edytuj] Po I wojnie światowej
Dopiero w 1921 roku na ulicach Lublina pojawiły się pierwsze pojazdy komunikacji miejskiej. Były one własnością prywatną. Komunikacja jednak nie spełniała pokładanych w niej nadziei. Parę lat później obsługę przewozów pasażerskich przejęła Krajowa Spółka Akcyjna Budowy i Eksploatacji Samochodów, a następnie spółka „Autopol”. Wówczas po mieście poruszało się 6 autobusów obsługujących dwie linie. Ze względu na złe warunki podróżowania 1 stycznia 1929 magistrat uruchomił przedsiębiorstwo Autobusy Miejskie miasta Lublina. Początkowo zostały uruchomione dwie linie. Pierwsza, oznaczona literą A, kursowała na trasie Dworzec – Koszary. Druga, oznaczona literą B, kursowała na trasie Dworzec – Kalinowszczyzna. Mimo restrukturyzacji pojawił się inny problem. Zbyt mała liczba autobusów powodowała niezadowalającą częstotliwość kursowania oraz przepełnienie pojazdów. Lekarstwem okazało się uruchomienie specjalnego autobusu na trasie Brama Krakowska – Kino "Venus", w którym po zakupieniu biletu autobusowego pasażer otrzymywał bezpłatny bilet do kina. W kolejnych latach przedsiębiorstwo sukcesywnie poszerzało swoje usługi. Uruchomiono nowe linie, a tabor wzrósł do 12 sztuk pojazdów marki Chevrolet, Henschel, Škoda oraz Ursus. Wybudowano także nową zajezdnię przy ul. Garbarskiej, która posiadała warunki do garażowania i obsługi 30 autobusów.
[edytuj] II wojna światowa
Wybuch II wojny światowej spowodował zawieszenie komunikacji miejskiej w Lublinie. W 1942 roku Niemcy sprowadzili 4 autobusy marki Saurer, które obsługiwały jedną linię. Ponownie organizację komunikacji miejskiej rozpoczęto w sierpniu 1944 roku. W tym czasie tabor przedsiębiorstwa składał się z 6 samochodów ciężarowych marki Gaz, autobusu marki Chevrolet, samochodu osobowego Willys MB oraz motocykla Harley-Davidson.
[edytuj] Czasy powojenne
13 kwietnia 1946 roku uruchomiono pierwszą linię autobusową na trasie Dworzec PKP – ul. Lipowa, którą następnie przedłużono do Koszar. W kolejnych latach sukcesywnie zwiększano tabor. W 1948 roku funkcjonowało już 7 linii obsługiwanych przez 18 autobusów. Wówczas MKS posiadała autobusy marki Chausson, Chevrolet, Saurer, Magirus, Bedford, Fordson oraz Bussing. W 1948 roku z usług przewozowych skorzystało ponad 5 mln pasażerów. Ze względu na duże zainteresowanie oraz szybki rozwój spółki w 1948 roku przystąpiono do odbudowy zajezdni przy ul. Garbarskiej, którą oddano ponownie do użytku w roku 1949. W 1950 roku przedsiębiorstwo zmieniło nazwę na Miejskie Zakłady Komunikacyjne, a rok później na Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne.
[edytuj] Pierwsza linia trolejbusowa
Zły stan taboru, niska częstotliwość kursowania autobusów, wzrastająca liczba pasażerów – to tylko niektóre z problemów, które doprowadziły do powstania pierwszej linii trolejbusowej. Pierwszy trolejbus wyjechał na ulice Lublina 21 lipca 1953 roku. Linia trolejbusowa miała 7 km i obsługiwana była przez 8 trolejbusów radzieckich typu JaTB. W 1955 roku. MPK otrzymało 6 czeskich trolejbusów marki Škoda, które zastąpiły bardzo awaryjne JaTB.
[edytuj] Szybki rozwój i problemy
W kolejnych latach sukcesywnie wzrastał tabor przedsiębiorstwa. W 1955 roku długość linii komunikacyjnych wynosiła 81 km. Jednak ciągły wzrost liczby pasażerów przysparzał wielu problemów. Mimo coraz większej liczby pojazdów w autobusach i trolejbusach panował ścisk (z usług komunikacji skorzystało wówczas około 17 mln osób), co nie wpływało korzystnie na wizerunek firmy. Wyeksploatowany tabor, ograniczona wielkość i wyposażenie zaplecza technicznego oraz wysoka wadliwość nowych pojazdów – to tylko niektóre z czynników, które sprowokowały przedsiębiorstwo do zmian. W 1957 roku rozpoczęto budowę nowoczesnej, jak na owe czasy, zajezdni autobusowo-trolejbusowej. Była ona zaplanowana na 100 pojazdów. Zlokalizowano ją w dzielnicy Helenów. W styczniu 1960 roku oddano do użytku pierwszą halę, zaś całość inwestycji zakończono wiosną 1963 roku. W 1964 roku MPK obsługiwało 23 linie, w tym 10 trolejbusowych. Już 5 lat później MPK wzbogaciło się o kolejne 12 linii, w tym 5 trolejbusowych.
[edytuj] Częściowa likwidacja linii oraz prestiż
Ze względu na brak dostaw taboru trolejbusowego sukcesywnie zaczęła się zmniejszać trakcja elektryczna. Na miejsce zlikwidowanych linii trolejbusowych wprowadzono autobusy. Mimo likwidacji linii trolejbusowych MPK było w świetnym stanie. W 1971 roku zajęło III miejsce w międzyzakładowym współzawodnictwie przedsiębiorstw komunikacji miejskiej w kraju. Rok później zajęło II miejsce, a w 1973 roku prestiżowe I miejsce. W dalszym ciągu ze względu na brak dostaw trolejbusów zastępowano trakcję trolejbusową autobusami. W październiku 1975 roku, po wielu latach, MPK otrzymało 3 pierwsze trolejbusy produkcji radzieckiej. Stanowiły one początek realizacji kontraktu na dostawy tych pojazdów. W roku 1976 tabor MPK powiększył się o 59 Autosanów, 7 Jelczy oraz 9 trolejbusów ZiU-9. Pozwoliło to na wydłużenie istniejących linii komunikacyjnych oraz uruchomienie nowych linii (także pośpiesznych). W okresie letnim zorganizowano tzw. zielone linie do Dąbrowy. Mimo ciągłych dostaw nowych pojazdów (m.in. Autosanów, Jelczy, "Ziutków") stale odczuwalny był niedobór środków komunikacji w Lublinie. Ponadto dostawy taboru pogorszyły sytuację zaplecza technicznego przedsiębiorstwa, pogłębiły się trudności z parkowaniem pojazdów.
[edytuj] Filia w Kraśniku oraz ciągłe dostawy
W lipcu 1976 roku utworzono Zakład Komunikacji Miejskiej w Kraśniku, będący filią MPK w Lublinie. Na początek przekazano z lubelskiego zakładu 37 autobusów marki San, co pozwoliło na uruchomienie 10 linii autobusowych. 1977 roku charakteryzuje się dostawą dużej liczby nowych pojazdów. Do MPK dostarczono 30 Jelczy, 27 Autosanów oraz 14 trolejbusów ZiU-9. W 1978 roku do przedsiębiorstwa dotarło m.in. 15 nowoczesnych, jak na ówczesne warunki, autobusów Berliet PR100 oraz kolejnych 6 trolejbusów ZiU-9.
[edytuj] Już 50 lat w Polsce
W roku 1979 minęło 50 lat, od kiedy utworzono w Lublinie komunikację miejską z prawdziwego zdarzenia. MPK dysponowało wówczas 352 autobusami i 54 trolejbusami. Średnio rocznie przewoziły one ok. 182,5 mln pasażerów. Rok ten charakteryzował się także spadkiem liczby pojazdów.
[edytuj] Kryzys taborowy
Ze względu na ciągły rozwój motoryzacji i wzrastającą liczbę mieszkańców w 1980 roku poważny problem stanowiło duże natężenie ruchu na ulicach Lublina. Zrealizowane dostawy taboru dla MPK były niższe od zaplanowanych – jedynie dostawy trolejbusów wykonano zgodnie z planem. Nie polepszyło to jednak komunikacji w mieście. Powodem była niedostosowana na taką liczbę pojazdów istniejąca wówczas trakcja trolejbusowa oraz brak kierowców. W tym samym roku w związku z postępującym kryzysem gospodarczym i społeczno-politycznym w całej Polsce rozpoczęły się demonstracje i strajki. Lubelskie MPK po raz pierwszy strajkowało 18 lipca. Komunikacja w mieście stanęła. Innym poważnym problemem MPK była zbyt ciasna zajezdnia. W 1981 roku trwała już co prawda budowa zajezdni na Majdanie Tatarskim, jednakże z braku miejsca podjęto decyzję o tymczasowym parkowaniu części trolejbusów wzdłuż ul. Mełgiewskiej. Krytyczna sytuacja związana z brakiem wszelkiego rodzaju części zamiennych do autobusów, w szczególności zaś akumulatorów i opon, spowodowała zmniejszenie obsady na niektórych liniach autobusowych, skrócenie tras innych lub też całkowite ich zawieszenie. Problem braku miejsc postojowych dla pojazdów MPK złagodziło nieco przejęcie terenu po starej cegielni wzdłuż ul. Nałęczowskiej.
[edytuj] Nowa zajezdnia
W 1984 roku przekazano do użytku pierwszą część nowej zajezdni na Majdanie Tatarskim. Przygotowano tam place postojowe dla 300 autobusów, stację paliw, lakiernię, halę obsług codziennych, stację diagnostyczną, magazyny i zaplecze socjalne. 15 grudnia 1985 roku w nowej zajezdni na Majdanie Tatarskim oddano do użytku halę napraw głównych ze stanowiskami naprawczymi, blacharskimi, nauki zawodu i częścią socjalną dla zatrudnionej załogi. W 1989 roku brakowało ponad 100 kierowców, aby można było wykorzystać w pełni posiadany tabor MPK. Spowodowane to było niskimi zarobkami jakie przedsiębiorstwo mogło zaoferować swoim pracownikom. W sierpniu 1991 roku MPK w Lublinie przestało funkcjonować jako przedsiębiorstwo państwowe i z dniem 1 września 1991 roku zaczęło działalność jako zakład budżetowy.
[edytuj] Współcześnie
W latach 1992–1998 MPK wprowadziło wiele nowości. Uruchomiono system biletów okresowych (bilet ważny przez kolejne 7, 10, 15, 30 lub 90 dni), uruchomiono system biletów jednorazowych czasowych (bilet ważny przez 10, 30 lub 60 minut), zaczęto świadczyć usługi w zakresie przewozów osób niepełnosprawnych oraz wprowadzono do eksploatacji pierwsze autobusy niskopodłogowe (Jelcze M121). Do 2008 sytuacja była niezbyt dobra: przestarzały w znacznej części tabor, skromna oferta biletowa, rozbudowana biurokracja oraz niekompetencja władz miasta w dziedzinie zarządzania komunikacją miejską.
W 2008 roku MPK unowocześnił swój tabor 20 nowymi autobusami marki Solaris Urbino 12III, których pierwsza dostawa w liczbie 5 sztuk dotarła do Lublina pod koniec czerwca. Na początku lipca przybyło kolejne 10 Solarisów Urbino 12III a w końcu sierpnia kolejne 5. Sukcesywnie wycofuje się z eksploatacji Ikarusy przegubowe 280.26, których w 1990 roku było 122 sztuk, w 2003 66, w 2007 roku 33 sztuki, a w 2010 już tylko 10. Zastąpione zostały przez 12-metrowe Mercedesy 0405N z końca lat 90. i nowe zakupione Solarisy Urbino 12III, co skutkowało pogorszeniem się warunków podróżowania w godzinach szczytu, zwłaszcza na najbardziej obciążonych liniach: 6, 9, 10, 14, 17, 18, 26, 29, 31, 34, 39, 40, 44, 57.
Problemem MPK jest brak nowoczesnych autobusów wielkopojemnych, których – jak się ocenia – potrzeba 45 szt. przegubowych i 30 szt. trzyosiowych 15-metrowców do sprawnej obsługi pasażerskiej miasta. Tymczasem w ostatnim czasie skasowano 5 egzemplarze Neoplanów N4020 ze względu na pęknięcia kratownic podwozia, niedostatecznie trwałych wobec przeciążenia pojazdów, dziurawych dróg a także specyfiki ukształtowania powierzchni miasta (tzw. górki lubelskie). W grudniu 2008 roku był testowany białoruski autobus MAZ 203. Powstał tylko 1 tego typu trolejbus.
W Lublinie w roku 2009 został powołany Zarząd Transportu Miejskiego, który organizuje komunikację miejską. Wspólna taryfa biletowa objęła wszystkich przewoźników na liniach miejskich. MPK przez 2 lata będzie uprzywilejowane i w tym czasie ma przejść restrukturyzację.
Na początku 2009 roku MPK ogłosiło przetarg na 20 nowych 12-metrowych i 10 18-metrowych przegubowych autobusów. Wygrał autobus Mercedes Conecto. Krótkie pojazdy przybyły pod koniec lipca 2009, a przegubowe pod koniec września. W styczniu wyjechały 2 zakupione w grudniu 2008 12-metrowe Mercedesy Conecto, a także testowany był Volvo 7700. W kwietniu testowany był ukraiński trolejbus Bogdan, a do warsztatów MPK zostało dostarczone podwozie białoruskiego MAZ-a w celu produkcji trolejbusu MAZ. Zarząd Transportu Miejskiego wprowadził jednolite barwy czerwono-biało-zielone (barwy miejskie) dla wszystkich pojazdów MPK, jak również przewoźników prywatnych. Te barwy wygrały w ankietach przeprowadzonych na stronach internetowych gazet lubelskich. 22 lipca 2009 przyjechało do Lublina 7 nowych 12-metrowych autobusów Mercedes Conecto, jednak pozostałych 13 przybywało stopniowo z opóźnieniem do 1 sierpnia. Oficjalnie włączono je do eksploatacji 6 sierpnia 2009. Do warsztatów MPK przybyło podwozie MAZa, z którego został wybudowany nowy trolejbus. W najbliższym czasie przybędzie do warsztatów kilka podwozi z upadającej fabryki Jelcza. Mają być zbudowane z nich trzy niskopodłogowe autobusy lub trolejbusy Jelcz M121M. Rozstrzygnięty w wakacje przetarg na dostawę przegubowych autobusów zakończył się fiaskiem, po tym jak jedyna zaproponowana oferta firmy EVOBUS proponująca Mercedesy Conecto G przewyższała o 200 tys. zł wartość zamówienia. Przetarg na dostawę 15 trolejbusów wygrała spółka Solaris Bus & Coach, oferując model Solaris Trollino 12. MPK dostało dofinansowanie na następne 15 trolejbusów Trollino 12. Od 14 lipca 2011 liniowo jeżdżą wszystkie tegoroczne Trollino 12. Następne 15 zostanie dostarczone w pierwszych 3 miesiącach roku 2012, co znacznie unowocześni tabor trolejbusowy w Lublinie.
[edytuj] Przyszłość
Od 1 kwietnia 2010 roku zmieniły się ceny niektórych biletów: jednorazowe – normalny 2,40 zł, ulgowy 1,20 zł; bilety jednorazowe nocne – normalny 5,00 zł, ulgowy 2,50 zł; 24-godzinne – normalny 11,00 zł; ulgowy 5,50 zł.
W związku z ogłoszonym przez ZTM przetargiem na obsługę poszczególnych linii, od maja 2010 roku, uchwalony taryfikator obowiązuje nie tylko w pojazdach z logiem MPK, ale także w autobusach firmy Irex oraz Autobusowego Konsorcjum Lubelskiego.
Mennica Polska oraz ZTM w wakacje 2010 uruchomiły 7 automatów stacjonarnych do sprzedaży biletów jednorazowych oraz okresowych.
ZTM rozstrzygnęło przetarg na dostawę 53 autobusów marki Autosan Sancity 12LF oraz 27 marki Mercedes-Benz O530 G. W tym roku ma przyjechać po 20 pojazdów obu marek. Następne pojawią się do roku 2013.
[edytuj] Tabor
Trzon taboru autobusowego MPK Lublin stanowią pojazdy marki Jelcz M11 w liczbie 33 sztuk i Jelcz M121M w liczbie 39 sztuk.
| Typ autobusu | Eksploatacja od | Lata produkcji |  |
Liczba[1] |
|---|---|---|---|---|
| Autosan Sancity 12LF | 2011 | 2011 | |
20 |
| Ikarus 260 | 1983 | 1983-1985 | 5 | |
| Ikarus 280.26 | 1983 | 1985–1989 | 4 | |
| Jelcz 120M/3 | 2000 | 2000 | 2 | |
| Jelcz 120MM/2 | 2000 | 2000 | 2 | |
| Jelcz 120M | 1994 | 1994 | 2 | |
| Jelcz M11 | 1985 | 1985–1990 | 33 | |
| Jelcz M121M | 1995 | 1995–1999 | |
39 |
| Jelcz M121MB | 1995 | 1995 | |
1 |
| Jelcz M125M | 1999 | 1999 | |
2 |
| Jelcz M181M | 2000 | 1997–1998 | |
2 |
| Kapena Thesi City 65C | 2003 | 2003 | |
6 |
| Mercedes-Benz O405GN | 2011 | 1992 | |
1 |
| Mercedes O405N2 | 2005 | 1998–1999 | |
16 |
| Mercedes O405NK | 2007 | 1997 | |
3 |
| Mercedes Conecto 628 LF | 2009 | 2008–2009 | |
22 |
| Mercedes Conecto 628 G | 2009 | 2009 | |
10 |
| Mercedes Citaro O530G | 2011 | 2011 | |
27 |
| Neoplan N4020 | 1996 | 1996–1998 | |
16 |
| Neoplan N4020TD | 1999 | 1999 | |
1 |
| Solaris Urbino 12 | 2008 | 2008 | |
20 |
| Solaris Urbino 15 | 2001 | 2001 | |
1 |
| Wszystkie pojazdy | 235 | |||
| Liczba autobusów niskopodłogowych i niskowejściowych | 187 | |||
| Udział autobusów niskopodłogowych i niskowejściowych | 79% | |||
| Średni wiek pojazdów | 11 lat | |||
Trzon taboru trolejbusowego MPK Lublin stanowią pojazdy marki Jelcz PR110E w liczbie 31 sztuk.
| Typ trolejbusu | Eksploatacja od | Lata produkcji | |
Liczba |
|---|---|---|---|---|
| Jelcz 120MT | 1998 | 1998–2000/2005 | 8 | |
| Jelcz M121E | 2001/2011 | 2000/2011 | |
4 |
| Jelcz PR110E | 1988 | 1987–1992 | 31 | |
| ZiU-9[2] | 1976 | 1976–1986 | 1 | |
| Solaris Trollino 12M | 2007 | 2007 | |
3 |
| Solaris Trollino 12AC | 2008 | 2008 | |
1 |
| Solaris Trollino 12S | 2011 | 2011 | |
15 |
| MAZ 203T | 2010 | 2009 | |
1 |
| Wszystkie pojazdy | 65 | |||
| W tym niskopodłogowe i niskowejściowe | 24 | |||
| Procent niskopodłogowych i niskowejściowych | 37% | |||
| Średni wiek pojazdów | 10 lat | |||
Dodatkowo na zlecenie Zarządu Transportu Miejskiego oprócz MPK jeżdżą również:
| Typ autobusu | Eksploatacja od | Lata produkcji | |
Liczba[3] |
|---|---|---|---|---|
| MAN NL202 | 2010 | 1995 | |
15 |
| MAN NG272 | 2010 | 1998 | |
12 |
| Typ autobusu | Eksploatacja od | Lata produkcji | |
Liczba[4] |
|---|---|---|---|---|
| Kapena City 7.5C | 2010 | 1998-1999 | |
5 |
| Jelcz M081MB | 2010 | 2001-2002 | |
2 |
| MAN NL202 | 2010 | 1995 | |
1 |
| MAN NL222 | 2010 | 1995-1996 | |
13 |
| MAN NL263 | 2010 | 1998-2001 | |
6 |
| Mercedes O405N2 | 2010 | 1993-1996 | |
3 |
| Mercedes O614D | 2010 | 1998 | |
1 |
| Mercedes O814D | 2010 | 1997-1998 | |
2 |
| Mercedes O815 | 2010 | 1999 | |
1 |
| Neoplan N4014NF/3 | 2010 | 1995 | |
2 |
| Neoplan N4016 | 2010 | 1996 | |
2 |
| Neoplan N4016TD | 2010 | 1997 | |
1 |
| Scania CN94UB | 2010 | 1997-1998 | |
2 |
| Volvo B10L | 2010 | 1996 | |
3 |
| Volvo B10BLE | 2010 | 1994 | |
5 |
Autobusy i trolejbusy wycofane z eksploatacji liniowej w MPK Lublin:[5]
- Autosan H9-35 (1976-1984)
- FIAT 418AC (1991-99)
- Ikarus 60 (1954-1969)
- Ikarus 620 (1964-1972)
- Ikarus 280T (1991-99)
- JaTB-2 (1953-1955)
- Jelcz L11 (1989-2012)
- Jelcz 021 (1977-1982)
- Jelcz 272 MEX (1965-1983)
- Jelcz PR110U/Jelcz PR110M (1978-2003)
- Mavag TR5 (1950-1962(?))
- MAN SG192/MAN SG220 (1992-99)
- Mercedes O305 (1993-2002)
- Mercedes O405NCNG (2007-08)
- San H01B (1958-1967)
- San H100B (1968-1976)
- Skoda 706RTO (1959-1972)
- Škoda 8Tr (1955-1975)
- Škoda 9Tr (1963-1980)
- Solaris Urbino 18CNG (2006-09)
- ZiU-9 (1976-2001)
- Vetra VBR4 (1954-1955)
Przypisy
- ↑ na podstawie danych na stronie MPK Lublin oraz Phototrans.eu
- ↑ Pojazd zabytkowy obsługujący turystyczną linię trolejbusową
- ↑ na podstawie danych na stronie Phototrans.eu
- ↑ na podstawie danych na stronie Phototrans.eu
- ↑ na podstawie danych na stronie Lubus.info
