Mała Niedźwiedzica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mała Niedźwiedzica
Mała Niedźwiedzica
Nazwa łacińska Ursa Minor
Dopełniacz łaciński Ursae Minoris
Skrót nazwy łacińskiej UMi
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja 15 h
Deklinacja 75°
Charakterystyka
Powierzchnia 256 stopni kw.
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 3
Najjaśniejsza gwiazda Gwiazda Polarna (α UMi – 1,97m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące
Widoczny na szerokościach geograficznych
pomiędzy 0[1]° S a 90° N.

Mała Niedźwiedzica (łac. Ursa Minor, dop. Ursae Minoris, skrót UMi) – 56. co do wielkości,słabo widoczna, ale mimo to ogólnie znana konstelacja okołobiegunowa, ze względu na Gwiazdę Polarną (α UMi), na końcu tzw. Małego Wozu, obecnie odległą o 44′ od północnego bieguna nieba, za 100 lat, wskutek ruchu precesyjnego osi ziemskiej, zbliży się do niego na niecałe 28′. Za 2 tysiące lat rolę gwiazdy polarnej przejmie γ Cephei, przed 5 tysiącami lat spełniała ją α Draconis. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 20. W Polsce widoczny przez cały rok.

Na niebie północnym „pomaga” odnaleźć kierunek bieguna północnego, tak jak Krzyż Południa ułatwia znalezienie bieguna południowego.

Pochodzenie nazwy[edytuj | edytuj kod]

Przedstawia mitologicznego niedźwiedzia, w którego Zeus zamienił swego syna Arkasa, owoc nieślubnego związku z piękną nimfą Kallisto, gdy ten polując omalże nie zabił nieświadomie swej matki, wcześniej z zemsty zamienionej przez Herę w niedźwiedzicę. Oboje w końcu Zeus przeniósł na niebo[2].

W innych kulturach widziano w niej skrzydło Smoka.

Siedem najjaśniejszych gwiazd nazywanych jest Małym Wozem.

Najjaśniejsze gwiazdy[edytuj | edytuj kod]

  • Gwiazda Polarna (α UMi, zwana także „Cynosurą”) jest żółtym nadolbrzymem leżącym około 430 lat świetlnych od Słońca. Jest równocześnie gwiazdą zmienną z typu cefeid o amplitudzie zmian jasności 0,1m i okresie 4 dni.
  • Kochab (β UMi), jasność 2,07m, pomarańczowy olbrzym w odległości ok. 126 ly
  • Pherkad (γ UMi) ma jasność 3,0m, barwy niebiesko-białej, odległość od Ziemi 480 ly.
  • δ UMi, jasność 4,4, barwy niebiesko-białej, oddalona o 183 ly.
  • ε UMi, jasność 4,2, żółty olbrzym oddalony o 200 ly, gwiazda zmienna zaćmieniowa o okresie 39,5 dnia i amplitudzie 0,1m
  • ζ UMi, jasność 4,3, barwy biało-niebieskiej, oddalona o 110 ly.
  • η UMi, jasność 5,0, barwy białej, oddalona o 91 ly.

Rój meteorów[edytuj | edytuj kod]

Z gwiazdozbiorem związany jest rój meteorów Ursaminorydów, pochodzący od komety Tuttle, a promieniujący w drugiej połowie grudnia w liczbie około 10 meteorów na godzinę.[3]. Zanotowano dwa wybuchy aktywności roju w 1945 i 1986. Nieco podwyższoną aktywność o liczbach godzinnych około 30-35 zaobserwowano kilkakrotnie w latach:1988, 1994, 2000, 2006,2007 i 2008[4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
Zobacz hasło Mała Niedźwiedzica w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Praca zbiorowa: Kosmos. Warszawa: Buchmann Sp. zo.o., 2012, s. 472-473. ISBN 978-83-7670-323-7.
  2. Tablice astronomiczne. Bielsko-Biała: 2002, s. 120. ISBN 83-7266-156-1.
  3. Przemysław Rudź: Niebo. Warszawa: Carta Blanca, 2008, s. 175. ISBN 978-83-60887-76-9.
  4. Cezary Gałan, Piotr Wychudzki. Meteory. „Urania-Postępy Astronomii”. 775 (5), s. 63, 2014. Warszawa. ISSN 1689-6009.