Małujowice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Małujowice
Kościół św. Jakuba Apostoła
Kościół św. Jakuba Apostoła
Państwo  Polska
Województwo opolskie
Powiat brzeski
Gmina Skarbimierz
Wysokość 154 m n.p.m.
Liczba ludności 430
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 49-353
Tablice rejestracyjne OB
SIMC 0492032
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Małujowice
Małujowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Małujowice
Małujowice
Ziemia 50°50′54″N 17°22′48″E/50,848333 17,380000Na mapach: 50°50′54″N 17°22′48″E/50,848333 17,380000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Małujowice (do 1945 r. niem. Mollwitz) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie brzeskim, w gminie Skarbimierz, położona na Równinie Grodkowskiej, przy drodze krajowej nr 39 łączącej autostradę A4 z Brzegiem.

Wieś znajduje się na terenie parafii pw. św. Jakuba Apostoła w Małujowicach.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Według niemieckiego językoznawcy Heinricha Adamy nazwa miejscowości pochodzi od polskiego określenia oznaczającego niedużą wielkość - "mały"[1]. W swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia pierwotną nazwę w formie "Malewicz" podając jej znaczenie "Kleindorf" czyli tłumacząc na język polski "Mała wieś"[1]. Nazwa wsi została później fonetycznie zgermanizowana na Mollwitz[1] i utraciła swoje pierwotne znaczenie.

W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizownej formie Mulowitz.[2][3]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na polach między Małujowicami, Zielęcicami, Skarbimierzem i Potokiem Pępickim (czyli głównie na terenie dzisiejszego lotniska) 10 kwietnia 1741 rozegrała się najsłynniejsza bitwa wojen śląskich, znana jako bitwa pod Małujowicami albo bitwa pod Mollwitz.

Na północny zachód od wsi wzniesienie Wronie Wzgórze z ruinami domu młynarza i wiatrakiem, oraz zachowana w dobrym stanie (choć wyschnięta) studnia z kamieni polnych. Wg tradycji z tego miejsca Fryderyk II dowodził w trakcie słynnej bitwy i kierował oblężeniem Brzegu.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[4]:

  • kościół parafialny pw. św. Jakuba Apostoła. Murowany, gotycki. Zbudowany w 1250 r. pw. NMP, w pierwszej połowie XIV wieku częściowo przebudowany i rozbudowany przez właściciela Małujowic Samboriusa. W latach 60. XIV wieku powstały bogate polichromie wczesnogotyckie o tematyce staro- i nowotestamentowej, wykonane przez artystę ze szkoły praskiej. Znajdowały się one na ówczesnym stropie nawy kościoła, dziś są na strychu (wskutek zbudowania później drewnianego sufitu obniżającego nawę). Na początku XV wieku dobudowano wieżę, przedsionek i rozpoczęto pokrywanie ścian i sufitu nową serią polichromii o tematyce biblijnej. Ze względu na zniszczenia spowodowane przez husytów prace malarskie zakończono dopiero w 1480 - XV w. W 1500 roku zbudowano nowy strop w nawie, złożony z ponad 600 desek o barwnych ornamentach roślinnych, zwierzęcych i heraldycznych. Od tego czasu w kościele nie prowadzono większych prac budowlanych. W 1526 świątynię objęli protestanci. W 1817 wszystkie malowidła przykryto tynkiem. W latach 60. XIX wieku tynk w nawie głównej skuto, a polichromie poddano niezbyt fachowej restauracji, polegającej m.in. na domalowaniu brakujących fragmentów i przemalowaniu słabo zachowanych. W 1945 kościół objęli katolicy, a w 1964 odkryto spod tynku na strychu najstarsze polichromie. Obecnie kościół ma jeden z najbogatszych w Polsce cykli gotyckich malowideł ściennych. Tworzy on cykl biblijny, pomyślany jako Biblia pauperum. Bardzo cenny jest też gotycki, bogato rzeźbiony portal z tympanonem przedstawiającym koronację Matki Boskiej, nawiedzenia św. Elżbiety i pokłonu trzech króli. Tympanon obramowany jest cyklem rzeźb panien mądrych i głupich oraz rzeźbionymi rozetami i elementami roślinnymi
  • dawny cmentarz przy kościele
  • ogrodzenie z bramkami, z XV w., 1745 r.

inne zabytki:

  • krzyż pokutny ustawiony w miejscu zbrodni, stoi przy murze cmentarnym, w pobliżu zamurowanej bramki prowadzącej z ulicy do kościoła – tu odrzucony młodzieniec popełnił morderstwo na pannie młodej idącej z innym do ślubu
  • stara stacja kolejowa, na południe od wsi, z ok. 1910 r.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 70.
  2. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  3. H. Markgraf, J. W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889
  4. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 24.11.2012]. s. 18.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ewelina Igańska, Małujowice (w:) Nasz Dziennik, 15-16 lipca 2007

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]