Mały Obłok Magellana

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Współrzędne: Astronomia 00h52m44,80s; -72°49'43,00"

Mały Obłok Magellana
Mały Obłok Magellana.Źródło: NASA/ESA/HST
Mały Obłok Magellana.
Źródło: NASA/ESA/HST
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Tukan
Typ SB(s)m pec[1]
Rektascensja 00h 52m 44,8s[1]
Deklinacja -72° 49' 43"
Przesunięcie ku czerwieni 158 ± 4 km/s[1]
Rozmiary kątowe 5° 20' × 3° 5'[1]
Charakterystyka fizyczna
Jasność absolutna 2,7[1]m
Alternatywne oznaczenia
SMC[1], NGC 292[1], PGC 3085[1], Nubecula Minor[1]
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Mały Obłok Magellana (SMC) – galaktyka karłowata[2] o średnicy około 7000 lat świetlnych, satelita Drogi Mlecznej. Zawiera w sobie kilkaset milionów gwiazd[2].

Możliwe jest, że w przeszłości Mały Obłok Magellana był galaktyką spiralną z poprzeczką, która zderzyła się z Drogą Mleczną stając się galaktyką nieregularną i jej satelitą[3]. Nadal można zauważyć strukturę poprzeczki.

Przy dystansie 200 000 lat świetlnych jest jednym z najbliższych sąsiadów Drogi Mlecznej i jednym z najdalszych obiektów widocznych gołym okiem. Ze średnią deklinacją około -73 stopni, może być widoczny tylko z półkuli południowej i niższych szerokości półkuli północnej. Jest umiejscowiony w gwiazdozbiorze Tukana i ukazuje się jako mglisty, jasny płat na nocnym niebie o średnicy około 3 stopni. Wygląda jak odłączony fragment Drogi Mlecznej. Z powodu niskiej jasności powierzchniowej najlepiej widoczny jest z dala od miejskich świateł.

Tworzy parę z Wielkim Obłokiem Magellana (LMC), położonym o około 20 stopni na wschód. Jest członkiem Grupy Lokalnej Galaktyk.

Historia obserwacji[edytuj | edytuj kod]

Na półkuli południowej Obłoki Magellana były znane w mitologiach tubylców np. australijskich Aborygenów. Perski astronom Al Sufi nazwał większy obłok Bakr, Biały Wół. Europejscy marynarze po raz pierwszy obserwowali obłoki w czasie średniowiecznych wypraw i służyły one do nawigacji. Portugalscy i holenderscy żeglarze nazwali je Obłokami Przylądka; ta nazwa przetrwała kilka wieków. W czasie opływania Ziemi przez Ferdynanda Magellana w latach 1519-22 Antonio Pigafetta opisał obłoki jako mgliste roje gwiazd.

Pomiędzy rokiem 1834 a 1838 John Frederick William Herschel prowadził obserwacje południowego nieba. W czasie obserwowania Małego Obłoku, opisał go jako chmurowatą masę światła o owalnym kształcie i jasnym środku. W polu tej chmury skatalogował on koncentrację 37 mgławic i skupisk gwiazd.

W 1891 roku Harvard College Observatory otworzyło stację obserwacyjną w Arequipa, Peru. Od 1893 i 1906, pod dyrekcją Solona Baileya, do fotograficznych badań obu Obłoków Magellana był używany 24-calowy teleskop. Henrietta Leavitt, astronom z Harvard College Observatory, użyła klisz z Arequipy do badań nad zmianami we względnej jasności gwiazd w SMC. W 1908 rezultaty badań Henrietty zostały upublicznione i dzięki nim odkryto nowy typ gwiazd zmiennych, nazywanych „gromadą zmienną”, a później cefeidami. To odkrycie pozwoliło na obliczanie odległości do innych galaktyk.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 NASA/IPAC Extragalactic Database. W: Results for Small Magellanic Cloud [on-line]. [dostęp 2006-12-01].
  2. 2,0 2,1 Robert Nemiroff, Bonnell, Jerry: APOD: 2005 June 17 – The Small Cloud of Magellan. NASA, 2006-06-17. [dostęp 2008-07-07].
  3. Staff: Small magellanic Cloud. NASA/IPAC. [dostęp 2008-07-07].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]