Maślak sitarz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Maślak sitarz
Suillus bovinus G1.jpg
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina maślakowate
Rodzaj maślak
Gatunek maślak sitarz
Nazwa systematyczna
Suillus bovinus (L.) Roussel
Roussel, H.F.A., 1806, Flore du Calvados et terrains adjacents, composée suivant la méthode de Jussieu: 34
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Młode okazy
Suillus bovinus Alberto Vázquez.jpg

Maślak sitarz (Suillus bovinus) – gatunek jadalnego grzyba z rodziny maślakowatych (Suillaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podała Alina Skirgiełło w 1960. W polskim piśmiennictwie mykologicznym ma też inne nazwy: grzyb wolak, sitacz, sitek, sitka, sitnik, sitosz, grzyb sitarz, rzeszotnik[2]. Synonimy łacińskie[3]:

  • Agaricus bovinus (L.) Lam. (1783)
  • Boletus bovinus L. (1753)
  • Boletus bovinus Pers. (1825)
  • Boletus bovinus var. viridocaerulescens A. Pearson (1951)
  • Ixocomus bovinus (L.) Quél. (1888)
  • Mariaella bovina (L.) Sutara (1987)

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 4-10 cm, kolor żółtobrązowy lub czerwonoochrowy, gładki, nagi po deszczach bardzo śluzowaty. U młodych okazów jest półkulisty, potem płaski, u starszych staje się powyginany, a nawet płytkowklęsły. Skórka daje się łatwo zdjąć w całości[4].

Rurki

Przyrośnięte do trzonu, a nawet zbiegające po nim. Na młodych owocnikach szarożółtawe, później żółte, w końcu brązowe. Od miąższu kapelusza oddzielają się trudno[4]. Pory rurek bardzo duże i przypominają swoim wyglądem oczka sita. Stąd też pochodzi nazwa gatunkowa[5]

Trzon

Wysokość 2-8 cm. Jest cylindryczny, pełny, włóknisty, bez pierścienia. U góry żółtawy lub żółtobrązowy, u podstawy czerwonobrązowy[4].

Miąższ

Lepki i elastyczny, nie łamliwy. W kapeluszu elastyczny, bladożółty, w trzonie włóknisty, czerwonobrązowy.

Wysyp zarodników

Żółtooliwkowy. Zarodniki o średnicy 7-13 x 3-5 µm[6].

Siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Jest gatunkiem występującym na suchych, piaszczystych glebach towarzyszącym sośnie zwyczajnej, z którą współżyje w mikoryzie. W Polsce bardzo pospolity, miejscami występuje masowo. Owocniki pojawiają się od lipca do października[5].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb jadalny: Grzyb o średniej wartości smakowej i odżywczej. Smak nieznaczny, niekiedy kwaskowaty, zapach niewyraźny, smakowo gorszy niż inne gatunki maślaków. Nadaje się do suszenia i marynowania z innymi, smaczniejszymi grzybami. Często bywa też silnie zarobaczywiony[5]. Po ugotowaniu zmienia kolor na fioletowy.

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Maślak ziarnisty (Suillus variegatus) ma jednak drobniejsze pory, a górna część jego trzonu jest punktowano nakrapiana[4].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Władysław Wojewoda: Checklist of Polisch Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Scienceas, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. 5,0 5,1 5,2 Henryk Orłoś: Atlas grzybów leśnych. Warszawa: PWRiL, 1974.
  6. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.