Ma Yuan (dynastia Han)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy dowódcy z epoki Han. Zobacz też: artykuł dotyczący malarza z epoki Song o tym samym nazwisku.
To jest biografia osoby noszącej chińskie nazwisko Ma.
Ma Yuan
Chińskie nazwisko i imię
Hanyu pinyin Mǎ Yuán
Wade-Giles Ma Yüan
Zn. tradycyjne 馬援
Zn. uproszczone 马援

Ma Yuan (ur. 14 p.n.e., zm. 49 n.e.) – chiński dowódca w służbie cesarza Guangwu (25–57).

Ma Yuan należał do wpływowego północnego klanu i w okresie zamętu po upadku Wang Manga (9–23) był przywódcą regionalnej frakcji, mającej swoją siedzibę w dolinie rzeki Wei. W roku 28 przyłączył się wraz ze swoim stronnictwem do walczącego o władzę cesarza Guangwu (25–57). Miał wtedy powiedzieć: "W dzisiejszych czasach nie tylko władcy wybierają sobie poddanych. Poddani także wybierają swoich władców"[1]. W latach 35–37 stłumił rebelię plemion Qiang na zachodzie. W roku 43 walczył na południu, gdzie stłumił bunt Yue, walczących pod przywództwem sióstr Trưng Trắc i Trưng Nhị, które zostały przez niego stracone. Źródła chińskie opiewają go jako dobrodzieja Yue, których obdarzył błogosławieństwem chińskiej cywilizacji. Współcześni historycy w jego działaniach, takich jak np. konfiskata plemiennych bębnów z brązu i przetopienie ich na konia, którego potem ofiarowano cesarzowi, widzą raczej próbę zniszczenia plemiennych zwyczajów w celu łatwiejszej sinizacji[2].

Frakcja Ma, obok frakcji ludzi z Nanyang, rodzimej komanderii cesarza, oraz frakcji Dou, należała do najpotężniejszych stronnictw na dworze Guangwu. Zadawniona rywalizacja łączyła ją zwłaszcza z frakcją Dou, która wywodziła się z sąsiedniego regionu północnych Chin. W roku 48 wybuchł bunt tubylczych plemion w północno-zachodniej części dzisiejszej prowincji Hunan i Ma Yuan został wysłany do jego stłumienia. Frakcja Dou wykorzystała tą okazję do umieszczenia kilku swoich członków w jego sztabie, i wkrótce jeden z nich w liście przedstawionym cesarzowi opisał niekompetencję Ma Yuana. Kiedy Ma Yuan po doprowadzeniu operacji do zwycięskiego końca w następnym roku zmarł na gorączkę, składane jeden po drugim memoriały zaczęły go oczerniać i oskarżać o korupcję. W rezultacie został on pośmiertnie pozbawiony tytułu markiza (hou) i zrównany z gminem, a jego rodzinie zezwolono na jego pogrzeb razem z przodkami dopiero po napisaniu sześciu memoriałów. Frakcja Ma straciła zatem swoje wpływy. Próbując ratować znaczenie frakcji, jeden z kuzynów Ma Yuana zaproponował trzy dziewczęta ze swojego rodu do haremu cesarza. Guangwu, być może dostrzegając, że potraktował Ma Yuana niesprawiedliwie, lub chcąc zrównoważyć rosnącą siłę Dou i frakcji z Nanyangu, zaakceptował tę prośbę i wpływy Ma znowu zaczęły się zwiększać[3].

Od V wieku wśród Chińczyków na południu rozwijał się kult Ma Yuana jako "Generała uspokajającego fale", stanowiącego symbol zwycięstwa nad tubylczymi plemionami i chińskiej dominacji w tym regionie[4][5]. Ten kult Ma Yuana przetrwał także w późniejszym Wietnamie, gdzie był on znany jako Mã Viện, i został niemal całkowicie wykorzeniony przez tamtejsze władze dopiero po wojnie chińsko-wietnamskiej w roku 1979, kiedy został uznany za kult obcego agresora[6].

Przypisy

  1. Hans Bielenstein: Wang Mang, the restoration of the Han dynasty, and Later Han. W: Denis Crispin Twitchett, Michael Loewe: The Ch'in and Han Empires, 221 B. C.-A. D. 220. Cambridge: Cambridge University Press, 1986, s. 275–276. ISBN 0-521-24327-0.
  2. Denis Crispin Twitchett, Michael Loewe: The Ch'in and Han Empires, 221 B. C.-A. D. 220. Cambridge: Cambridge University Press, 1986, s. 271, 454. ISBN 0-521-24327-0.
  3. Hans Bielenstein: Wang Mang, the restoration of the Han dynasty, and Later Han. W: Denis Crispin Twitchett, Michael Loewe: The Ch'in and Han Empires, 221 B. C.-A. D. 220. Cambridge: Cambridge University Press, 1986, s. 275–279. ISBN 0-521-24327-0.
  4. C. K. Yang: Religion in Chinese Society. Berkeley and Los Angeles: University of California Press, 1961, s. 173.
  5. Evans Grant, Hutton Christopher, Khun Eng Kuah: Where China meets Southeast Asia: social & cultural change in the border regions. New York: Palgrave Macmillan, 2000, s. 36. ISBN 0-312-23634-4.
  6. Adriano Di St Thecla: Opusculum de sectis apud Sinenses et Tunkinenses. Cornell, 2002, s. 45–46. ISBN 0-87727-732-X.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Adriano Di St Thecla: Opusculum de sectis apud Sinenses et Tunkinenses. Cornell, 2002. ISBN 0-87727-732-X. Podgląd ograniczony
  • Evans Grant, Hutton Christopher, Khun Eng Kuah: Where China meets Southeast Asia: social & cultural change in the border regions. New York: Palgrave Macmillan, 2000. ISBN 0-312-23634-4. Podgląd ograniczony
  • Denis Crispin Twitchett, Michael Loewe: The Ch'in and Han Empires, 221 B. C.-A. D. 220. Cambridge: Cambridge University Press, 1986. ISBN 0-521-24327-0.
  • C. K. Yang: Religion in Chinese Society. Berkeley and Los Angeles: University of California Press, 1961. Podgląd ograniczony