Maciej Korwin
| Maciej Korwin król Węgier, król Czech |
|
 |
|
| król Węgier | |
| Okres panowania | od 1458 do 1490 |
| Poprzednik | Władysław Pogrobowiec |
| Następca | Władysław II Jagiellończyk |
| antykról Czech | |
| Okres panowania | od 1469 do 1490 |
| Poprzednik | Władysław Pogrobowiec |
| Następca | Władysław II Jagiellończyk |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia | Hunyady |
| Urodzony | 23 lutego 1443, Koloszwar |
| Zmarł | 6 kwietnia 1490, Wiedeń |
| Ojciec | Jan Hunyady |
| Matka | Elżbieta Szilágyi |
| Żona | |
| Rodzeństwo | Władysław Hunyady |
| Dzieci | |
 Galeria w Wikimedia Commons |
|
 Kolekcja cytatów w Wikicytatach |
|
Maciej Korwin, łac. Mátyás Corvinus, węg. Hunyadi Mátyás, zwany Sprawiedliwym, węg. Igazságos (ur. 23 lutego 1443 w Koloszwarze (obecnie Kluż-Napoka w Rumunii), zm. 6 kwietnia 1490 w Wiedniu) – król Węgier od 1458 i Czech od 1469 roku, drugi syn Jana Hunyadyego, brat Władysława Hunyadyego.
Spis treści |
[edytuj] Panowanie
Po śmierci ojca, który był wcześniej regentem Węgier, został wraz z bratem uwięziony przez stronników Władysława V Pogrobowca i skazany na śmierć. Wyrok wykonano na jego starszym bracie, Maciej zaś został przewieziony do Pragi, gdzie był przetrzymywany aż do śmierci Władysława Pogrobowca. Niespodziewanie, w wieku 15 lat został wybrany na króla Węgier, co było zasługą jego wuja, Miháliego Szilágyiego, który osobiście zabiegał o poparcie dla Macieja wśród panów węgierskich. Zgodzili się oni wybrać Macieja mając nadzieję na odegranie u boku młodego i niedoświadczonego króla decydującej roli. Nowy król Czech, Jerzy z Podiebradów uwolnił elekta, mimo to panowanie Korwina rozpoczęło się w trudnej sytuacji. Północ kraju znajdowała się w rękach zbuntowanej szlachty, a zachód i południowy zachód były opanowane przez cesarza Fryderyka III, który rościł sobie prawo do korony węgierskiej po swym habsburskim kuzynie. Młody król nie mógł dokonać uroczystego obrzędu koronacji, ponieważ insygnia królewskie znajdowały się w posiadaniu cesarza. Trudną sytuację Macieja wykorzystywali również możnowładcy, którzy zapewnili sobie obowiązek zwoływania co rok sejmu, stworzenie armii najemnej finansowanej ze skarbu królewskiego i nienakładanie na szlachtę podatków[1].
W pierwszym okresie panowania, do roku 1470, głównym celem władcy było zapewnienie niepodległości państwa, utrzymanie władzy nad całością terytorium oraz umocnienie podupadłej władzy królewskiej. Próby umocnienia pozycji króla spotkały się jednak z oporem możnowładców, w tym jego wuja, Michała Szilagyi, który przeszedł na stronę Habsburgów i uznał Fryderyka III za króla Węgier. Maciej zdołał jednak przy pomocy wojsk zaciężnych i dawnych stronników ojca oraz dzięki poparciu ze strony miast i średniej szlachty pokonać magnatów i zmusił wojska habsburskie do wycofania się z kraju. W 1463 roku zawarł z cesarzem pokój, na mocy którego Maciej odzyskał insygnia koronacyjne, jednak za cenę zapłaty 80 tys. złotych forintów, orz przyrzekając Habsburgom następstwo na Węgrzech w wypadku braku męskiego potomka[2].
W drugim okresie rządów Maciej przeprowadził reformy wojska, spraw wewnętrznych, dworu, prawa i systemu monetarnego w celu umocnienia i ustabilizowana władzy centralnej, założył zawodową armię zaciężną, tzw. czarne szeregi (Fekete Sereg). W trzecim okresie rządów Maciej prowadził liczne wojny w celu umocnienia pozycji międzynarodowej Węgier i pokonania Habsburgów, z którymi jego rodzina walczyła o władzę nad Środkową Europą. Po wojnie z Czechami przyłączył do Węgier Śląsk (1464), Łużyce i Morawy (1468–1490), koronował się w Ołomuńcu na króla Czech (1469), a następnie, po walkach z Fryderykiem III, zajął i przyłączył do Węgier Dolną Austrię (1477–1490). Sam Wiedeń zdobył w 1485 roku i przeniósł tam swoją siedzibę. Korwin walczył na arenie dyplomatycznej o koronę cesarską, jednak bez powodzenia, natomiast dopiero w 1464 roku udało mu się dokonać uroczystej koronacji na króla Węgier[1].
W roku 1471 wybuchł przeciwko królowi bunt magnatów, którego celem było powołanie na tron węgierski królewicza polskiego Kazimierza. Wyprawa 13-letniego Kazimierza z wojskami polskimi utknęła jednak w Nitrze. W 1474 roku w odwecie za zniszczenia dokonane na Węgrzech Górnych przez Pawła Jasieńskiego, poprowadził wyprawę na polską Ruś. Jego stosunki z Polską były nie najlepsze, gdyż dwór polski podważał jego prawo do tronu, wytykając mu brak królewskiego pochodzenia. Ponadto Kazimierz IV Jagiellończyk, jako szwagier Władysława Pogrobowca, rościł sobie pretensje do korony węgierskiej. W 1477 roku Maciej objął protektorat nad Zakonem Krzyżackim i przyrzekł mu poparcie na wypadek wojny z Polską, jednak 2 kwietnia 1479 roku podpisał w Budzie porozumienie z królem Kazimierzem IV Jagiellończykiem. Korwin rywalizował także o tron czeski z Władysławem Jagiellończykiem[1].
Za jego panowania Węgry znalazły się u szczytu potęgi.
Zmarł w 1490, pochowany został w królewskiej nekropolii w Białogrodzie (węg. Székesfehérvár) na Węgrzech.
[edytuj] Wykształcenie i działalność oświatowa
Król był człowiekiem wszechstronnie wykształconym, najpierw był uczniem Jana Vitéza, później Grzegorza z Sanoka. Miał łatwość uczenia się języków, wedle tradycji służył ojcu jako tłumacz. Znał łacinę, język francuski, włoski i niemiecki. Król studiował we Włoszech, zainspirowany ideami renesansu wprowadzał jego osiągnięcia na Węgrzech, był w kontaktach listownych z pierwszymi uczonymi włoskimi. Znany był jako mecenas sztuki, nauki i kultury[1]. Założył Universitas Istropolitana (uniwersytet w Bratysławie, wówczas Pozsóny, 1465), drukarnię w Budzie (1472) oraz słynną, renesansową bibliotekę zwaną od jego przydomka Corvinianą.
Przydomek "Korwin" pochodzi od herbu, na którym umieszczony był kruk (łac. corvus).
[edytuj] Małżeństwa i potomstwo
_big.svg&filetimestamp=20110923231025)
Maciej Korwin miał dwie żony:
- (1461): Katarzyna Podiebrad (1449–1464), córka króla Czech Jerzego z Podiebradów,
- (1476): Beatrycze Aragońska (1457–1508), córka króla Neapolu Ferdynanda I Aragońskiego,
Miał jedno nieślubne dziecko (z Barbarą Edelpeck, mieszczanką z Wrocławia), syna Jana Korwina (1473–1504), ks. głogowskiego (1488–1490), opawskiego (1491–1501) i sławońskiego (1491–1504).
[edytuj] Wywód przodków
| 4. László Hunyadi | ||||||
| 2. Jan Hunyady | ||||||
| 5. Erzsébet Morsinai | ||||||
| 1. Maciej Korwin | ||||||
| 6. László Szilágyi | ||||||
| 3. Erzsébet Szilágyi | ||||||
| 7. Katalin Bellyéni | ||||||
[edytuj] Źródła
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Piotr Tafiłowski: Z dziejów kultury węgierskiej w późnym Średniowieczu (pol.). W: Bibliotheca Corviniana [on-line]. UMCS. [dostęp 2011-04-29].
- ↑ Jerzy Rajman: Encyklopedia Średniowiecza. Kraków: Wydawnictwo Zielona Sowa, 2006, s. 588-589, hasło: Maciej Korwin. ISBN 83-7435-263-9.
| Poprzednik Władysław Pogrobowiec |
 |
Król Węgier 1458–1490 |
|
Następca Władysław II Jagiellończyk |
| Poprzednik Władysław Pogrobowiec |
 |
Król Czech 1469–1490 jako antykról |
|
Następca Władysław II Jagiellończyk |
