Maciej Nowicki (architekt)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy architeka. Zobacz też: biografia polityka i ekologa: Maciej Nowicki.
Dorton Arena w Raleigh zaprojektowana przez Nowickiego

Maciej Nowicki (w USA znany jako Matthew Nowicki; ur. 26 czerwca 1910 w Czycie w Kraju Zabajkalskim na Syberii, zm. 31 sierpnia 1950 na Pustyni Libijskiej koło Wadi an-Natrun w Egipcie) - polski architekt i rysownik, zginął w katastrofie lotniczej samolotu Lockheed L-749A Constellation linii lotniczych TWA (lot rejsowy nr 903) wracając z Indii, gdzie projektował nowe miasto Czandigarh.

Autor nowatorskiej hali wystawowej, znanej w Polsce jako Paraboleum (obecnie hala widowiskowo-sportowa J.S. Dorton Arena) w Raleigh, zbudowanej po jego śmierci w 1952. Kierował wydziałem architektury North Carolina State University.

Rys biograficzny[edytuj | edytuj kod]

Urodził się na Syberii w obecnym mieście obwodowym Czyta, jako syn szlacheckiej rodziny. Jego ojciec był konsulem II Rzeczypospolitej w Chicago w 1920. Wychował się w Krakowie i Warszawie.

Maciej Nowicki i jego przyszła żona (ślub w 1938), Stanisława Sandecka, zdobyli szerokie uznanie za rysunek podczas studiów na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej w latach 1928-1936. Oboje byli uważani za czołowych rysowników przedwojennej Polski.

Wspólnie wygrali kilka konkursów architektonicznych, odbyli staż u architekta Le Corbusiera. Zaprojektowali i wybudowali m.in. modernistyczny Dom Wycieczkowy w Augustowie (dzisiejszy Zajazd "Hetman"). Maciej Nowicki stworzył również centrum sportowe na warszawskiej Pradze.

Walczył w 1939 w obronie Polski i podczas okupacji w Armii Krajowej. Potajemnie wykładał architekturę i prowadził pracownię architektoniczną (m.in. ucząc Małgorzatę Handzelewicz-Wacławek).

Po wyjeździe z Polski jesienią 1945 (Maciej Nowicki jako attaché kulturalny w polskim konsulacie w Chicago), osiedlili się w Nowym Jorku. Tam, Maciej Nowicki został wizytującym krytykiem (visiting critic) w Pratt Institute i uczestniczył w projektowaniu powstającego nowojorskiego centrum ONZ. Tam zetknął się ze znanym historykiem i krytykiem Lewisem Mumfordem, który polecił Polaka na stanowisko tymczasowego szefa Szkoły Projektowania (Acting Head of the School of Design) North Carolina State College w Raleigh (obecnie North Carolina State University), a jego żona, w USA znana jako Stanislawa Nowicki, została tamże profesor wizytującą (assistant visiting professor), przed podjęciem kariery naukowej, trwającej aż do emerytury na University of Pennsylvania w Filadelfii.

W 1949 roku poznał i zaprzyjaźnił się z Eero Saarinenem. Razem wykonali szkice projektowe kampusu Univeristy of Brandeis[1].

Zginął 31 sierpnia 1950 roku w wypadku lotniczym lotu rejsowego TWA nr 903 na trasie Bombaj – Kair – Rzym – Nowy Jork. Samolot L-749A rozbił się na Pustyni Libijskiej koło Wadi Natrun w Egipcie podczas awaryjnego lądowania spowodowanego pożarem i odpadnięciem silnika nr 3. Było 55 ofiar (wszyscy na pokładzie: 7 członków załogi, 48 pasażerów).

Grób[edytuj | edytuj kod]

Sybmoliczny grób na warszawskim Cmentarzu Wawrzyszewskim, 1 listopada 2008

Symboliczny grób Macieja Nowickiego znajduje się na warszawskim Cmentarzu Wawrzyszewskim na Bielanach. Jego grób jest w alei prowadzącej na wprost od bramy głównej przy ulicy Wólczyńskiej, 40 m od bramy, po prawej, w kwaterze 4A. Na grobie jest nieaktualny napis, że samolot, którego Nowicki był pasażerem, rozbił się w nieznanym miejscu. Katastrofa lotnicza miała miejsce na Pustyni Libijskiej koło Wadi an-Natrun w Egipcie; odnaleziono spalony wrak i zidentyfikowano 18 ciał.

Wybrany przedwojenny dorobek graficzny ze Stanisławą Sandecką[edytuj | edytuj kod]

plakaty
  • do eksperymentalnego filmu "Bal młodej architektury" (1934)
  • "Denaturat — Czystość, oszczędność" (1934)
  • "Polska Państwowa Loteria Klasowa (1934)
  • "W kole wełna to gwarancja pełna" (1934)
  • "Dziesięciolecie Polskiego Związku Przeciwgruźliczego 1924-1934" (z A. Bowbelskim) (1934)
  • "Polski Związek przeciwgruźliczy chroni" (1935)
  • "Wszyscy do walki z gruźlicą" (1938)
  • "Zlot młodzieży polskiej z zagranicy" (1935)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg

Przypisy

  1. J. Merkel, Eero Saarinen, Phaidon Press Ltd., 2005, s. 107