Macierz Ziemi Cieszyńskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Siedziba Zarządu Głównego Macierzy Ziemi Cieszyńskiej w Cieszynie

Macierz Ziemi Cieszyńskiej (początkowo: Macierz Szkolna dla Księstwa Cieszyńskiego, po 1918 - Macierz Szkolna Ziemi Cieszyńskiej) to jedna z najstarszych i najbardziej zasłużonych organizacji śląskich, powstała 9 listopada 1885 roku.

Inicjatorem i założycielem był Paweł Stalmach. Od początku swojego istnienia Macierz stawiała sobie za cel kultywowanie polskości Śląska Cieszyńskiego (w 1914 roku istniało już 71 szkół założonych z jej inicjatywy). W okresie międzywojennym, koncentrowała się na wspomaganiu Polaków na Zaolziu. Obecnie stara się pielęgnować cieszyńskie tradycje regionalne.

Koło w Katowicach[edytuj | edytuj kod]

W 1949 w Zabrzu na koleżeńskim spotkaniu pod przewodnictwem Feliksa Olszaka zebrało się około 100 cieszyniaków, mieszkających w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym. Władze nie pozwoliły na utworzenie organizacji, ponieważ obawiała się, że naruszy to postanowienia porozumienia polsko-czechosłowackiego z 1948. Sytuacja zmieniła się, gdy statut Macierzy dopuścił tworzenie kół poza Śląskiem Cieszyńskim. W efekcie 23 listopada 1979 w Katowicach zawiązało się nowo koło MZC. W 1980 odbyło się walne zebranie Koła Macierzy Ziemi Cieszyńskiej w Katowicach, na którym do zarządu powołano Kazimierza Popiołka, Tadeusza Kaszpera, Leszka Ogiegłę, Władysława Sabelę i Pawła Tenderę[1].

Koło w Kostkowicach[edytuj | edytuj kod]

Koło Macierzy Szkolnej w Kostkowicach zostało założone w 1921 przez kierownika miejscowej szkoły, Floriana Pohla. Został on też jego pierwszym prezesem. W skład zarządu wchodził m.in. bednarz i bibliofil Karol Szczurek[2].

Koło w Warszawie[edytuj | edytuj kod]

Zostało założone w 1979 roku i skupia ponad dwudziestu członków, pochodzących zarówno ze wschodniego jak i zachodniego brzegu Olzy. Pierwszą organizacją był Klub Orłowiaków, który powstał spontanicznie pod koniec lat pięćdziesiątych. Jerzy Berek z Cisownicy został pierwszym prezesem[3].

Koło w Olsztynie[edytuj | edytuj kod]

Pojawiło się na Warmii w 1950 roku zaraz po likwidacji Wyższej Szkoły Gospodarstwa Wiejskiego w Cieszynie i powstaniu placówki w Olsztynie pod nazwą Wyższa Szkoła Rolnicza. Jednakże w sposób zorganizowany olsztyńscy cieszyniacy działają dopiero od trzydziestu lat, a dokładnie od października 1983 roku. Inicjatorami powstania Koła MZC w Olsztynie byli Emanuel Guziur oraz jego syn Janusz, który od początku, aż do 2009 roku pełnił funkcję prezesa[4].

Koło w Mnisztwie[edytuj | edytuj kod]

Zostało założone 29 marca 1925 roku. Jego prezesami byli kolejno Franciszek Czapek (1925-1930), Rudolf Krzystek, Karol Raszka, Andrzej Olszar i Jan Foltyn (od 1932)[5]. W 1939 koło wystawiło własny Dom Macierzy w Mnisztwie[6].

Koło w Ropicy[edytuj | edytuj kod]

Zostało założone w 1909 roku. Poprzedniczką koła Macierzy w tej wsi było istniejąca w latach 1905-1909 Czytelnia Polska. Koło Macierzy w Ropicy zaprzestało działalności po wybuchu I wojny światowej. Reaktywowane w 1920, zostało rozwiązane przez hitlerowskie władze w 1939. Po zakończeniu II wojny światowej władze czechosłowackie nie wyraziły zgody na wznowienie działalności koła Macierzy w Ropicy. Ze względu na sytuację, Koło Macierzy w Ropicy mogło ponownie zacząć działać dopiero w 1991[7].

Członkowie[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Członkowie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego.
 Z tym tematem związana jest kategoria: Członkowie Macierzy Ziemi Cieszyńskiej.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. L. Niemiec, 20-lecie koła MZC w Katowicach, "Kalendarz Cieszyński 2001", Cieszyn 2000, s. 169-171.
  2. S. Pohl, Praca u podstaw, "Kalendarz Cieszyński 1989", Cieszyn 1988, s. 103.
  3. Koło MZC w Warszawie na OX.PL.
  4. Warmińsko-Mazurskie Koło MZC w Olsztynie na OX.PL.
  5. J. Wróbel, Z dziejów Mnisztwa, Cieszyn 1980, s. 18.
  6. Władysław Sosna: Cieszyn. Przewodnik krajoznawczy. Cieszyn: Offsetdruk i Media Sp. z o.o., 2005, s. 170-172. ISBN 83-918061-9-7.
  7. S. Zahradnik, Ropice - vesince Těšínska. Ropica - Wioska Cieszyńska, Ropice 2004, s. 109-111.