Macierzanka zwyczajna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Macierzanka zwyczajna
Thymus pulegioides.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd jasnotowce
Rodzina jasnotowate
Rodzaj macierzanka
Gatunek macierzanka zwyczajna
Nazwa systematyczna
Thymus pulegioides L. 1753
Sp. pl. 2:592. 1753
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Macierzanka zwyczajna (Thymus pulegioides L.) – gatunek rośliny należący do rodziny jasnotowatych. Rośnie dziko tylko w Europie[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kwiaty macierzanki
Pokrój
Dorasta do wysokości 40 cm, ma łodygi przeważnie wzniesione lub podnoszące się, czerwonawo nabiegłe.
Liście
Ulistnienie naprzeciwległe. Liście naprzeciwległe są małe, jajowate, prawie nagie, ale na brzegach orzęsione.
Kwiaty
Małe, szkarłatne, czerwonawe, rzadko białe, zebrane są w kwiatostan główkowały lub wydłużony i przerywany.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Półkrzew, chamefit. Spotyka się ją na słonecznych, suchych miejscach, na ubogich łąkach i pastwiskach, przydrożach, skarpach i skałach. Kwitnie od maja do października. Jest to dobra roślina miododajna.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Roślina lecznicza
  • Surowiec zielarski: Ziele zawiera olejek eteryczny (główne składniki to tymol i karwakrol), flawony, fitoncydy, dużo garbników i inne substancje.
  • Działanie: Działa silnie odkażająco i jest zalecana jako środek przeciwkaszlowy oraz wiatropędny. Stare księgi zielarskie radzą dodawać macierzankę do potraw mięsnych i rybnych, ponieważ reguluje ona trawienie. Przyprawę stanowi suszone ziele zebrane na początku kwitnienia.
Sztuka kulinarna

Macierzanka ma bardzo aromatyczny zapach i korzenny, gorzki smak. Jest przyprawą używaną przede wszystkim w kuchni śródziemnomorskiej, bardzo zbliżoną do tymianku pospolitego i jak on nadaje się szczególnie do przyprawiania potraw tłustych i ciężko strawnych. Stosuje się ją w ilościach zalecanych dla tymianku.

Uprawa i zbiór[edytuj | edytuj kod]

Najbardziej aromatyczne są rośliny ze stanowisk słonecznych. Macierzanka zwyczajna rozwija się też dobrze w ogródkach skalnych. Ścina się nożycami nie zdrewniałe pędy kwiatowe i po usunięciu z nich zanieczyszczeń suszy szybko w cieniu. Suszone ziele przechowuje się w szczelnie zamkniętych naczyniach, chroniąc przed światłem.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-31].
  2. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-01-02].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Martin Červenka: Świat roślin, skał i minerałów. Przekład ze słowackiego: Ewa Siatkowska, Adela Kaszak. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne., 1990.
  2. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński, Bogumił Pawłowski: Rośliny polskie: opisy i klucze do oznaczania wszystkich gatunków roślin naczyniowych rosnących w Polsce bądź dziko, bądź też zdziczałych lub częściej hodowanych. Warszawa: PWN, 1998. ISBN 83-0105-287-2.