Maestà (poliptyk Duccia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Maestà
Maestà
Autor Duccio di Buoninsegna
Rok wykonania 1308-1311
Technika wykonania tempera na drewnie
Rozmiar 370 × 450 cm
Muzeum Muzeum dell'Opera del Duomo
Rewers poliptyku
Rekonstrukcja pierwotnego wyglądu poliptyku (awers)
Rekonstrukcja pierwotnego wyglądu poliptyku (rewers)
Narodzenie z prorokami Izajaszem i Ezechielem

Maestànastawa ołtarzowa, obustronnie malowana, o rozbudowanym programie, wykonana w latach 1308-11 przez włoskiego malarza Duccia di Buoninsegna, przeznaczona do ołtarza głównego katedry w Sienie.

Monumentalny poliptyk (pierwotnie miał 5 m szerokości), zamówiony w 1308 przez radę miejską Sieny, został przeniesiony w uroczystej procesji 9 czerwca 3011 z pracowni malarza do katedry sieneńskiej. W XVIII w. nastawa została pozbawiona oryginalnej pozłacanej oprawy z gotyckimi sterczynami, podzielona i częściowo rozproszona. Od 1878 zasadnicza jej część znajduje się w Muzeum Katedralnym w Sienie. Niektóre fragmenty zaginęły, więc nie jest możliwe pełne odtworzenie układu całości.

Artysta czerpał z tradycji bizantyjskiej (sztywne pozy, symetryczny układ, złote tło) oraz francuskiego gotyku (skłonność do dramatyzmu, zmysł detalu, miękkość modelowania, realizm).[1]

Wokół podstawy tronu widoczny jest napis: “MATER SANCTA DEI – SIS CAUSA SENIS REQUIEI – SIS DUCIO VITA – TE QUIA PINXIT ITA” (Święta Matko Boża, bądź sprawczynią pokoju w Sienie i w życiu Duccia, bowiem on Cię tak namalował).

Kronikarz z poł. XIV w. zanotował: Był to najpiękniejszy obraz, jaki kiedykolwiek widziano i wykonano.[2] W 1450 florencki rzeźbiarz Lorenzo Ghiberti napisał: Obraz został wyśmienicie namalowany, świadczy o biegłości malarza. Jest wspaniały, a Duccio był wielkim artystą.[3]

Struktura[edytuj | edytuj kod]

  • Tablica centralna przednia: Tronująca Madonna z Dzieciątkiem w otoczeniu aniołów i świętych (m.in. czterej patroni Sieny: Ansanus, Sabinus, Krescencjan i Wiktor klęczący na pierwszym planie) oraz dziesięciu apostołów w arkadach.
  • Predella (obecnie oddzielona od tablicy): Sceny z życia Marii i dzieciństwa Chrystusa na przemian z postaciami proroków:
    • Zwiastowanie (Londyn)
    • Narodziny (Waszyngton)
    • Hołd Trzech Króli
    • Ofiarowanie w świątyni
    • Rzeź niewiniątek
    • Ucieczka do Egiptu
    • Dyskusja w świątyni
  • Zwieńczenie przedniej strony – cykl poświęcony śmierci Madonny (6 obrazów):
    • Zapowiedź śmierci Marii
    • Pożegnanie Marii z Janem
    • Pożegnanie z apostołami
    • Koronacja Marii (Budapeszt)
    • Zaśniecie Marii
    • Pogrzeb Marii
    • Grób Marii
  • Rewers: Sceny Męki Pańskiej - cykl 26 scen umieszczony na czternastu tablicach (odczytanie od strony lewej do prawej, najpierw dolny rząd, potem górny):
    • Wjazd Jezusa do Jerozolimy
    • Obmywanie stóp i Ostatnia Wieczerza
    • Zdrada Judasza i Chrystus opuszcza apostołów
    • Modlitwa w Ogrójcu i Pocałunek Judasza
    • Oskarżenie faryzeuszy i Chrystus przed Piłatem
    • Naigrawanie i Chrystus przed Kajfaszem
    • Chrystus przed arcykapłanem i Zdrada Piotra
    • Chrystus przed Herodem i Chrystus ponownie przed Piłatem
    • Cierniem koronowanie i Biczowanie
    • Cierniem koronowanie i Piłat umywa ręce
    • Ukrzyżowanie
    • Zdjęcie z krzyża i Złożenie do grobu
    • Zejście do piekieł i Trzy Marie u grobu
    • Noli me tangere i Droga do Emaus
  • Zwieńczenie tylnej strony – dzieje Chrystusa po Zmartwychwstaniu (6 obrazów):
    • Ukazanie się apostołom
    • Niedowiarstwo Tomasza
    • Zesłanie Ducha Świętego
    • Ukazanie się nad Jeziorem Tyberiadzkim
    • Ukazanie się na górze w Galilei
    • Ukazanie się apostołom w czasie wieczerzy

Fragmenty poliptyku w innych muzeach[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. http://www.abcgallery.com/D/duccio/maesta.html
  2. D. Kolbuszewska, Najsłynniejsze obrazy. Malarstwo europejskie, Poznań 2008, s. 5.
  3. Malarze świata, Warszawa 2009, s. 136.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]