Mahmud II

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mahmud II
Sultan Mahmud II of the Ottoman Empire.jpg
Tughra Mahmud II bw.png
Tugra Mahmuda II
Sułtan Imperium Osmańskiego
Okres panowania od 1808
do 1839
Dane biograficzne
Dynastia Osmanowie
Urodziny 20 lipca 1785
w Stambule
Śmierć 1 lipca 1839
w Stambule
Ojciec Abdulhamid I
Dzieci Abdulmecid I,
Abd-ul-Aziz
Odznaczenia
Wielki Mistrz Orderu Półksiężyca (Imperium Osmańskie) Wielki Mistrz Orderu Chwały (Imperium Osmańskie)
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Mahmud II (ur. 20 lipca 1785 w Stambule, zm. 1 lipca 1839 tamże) – sułtan z dynastii Osmanów, panujący w latach 18081839. Syn sułtana Abdulhamida I.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Mahmud II objął tron po detronizacji brata, konserwatywnego sułtana Mustafy IV. Był władcą energicznym i odważnym, kontynuował dzieło reformy państwa i imperium zapoczątkowane przez Selima III.

W 1826 r. Mahmud II zlikwidował formację janczarów, co znacznie ułatwiło późniejsze reformy ustrojowe. Społeczność janczarów, konserwatywna i niegodząca się na żadne zmiany, była nieraz zagrożeniem dla sułtanów, zwłaszcza podążających za ideami modernizacji Turcji.

Następnie sułtan zniósł stworzony jeszcze w średniowieczu system timarów - lenn wojskowych - i związanych z nim formacji rycerstwa feudalnego - spahisów. Zlikwidował cła wewnętrzne i wprowadził wolność działalności gospodarczej. Sułtan zorganizował centralną administrację na wzór europejski. Dywan (radę sułtańską) i tradycyjne urzędy zastąpił Radą Państwa i ministerstwami. Rozpoczął też modernizację prawa tureckiego na wzór europejskich kodeksów. Za jego panowania powstały w imperium osmańskim pierwsze świeckie szkoły.

Symbolem zmian i dążenia do europeizacji imperium było wyprowadzenie się z pałacu Topkapi nad Bosforem. Mahmud II przywdział też strój europejski i nakazał uczynić to swoim poddanym.

Animacja przedstawiająca powstawanie tradycyjnej tugry. Mahmud chan syn Abdülhamida zawsze zwycięski.

Jednocześnie panowanie Mahmuda II upłynęło pod znakiem kryzysu imperium osmańskiego w południowo-wschodniej Europie i częściowo na Wschodzie. W 1815 r. pod naciskiem Rosjan sułtan musiał przyznać autonomię Serbii. W 1821 r. wybuchło powstanie w Grecji. Ingerencja mocarstw europejskich w sprawy greckie zakończyła się klęską w wojnie turecko-rosyjskiej, zawarciem pokoju w Adrianopolu i w następstwie gwarancją autonomii Grecji, później w wyniku konferencji londyńskiej powstaniem niepodległego państwa greckiego w 1830 r.). Wtedy także Francuzi zajęli podlegającą dotąd sułtanowi Algierię. W 1831 r. Rosjanie przymusili pokonanych Turków do uznania autonomii Mołdawii i Wołoszczyzny.

Tymczasem w 1832 r. pasza Egiptu, formalny wasal sułtana, Muhammad Ali, wkroczył do Syrii i Azji Mniejszej. W bitwie pod Konyą pokonał wojska sułtańskie. W 1833 r. na żądanie mocarstw europejskich (Wielkiej Brytanii, Austrii i Francji) Mahmud II zawarł w Kutahya pokój z Muhammadem Alim. Na jego mocy pasza egipski otrzymał w dożywotnie władanie Cylicję, Syrię, Jordanię i Palestynę.

W 1833 r. Rosjanie zmusili sułtana do zawarcia z nimi układu w Hűnkâr Iskelesi. Stanowił on, że prawosławni mieszkańcy Imperium osmańskiego zostaną objęci protektoratem cesarza rosyjskiego. Dawało to Rosji możliwość mieszania się w wewnętrzne sprawy Osmanów.

W 1839 r. Mahmud II bez powodzenia próbował odzyskać ziemie utracone na rzecz władcy Egiptu. Zmarł w czasie walk z Egipcjanami.


Poprzednik
Mustafa IV
Osmanli-nisani.svg sułtan Imperium osmańskiego
1808-1839
Osmanli-nisani.svg Następca
Abdulmecid I