Majątek ziemski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Majątek ziemski, dobra, rzadziej folwark – rolno lub rolno-przemysłowe przedsiębiorstwo o dużej powierzchni (z reguły powyżej 50 hektarów gruntów ornych) stanowiące całość. Głównie własność szlachecka, kościelna i królewska[1], od chwili uwolnienia obrotu ziemią także obiekt spekulacji[potrzebne źródło].

Majątki ziemskie były w zasadzie samowystarczalne, choć z czasem ulegały specjalizacji produkcyjnej. Ośrodkiem majątku była siedziba właścicieli, zwanych dawniej dziedzicami lub panami. Siedzibą mógł być skromny, drewniany dwór, pałac lub zamek. Majątek ziemski miał własną księgę hipoteczną i był z reguły niepodzielny. Od XIX wieku majątki ulegały parcelacji, co było zwiazane z zachodzącymi zmianami ekonomicznymi, głównym powodem była utrata przymusowej i darmowej pracy wykonywanej przez chłopów a określanej mianem pańszczyzny[2].Właściciele dokonywali również częściowej parcelacji, zazwyczaj parcelowano część dóbr z gruntami gorszej jakości a uzyskane sumy imwestowano w resztę majątku lub przeznaczano na spłatę jego zadłużenia[3].

Majątki ziemskie w Polsce o powierzchni powyżej 50 ha rozparcelowano na skutek reformy rolnej wprowadzonej w 1944 r. dekretem PKWN[4]. Wyłączenie z reformy rolnej majątków kościoła było zasługą Józefa Stalina, który stanowczo odradzał polskim komunistom konfiskatę ziemi należacej do klasztorów i kościołów.[5]

Przypisy

  1. Praca zbiorowa, Mała encyklopedia rolnicza", Warszawa 1964, s.908.
  2. Praca zbiorowa, Mała encyklopedia rolnicza", Warszawa 1964, s.528.
  3. Praca zbiorowa, Historia gospodarcza Polski XIX i XX wieku", Warszawa 1978, s.302.
  4. Tadeusz Żenczykowski, Polska lubelska 1944", Warszawa 1990, s.138.
  5. Tadeusz Żenczykowski. Polska lubelska 1944 Warszawa 1990, str.137, 138.