Majkong

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Majkong
Cerdocyon thous[1]
(Linnaeus, 1766)
Majkong
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd drapieżne
Podrząd psokształtne
Rodzina psowate
Rodzaj Cerdocyon
C. E. H. Smith, 1839
Gatunek majkong
Podgatunki

zobacz opis w tekście

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Majkong, lis krabojad (Cerdocyon thous) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny psowatych. Jedyny przedstawiciel rodzaju Cerdocyon. Nazwa łacińska Cerdocyon thous pochodzi od trzech słów łacińskich: "Cerdo" oznacza lis, "cyon" oznacza pies, "thous" oznacza szakal, być może dlatego że przypomina miniaturowego szakala. Hiszpańskie nazwy określające lisa krabojada to Zorro del Monte, Azara's Fox i Zorro Perro (Berta,1982; Canid Specialist Group, 1998). Prowadzi nocny tryb życia, dzień spędza w norach wykopanych przez inne zwierzęta. Poluje pojedynczo lub parami, odżywia się krabami, jaszczurkami i innymi małymi zwierzętami (patrz. pożywienie). Jest łatwy do udomowienia i hodowli ale jego futro nie jest tak cenione jak futra innych psów.

Występowanie i środowisko[edytuj | edytuj kod]

Żyje w rzadkich lasach i na stepach Ameryki Południowej. Występuje od Kolumbii i południowej Wenezueli do Paragwaju, Urugwaju i północnej Argentyny. Zamieszkuje sawanny i zalesione obszary (Eisenberg, 1999) takie jak kolczaste zarośla krzewiaste, widne lasy podrównikowe i zwrotnikowe (np. caatinga), pół otwarte sawanny np. llanos (Wenezuela) czy campo (Brazylia), a także lasy nad brzegami rzek (np. lasy galeriowe). Najczęściej w porze deszczowej pojawia się w wyżynnych partiach swego zasięgu, zaś podczas pory suchej przenosi się w niższe tereny (Nowak, 1999). Można zatem powiedzieć, że zwierzę występuje praktycznie we wszystkich typach siedlisk w zasięgu swego występowania oprócz lasów deszczowych, sawann trawiastych i wysokich gór. W niektórych regionach zagrożony wyginięciem.

Ewolucja i systematyka[edytuj | edytuj kod]

Cerdocyon thous, Cerdocyon avius i inne gatunki z rodzaju Cerdocyon uległy ewolucji radiacyjnej na kontynencie południowoamerykańskim (Pietrzak, 2007). Wszyscy krewni majkonga (Cerdocyon thous) wymarli. Obecnie jest jedynym przedstawicielem rodzaju Cerdocyon. Jako jeden z gatunków plemienia Canini, jest bliżej lub dalej spokrewniony z rodzajem Canis. Obecnie teoretyzuje się, że majkong jest najbliżej spokrewniony z wilczkiem krótkouchym. Musi to zostać jednak poparte badaniami mitochondrialnymi (Pietrzak, 2007). Dawniej do rodzaju Cerodocyon zostały wliczane dwa podrodzaje (subgenera) Atelocynus i Speothos, później został sklasyfikowany w rodzaju Dusicyon (Clutton-Brock, et al., 1976). Diploidalna liczba chromosomów wynosi 74 (36 par). Jako że zajmuje podobne siedliska jak w innych częściach świata lis rudy, na skutek ewolucji zbieżnej stał się jego południowoamerykańskim odpowiednikiem. Majkong wytworzył pięć podgatunków różniących się rozmiarami i kolorytem sierści (Bisbal, 1988).

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Sierść krótka i gęsta. Prezentuje ubarwienie zmienne od szaro-brązowego z żółtym nalotem poprzez bardziej blade, popielato nakrapiane, aż po ciemno szare. Wzdłuż grzbietu biegnie czarna pręga, ogon ciemniejszy z czarnym nalotem na końcu. Na pysku, uszach i łapach sierść bardziej czerwonawa. Zakończenia uszu, ogona oraz dolne części łap czarne. Nieco wąski tułów, silne krótkie nogi. Gęsto owłosiony ogon często trzyma wyżej uniesiony. Uszy szerokie i zaokrąglone. Posiada 42 zęby przystosowane do spożywania różnorodnego pokarmu - od mięsnego po roślinny.

Wielkość[edytuj | edytuj kod]

  • Wysokość: 40 cm
  • Długość ciała: 62-70 cm.
  • Długość ogona: 27-30 cm.
  • Waga: 5-8 kg

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się sześć podgatunków majkonga[3]:

Tryb życia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Majkong tworzy monogamiczne pary, albo niewielkie grupy, które polują indywidualnie, a podczas sezonu rozrodczego parami. Zagęszczenie populacji przedstawia się następująco: jedni badacze wskazują rozmieszczenie jednego osobnika na 4 km². Berta (1982) wskazuje na zagęszczenie zmieniające się od 0,6 do 0,9 km² na jednego osobnika. Podczas pory suchej zauważono większy terytorializm, podczas pory deszczowej kiedy jest więcej pokarmu poszczególne obszary terytorium mogą się na siebie nakładać (Nowak, 1999). Kryjówki i legowiska często są zakładane w krzakach, bądź w gęstej trawie, te nory mają kilka wejść. Mimo że zdolne do kopania własnych nor, robią to niechętnie i często przejmują je po innych zwierzętach. Samce podczas sezonu rozrodczego pomagają samicom w odchowie młodych. Metody polowania są dostosowane do typu ofiar. Przekazywanie młodym pokarmu następuje tak jak w przypadku innych psów, poprzez podrażnienie pyska i przekazanie lekko nadtrawionego pokarmu. Podczas sezonu odchowu młodych obserwuje się polowanie w parach. Często, gdy jest nadmiar pokarmu, niedojedzone resztki zostają zakopywane na później. Wśród kilku dźwięków wydawanych przez lisa krabojada do najbardziej charakterystycznych należą: szczekanie, warczenie i wycie, które często jest wykonywane, gdy pary straciły kontakt. Inne sposoby komunikacji to np. machanie ogonem, przewracanie się na plecy, czy opuszczanie uszu będące oznaką podporządkowania. Podczas ponownego spotkania się osobników, które się znają i należą do jednej grupy dochodzi do obwąchiwania, podnoszenia ogona i wzajemnego lizania.

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Majkong

Jako zwierzę tropikalne rozród nie jest uzależniony od pór roku, odbywa się dwukrotnie w ciągu roku. Najczęściej okres rozrodczy rozpoczyna się w listopadzie i grudniu oraz w lipcu. Wydanie na świat potomstwa następuje po 56-dniowej ciąży albo w lutym, styczniu, czasami w marcu (Nowak, 1999). Liczba młodych waha się od 3 do 6 (Mendel, 1988). Szczenięta po urodzeniu ważą między 120 a 160 gramami, są pozbawione zębów i są ślepe (Berta, 1982). Po około 14-nastu dniach otwierają się im oczy, a stały pokarm przyjmują po ok. 30 dniach. Okres laktacji trwa ok. 90 dni (Nowak, 1999). Futro młodych jest ciemno-szarawe z jaśniejszym podbrzuszem. Obydwoje dorosłych, samiec i samica opiekują się młodymi. Po około 20 dniach od narodzin sierść szczeniąt coraz bardziej upodabnia się do futra dorosłych osobników, zaś około 35 dnia sierść jest taka jak u rodziców. Dojrzałość płciową majkong uzyskuje po 9 miesiącach, a jej przejawem jest terytorialne oddawanie moczu (Berta, 1982; Mendel, 1988).

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Jest tzw. oportunistą pokarmowym ponieważ żywi się rozmaitym pokarmem. Żywi się skorupiakami, owadami, jaszczurkami, krabami, padliną, owocami i jajami żółwi. Prowadzone badania wskazały na taki udział pożywienia: gryzonie - 25%, gadów - 24,1%, torbaczy - 0,6%, królików - 0,6%, ptaków - 10,3%, płazów - 35,1%, ryb - 5,2%. Inne badania podczas pory deszczowej w Wenezueli pokazały taki rozkład pożywienie: 54% owadów, 20% kręgowców, zaś podczas pory suchej 48% kręgowców, 31% krabów, i 16% owadów. Spożywany pokarm jest różnorodny i często dieta jest różna w różnych badaniach, co może sugerować sezonowość pokarmową i pokarmową zmienność geograficzną. Podczas pory deszczowej dieta zawiera więcej krabów i skorupiaków, podczas pory suchej więcej owadów (Berta, 1982; Pietrzak, 2007). Majkong przyczynia się do regulacji gryzoni i szkodliwych owadów.

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Mimo że futro ma małą wartość, zwierzę często jest zabijane przez miejscowych, choć nie ma jednoznacznych dowodów, że może atakować zwierzęta gospodarskie. Jest łatwy do udomowienia i często jest hodowany przez miejscową ludność. Ostatni czynnik nie stanowi jednak potencjalnego zagrożenia dla ustabilizowanej populacji. Gatunek obecnie nie jest chroniony, mimo to kurczenie się jego siedlisk poprzez działalność rolniczą oraz coraz większa liczba zdziczałych psów może stanowić pewne zagrożenie dla liczebności gatunku.

Status konserwacji[edytuj | edytuj kod]

W konwencji waszyngtońskiej (CITES) spisany jako niezagrożony wymarciem - Appendix II (CITES, 2000). Jakiekolwiek działania w stosunku do gatunku muszą zostać zatwierdzone i zaopiniowane pozytywnie. W przypadku IUCN, zwierzę jest wpisane w kategorii "Least Concern" czyli "najmniejszej troski". Argentyńska komisja Dzikiej Przyrody (Argentine Wildllife board ) zadeklarowała jednakże niebezpieczeństwo zagrożenia (Canid Specialist Group, 1998).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Cerdocyon thous w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Cerdocyon thous. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Cerdocyon thous. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 19 października 2009]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]