Majuskuła

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Majuskuła (wersalik, wielka litera lub duża litera) – każda z wielkich liter alfabetu, tj. większego formatu i innego kształtu w stosunku do małej.

Według polskiej pisowni stawiana jest na początku nazwy własnej i wyrazu rozpoczynającego nowe zdanie, a także w skrótowcach i niektórych oznaczeniach (np. jednostek miar).

Majuskuła jest antonimem minuskuły.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Stosowane są trzy określenia:

  • terminu majuskuła używają projektanci krojów pisma oraz historycy (łac. maiuscula – nieco większa);
  • terminu wersalik używają osoby pracujące z tekstem drukowanym (łac. versus – bruzda, linia, rządek, wiersz tekstu);
  • terminu wielka (duża) litera używa się poprawnie w języku polskim do wszystkich zastosowań (warto pamiętać, że konstrukcja z dużej/wielkiej litery jest rusycyzmem, a poprawną konstrukcją jest wielką [dużą] literą lub od wielkiej [dużej] litery)[1][2].

W języku powszechnym stosuje się jeszcze w kontekście pisania odręcznego termin litery drukowane, który to też oznacza majuskułę, dokładniej majuskułę antykwy.

Semantyczna funkcja wielkiej litery[edytuj | edytuj kod]

Niektóre wyrazy w języku polskim przybierają różne znaczenie zależnie od tego, czy rozpoczynają się wielką, czy małą literą.

Rozpoczynane wielką literą Rozpoczynane małą literą
Arab (człowiek narodowości arabskiej) arab (koń rasowy)
Chińczyk (obywatel Chin) chińczyk (gra towarzyska)
Cygan (człowiek narodowości cygańskiej) cygan (włóczęga; krętacz; śniady, ciemnowłosy mężczyzna)
Daniel (imię męskie) daniel (ssak z rodziny jeleniowatych)
Eldorado (legendarna obfitująca w złoto kraina) eldorado (kraj lub miejsce opływające w bogactwa)
Finka (obywatelka Finlandii) finka (nóż)
Francuz (obywatel Francji) francuz (klucz; owad)
Hindus (mieszkaniec Półwyspu Indyjskiego, Indus) hindus (wyznawca hinduizmu, hinduista)
Hiszpanka (obywatelka Hiszpanii) hiszpanka (odmiana grypy z początków XX wieku)
Japonka (obywatelka Japonii) japonka (wózek do przewozu betonu i piasku; plastikowy lub gumowy sandałek)
Kanada (państwo) kanada (miejsce obfitujące w jakieś dobra)
Kanadyjka (obywatelka Kanady) kanadyjka (lekka łódź sportowa; kurtka)
Karaim, Karaita (członek grupy etnicznej) karaim, karaita (członek grupy wyznaniowej)
Katarzynka (zdrobniałe imię) katarzynka (odmiana gruszy; piernik; zakonnica)
Kielczanin (mieszkaniec Kielecczyzny) kielczanin (mieszkaniec Kielc)
Kozak (członek grupy ludności w dawnej Rzeczypospolitej) kozak (ukraiński taniec ludowy; ktoś śmiały i dzielny albo dufny, pewny siebie; grzyb; but)
Księżyc (naturalny satelita Ziemi) księżyc (ciało niebieskie pochodzenia naturalnego, obiegające planetę)
Mekka (miasto w Arabii Saudyjskiej) mekka (miejsce, do którego ludzie przyjeżdżają masowo, ponieważ stwarza ono korzystne warunki do określonego działania)
Meksykanin (obywatel państwa) meksykanin (mieszkaniec miasta)
Murzyn (człowiek odmiany czarnej) murzyn (ktoś bardzo opalony; ktoś wykonujący za kogoś pracę)
Murzynek (człowieczek odmiany czarnej) murzynek (ciasto)
Muzułmanin (przedstawiciel grupy etnicznej w b. Jugosławii) muzułmanin (wyznawca islamu)
Odra (rzeka w Polsce) odra (choroba zakaźna)
Plejada (każda z siedmiu mitologicznych córek Atlasa i Plejony) plejada (grupa ludzi wybitnych w jakiejś dziedzinie)
Polka (kobieta narodowości polskiej) polka (czeski taniec)
Rzymianin (obywatel starożytnego państwa rzymskiego) rzymianin (mieszkaniec Rzymu)
Słońce (ciało niebieskie będące centrum Układu Słonecznego) słońce (światło wysyłane przez to ciało)
Sylwester (imię) sylwester (31 grudnia)
Szwajcar (obywatel Szwajcarii) szwajcar (portier, odźwierny)
Szwed (obywatel Szwecji) szwed (klucz szwedzki)
Tatar (członek grupy etnicznej) tatar (potrawa)
Wersal (miasto i pałac we Francji) wersal (grzeczność i wytworność, często przesadna)
Wigilia, Wilia (dzień przed Bożym Narodzeniem) wigilia, wilia (dzień poprzedzający inny dzień; wieczerza w przeddzień Bożego Narodzenia)
Zefir (starogrecki bóg wiatru zachodniego) zefir (ciepły, łagodny wiatr; cienka, lekka tkanina bawełniana)
Ziemia (trzecia planeta Układu Słonecznego) ziemia (ląd, gleba, podłoże)
Żyd (członek narodu żydowskiego) żyd (wyznawca judaizmu)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło majuskuła w Wikisłowniku
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło wersalik w Wikisłowniku

Przypisy