Makaronizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Makaronizm – pochodzący z języka obcego zwrot lub forma gramatyczna wplatane do języka ojczystego. Termin ten jest stosowany najczęściej do wtrąceń pochodzących z języka włoskiego lub łaciny[1]. Ich używanie jest zazwyczaj przejawem językowej mody, charakterystycznej dla pewnych grup, wyróżniających się tym samym spośród innych.

W polszczyźnie makaronizmy (pochodzące najczęściej z łaciny, języka francuskiego i włoskiego) pojawiły się na większą skalę w XVI wieku i były powszechnie używane zwłaszcza przez szlachtę i utrzymywały się z różnym natężeniem w kolejnych stuleciach (szczególnie często posługiwano się nimi od połowy XVII do połowy XVIII wieku, co doprowadziło do zachwiania się norm językowych). Większość z nich zaczęła jednak zanikać w XX wieku.

Pod koniec XX wieku rozpowszechniły się w wielu językach (także w polskim) kalki z języka angielskiego, który we współczesnym świecie zastąpił łacinę i francuski w roli lingua franca.

Przykładem użycia makaronizmów może być cytat z Pani Twardowskiej Adama Mickiewicza:

Quote-alpha.png
Twardowski ku drzwiom się kwapił

Na takie dictum acerbum,

Diabeł za kontusz ułapił:

"A gdzie jest nobile verbum?

Przypisy

  1. Mimo źródłosłowu budzącego jednoznaczne skojarzenia z łaciną i włoskim, w sensie znaczeniowym termin makaronizm nie wyróżnia żadnego konkretnego języka zapożyczeń. Zwroty czy wyrazy angielskie, niemieckie etc. są więc w tym samym stopniu makaronizmami co formy włoskie. Wiązanie pojęcia makaronizm wyłącznie z zapożyczeniami włoskimi i łacińskimi jest błędem leksykalnym