Maksymilian Ciężki

Maksymilian Ciężki
podpułkownik
Data i miejsce urodzenia	24 listopada 1898 Szamotuły
Data i miejsce śmierci	9 listopada 1951 Londyn
Przebieg służby
Główne wojny i bitwy	Powstanie Wielkopolskie, II wojna światowa
Odznaczenia

Maksymilian Ciężki (ur. 24 listopada 1898 w Szamotułach, zm. 9 listopada 1951 w Londynie) – powstaniec wielkopolski, podpułkownik łączności Wojska Polskiego, uczestnik prac nad złamaniem szyfrów maszyny szyfrującej Enigma.

Lata przed I wojną światową

Urodzony jako jeden z dziewięciorga dzieci rolnika i córki przedsiębiorcy budowlanego. Ojciec upatrywał w nim następcę w prowadzeniu gospodarstwa, tak więc Maksymilian skierowany został do szkoły rolniczej.

I wojna światowa

16 letni Maksymilian Ciężki w życie publiczne wkroczył po raz pierwszy w 1914 r, w chwili wybuchu I wojny światowej. W rodzinnym mieście utworzył oddział skautów i stanął na jego czele. Organizacja ta służyła jako "zasłona maskująca" werbunek ochotników do Legionów Polskich. 2 czerwca 1917 roku powołany został do armii niemieckiej i przeszedł drogę "Kaczmarek-Regimentów", walcząc na froncie francuskim. Od 9 lutego do 19 listopada 1918 roku pełnił służbę w Oddziałach Zapasowych Łączności w Ohrdruf. Przebywając na urlopie zorganizował grupę konspiracyjną, skupującą broń od żołnierzy niemieckich. Przydała się wkrótce po demobilizacji i powrocie do rodzinnych Szamotuł.

Powstanie wielkopolskie

Na pierwszy sygnał o wybuchu powstania w Poznaniu, Maksymilian Ciężki uzbroił robotników fabrycznych i na ich czele usunął miejscową administrację niemiecką, zastępując ją Polakami, następnie połączył siły z innym oddziałem powstańczym i w nocy z 30 na 31 grudnia opanował pobliskie Wronki. Ciężka choroba płuc sprawiła, że musiał opuścić służbę liniową.

Lata 1919-1923

2 kwietnia 1919 roku, po wyzdrowieniu, ujawnił swoje kwalifikacje wojskowe wstępując do Oddziałów Radio w poznańskiej Cytadeli. W okresie od 30 listopada 1919 roku do 14 marca 1920 roku był słuchaczem Oficerskiej Szkoły Łączności w Zegrzu. Po ukończeniu szkoły przydzielony został do 2 Batalionu Telegraficznego w Poznaniu. W okresie od 5 stycznia 1921 roku do 23 marca 1923 roku dowodził radiostacją w Dowództwie: 6 Armii, 2 Armii, 18 Dywizji Piechoty i Wojska Litwy Środkowej oraz w Centralnej Radiostacji w Warszawie. W 1922 roku zdał maturę w Gimnazjum Stanisława Augusta w Wilnie. 24 marca 1923 roku został przydzielony do Oddziału II Sztabu Generalnego i wyznaczony na stanowisko referenta.

Rozszyfrowanie Enigmy

W styczniu 1929 roku, zgodnie z sugestią Sztabu Głównego Wojska Polskiego, profesor Zdzisław Krygowski z Instytutu Matematyki Uniwersytetu Poznańskiego, zorganizował kurs kryptologów, na który skierowano grupę najzdolniejszych studentów, biegle mówiących po niemiecku. Na wykładowców wyznaczono kryptologów cywilnych i wojskowych ze Sztabu Głównego Wojska Polskiego: kpt. Maksymiliana Ciężkiego, mjr Franciszka Pokornego i inż. Antoniego Pallutha. Wyróżniającymi się adeptami kryptologii byli trzej młodzi matematycy: Marian Rejewski, Jerzy Różycki i Henryk Zygalski. Jesienią 1930 r. dla ośmiu studentów, którzy ukończyli kurs z najlepszymi wynikami, utworzono w Poznaniu filię Biura Szyfrów Sztabu Głównego WP. W lecie 1932 r. filia została rozwiązana, a z dniem 1 września 1932 r. Marian Rejewski, Jerzy Różycki i Henryk Zygalski zatrudnieni zostali w Warszawie jako kryptolodzy Biura Szyfrów Sztabu Głównego Wojska Polskiego. Rozpoznanie przez Mariana Rejewskiego tajemnicy Enigmy nastąpiło ostatecznie w grudniu 1932 roku, a praktyczne zastosowanie - z udziałem Henryka Zygalskiego i Jerzego Różyckiego - w styczniu 1933 roku. Odtąd, aż do jesieni 1939 r. polski Sztab Główny i Ministerstwo Spraw Zagranicznych, otrzymywały wielkiej wagi informacje o niemieckich siłach zbrojnych i innych resortach III Rzeszy (ale bez ujawnienia Enigmy jako ich źródła).

19 marca 1937 roku awansował na majora w korpusie oficerów łączności.

Lata powojenne

Maksymilian Ciężki podzielił los wielu polskich bohaterów, którzy po 1945 roku nie wrócili do kraju. Ówczesne władze krajowe pozbawiły go w 1946 r. polskiego obywatelstwa, które przywrócono mu dopiero po śmierci. Nie wiedział też o tym, że polskie władze emigracyjne nadały mu stopień podpułkownika. Nigdy nie dowiedział się o śmierci swoich dwóch z trzech synów - te informacje żona Maksymiliana utrzymywała przed nim w tajemnicy w obawie o stan jego zdrowia.

Zmarł w Londynie na nowotwór płuc.

23 listopada 2008 roku prochy Maksymiliana zostały przewiezione do Szamotuł i ponownie pochowane. Na drugi pogrzeb pułkownika Ciężkiego przyszło wiele osób, w tym najbliższa rodzina. Po uroczystej Mszy Św. pogrzebowej w Szamotulskiej Kolegiacie, został pochowany na cmentarzu parafialnym w Szamotułach, w kwaterze Powstańców Wielkopolskich. W tym samym dniu odbyło się uroczyste odsłonięcie pomnika Maksymiliana Ciężkiego, który znajduje się przed parkiem jego imienia.

3 maja 2009 roku w uznaniu wybitnych zasług dla nauki polskiej, za działalność na rzecz wolnej Polski, za osiągnięcia w podejmowanej działalności państwowej i publicznej, odznaczony pośmiertnie przez Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.

Ordery i odznaczenia

• Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
• Krzyż Niepodległości
• Złoty Krzyż Zasługi
• Srebrny Krzyż Zasługi
• Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918-1921 "Polska Swemu Obrońcy"
• Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości

Literatura

• Barbara Ciężka i Marek Grajek Maksymilian Ciężki 1898-1951 Szamotuły 2008