Maksymin Trak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Maksymin Trak
Max thrax.jpg
Imiona Gaius Iulius Verus Maximinus
Panował jako Imperator Caesar Gaius Iulius Verus Maximinus Augustus
niezaliczony w poczet bogów
Czas panowania marzec 235 r. – czerwiec 238 r.
Data urodzin 172 r. lub 173 r.Tracja lub Mezja Dolna
Data śmierci czerwiec 238 r. – pod Akwileją
Moneta
Maximinus I Denarius 237.jpg
Lista cesarzy rzymskich
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Gaius Iulius Verus Maximinus, Maksymin I, Maksymin Trak (ur. 172 albo 173, zm. 238) – cesarz rzymski od marca 235 do czerwca 238.

Uważany za pierwszego barbarzyńcę (nie-Rzymianina), który nosił cesarską purpurę; był też pierwszym cesarzem, który nigdy nie pojawił się w Rzymie i pierwszym z szeregu cesarzy wojskowych, zaś jego rządy uważa się za początek kryzysu cesarstwa rzymskiego w III wieku.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się najprawdopodobniej w Tracji. Nie zachowały się żadne pewne informacje o jego rodzinie (poza wzmianką w Historia Augusta podającą, iż jego ojciec był Germaninem, a matka pochodziła z irańskiego ludu Alanów – jednak dane te są prawdopodobnie zmyślone). Wiadomo, że pochodził z niższych warstw społecznych, a w młodości zajmował się pasterstwem.

Za rządów Septymiusza Sewera wstąpił do armii. Po śmierci Karakalli i przejęciu władzy przez Makryna na krótko porzucił służbę. Za panowania Aleksandra Sewera mianowano go prefektem rekrutów.

W roku 235 został obwołany cesarzem przez żołnierzy stacjonujących nad Renem. Wybór został zatwierdzony przez senat rzymski. Nowo obrany cesarz swoje działania polityczne rozpoczął od wyeliminowania stronników Aleksandra Sewera. Jak się okazało, decyzje te były skuteczne, gdyż zapobiegnięto dwóm wykrytym spiskom na życie nowego władcy. Pierwszy miał miejsce w czasie kampanii za Renem, kiedy grupa wojskowych pod silnym wpływem senatorów planowała zniszczenie mostu za Maksyminem, który wpadłby w ręce barbarzyńców. Drugi zakładał wykorzystanie mezopotamskich łuczników z Osroene, lojalnych zmarłemu władcy, którzy mieli ogłosić cesarzem senatora Kwartynusa.

Chcąc zyskać sobie sympatię i poparcie wojska Maksymin podwoił płacę żołnierzy. Decyzja ta wymagała podniesienia podatków, co z kolei prowadziło do uciskania warstw społecznych, zwłaszcza najwyższych. W następstwie polityka ta doprowadzić miała do buntu właścicieli ziemskich w Afryce, będącego bezpośrednią przyczyną upadku cesarza. Maksymin wyróżnił się ponadto zmianą polityki wobec chrześcijan (w porównaniu z panowaniem Aleksandra), uznając ich za poważne zagrożenie dla państwa i nakazując bezlitośnie tępić i prześladować. Za jego rządów zginęli śmiercią męczeńską biskup Rzymu Poncjan i jego następca Anterus.

Pierwsza kampania wojskowa Maksymina przeprowadzona przeciwko Alamanom zakończyła się sukcesem Rzymian mimo dużych strat poniesionych w bitwie na Agri Decumates. Po zwycięstwie cesarz przyjął tytuł Germanicus Maximus, a swojego syna, Gajusza Juliusza Werusa Maksyma mianował cezarem wraz z tytułem princeps iuventutis. Prawdopodobnie podjął też drugą kampanię w Germanii, pokonując plemiona nad Wezerą. Zabezpieczywszy tę granicę, udał się do obozu zimowego w Sirmium w Panonii, by zimą 235-236 roku walczyć z Dakami i Sarmatami.

Rządy Maksymina od początku spotkały się z niezadowoleniem warstw wyższych – już w 235 roku cesarzem został obwołany Kwartynus, a w 238 Gordian I, który został uznany przez senat za prawowitego władcę (Maksymina ogłoszono wrogiem publicznym, a jego stronników w Rzymie wymordowano). Na wieść o wydarzeniach w Rzymie i Kartaginie cesarz zebrał armię i wyruszył z Panonii do stolicy. Mimo śmierci obydwu Gordianów w Kartaginie senat nie ustapił powołując dwóch nowych cesarzy: Pupiena i Balbina. Maksymin zginął wraz z synem podczas oblężenia Akwilei zamordowany przez własnych żołnierzy.

W literaturze[edytuj | edytuj kod]

Władca jest tytułowym bohaterem powieści Ewy Nowackiej Maksymin Trak (Warszawa 1975).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Historycy cesarstwa rzymskiego. Żywoty cesarzy od Hadriana do Numeriana. Przekł., wstęp i komentarz Hanna Szelest. Warszawa: Czytelnik, 1966.
  • Aleksander Krawczuk: Poczet cesarzy rzymskich. Warszawa: Iskry, 2006.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]