Malnia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Malnia
Kościół pw. św. Franciszka
Kościół pw. św. Franciszka
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo opolskie
Powiat krapkowicki
Gmina Gogolin
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 47-316
Tablice rejestracyjne OKR
SIMC 0494982
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Malnia
Malnia
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Malnia
Malnia
Ziemia 50°31′N 17°58′E/50,516667 17,966667Na mapach: 50°31′N 17°58′E/50,516667 17,966667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa miejscowości

Malnia (dodatkowa nazwa w j. niem. Mallnie) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie krapkowickim, w gminie Gogolin.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

Na terenie wsi znajduje się duże wywierzysko w wapieniach triasowych[1].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Malnia leży na 50°31' szerokości geograficznej północnej i na 17°58' długości geograficznej wschodniej. Wioska położona jest na terenie o rzeźbie niskofalistej, w której zaznaczają się trzy jednostki wysokościowe:

  • tereny niskopołożone – płaska dolina cieku wodnego o nazwie Abisynia – dopływu Odry obejmująca północno-zachodnią część wsi. Występują tu tereny płaskie o słabym odpływie
  • tereny słabo nachylone i płaskie położone wyżej w południowo-zachodniej części wsi
  • tereny wznoszące się dość stromo w kierunku wschodnim, posiadające płaski wierzchołek, zajmujący wschodnią część wsi.

Kościół w Malni wraz z cmentarzem leży na wysokości 175 m nad poziomem morza.

Malnia leży na prawym brzegu Odry, w jej bezpośrednim zasięgu wschodnim.

Obszar Malni wynosi 444 ha, w tym 325 ha to grunty orne, 26 ha zajmują łąki, 22 ha to obszary wodne. Drogi zajmują 25 ha, tereny zabudowane 19 ha, tereny zadrzewione 1 ha, lasy 8 ha, powierzchnia skalista, to 4 ha oraz 14 ha, to nieużytki.

Wioskę przecina droga prowadząca z Opola w kierunku Krapkowic. Od strony wschodniej jej granicę wytycza autostrada A 4.

Nazwa miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Według jednej z teorii nazwę Malnia, pierwotnie Malnie, wywodzi się od określenia „malinie”, oznaczającego pierwotnie miejsce na którym rosną owoce - maliny. Stanowi więc skróconą fonetycznie pod wpływem gwarowym formę, gdzie nastąpił zanik samogłoski „i”, występującej po spółgłosce „l”. Z kolei według niemieckiego językoznawcy Heinricha Adamy nazwa miejscowości pochodzi od polskiej nazwy określającej niedużą wielkość - słowa "mały"[2]. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia on nazwę w formie - Malnie podając jej znaczenie "Kleindorf" czyli po polsku "Mała wieś"[2].

Po raz pierwszy występuje jako „Malna”, a następnie jako „Malne”. Jungnitz, w Aktach wizytacyjnych diecezji wrocławskiej z 1679 r., używa nazwy „Malnia”, a Knie, w 1845 r. podaje nazwę „Malnie”. Niespełna dwadzieścia lat później, Triest pisze o „Mallnie”.

Ze względu na polskie pochodzenie w 1936 r. nazistowska administracja III Rzeszy zmieniła nazwę miejscowości Malnie na nową, całkowicie niemiecką „Odergrund”. Obowiązywała ona do 1945 r. Od tego czasu funkcjonowała dawna, historyczna nazwa wioski: „Malnie”. Zmieniono ją na „Malnia” na mocy Zarządzenia ministra-szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1996 r. w sprawie ustalenia i zmiany nazw niektórych miejscowości.

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • Ok. 1300 r. – wioska wymieniona jako „Malna” w „Liber fundiationis episcopatus Vratislaviensis” („Księga uposażeń biskupów wrocławskich”) w związku z koniecznością uiszczania dziesięciny.
  • 16 lutego 1302 r. – w dokumencie papieża Bonifacego VIII wioskę wymieniono jako „Malne”, w związku z koniecznością płacenia dziesięciny. na rzecz klasztoru cystersów w Jemielnicy.
  • 1679 r. – w aktach wizytacyjnych diecezji wrocławskiej odnotowano, że mieszkańcy wioski Malnia („pago Malnia”) są zobowiązani do świadczeń na rzecz parafii w Otmęcie, obejmujących 15 korców pszenicy i 15 korców owsa. Również niektórzy indywidualni mieszkańcy wioski mieli obowiązek dostarczania parafii trzech transportów drewna.
  • 1836 r. – utworzenie szkoły katolickiej należącej do parafii Otmęt, dla dzieci z Malni, Odrowąża, Choruli oraz Górażdży.
  • 1925 r. – na wzgórzach między Malnią a Chorulą odkryto cmentarzysko z okresu wpływów rzymskich.
  • 1936 r. - hitlerowscy zmieniają nazwę na ahistoryczną Odergrund (obowiązywała do 1945)
  • 1945 r. – ponowne otwarcie szkoły, zdewastowanej w czasie wojny; uruchomiono także przedszkole.
  • 1957 – decyzja o budowie kościoła w Malni.
  • 10 września 1972 r. – uroczyste otwarcie nowo zbudowanego budynku Szkoły Podstawowej.
  • 19771978 r. – rekonstrukcja w Malni zabytkowego drewnianego kościoła pw. św. Franciszka z Asyżu, przeniesionego z Kostowa koło Kluczborka.
  • 15 października 1978 r. – uroczyste poświęcenie kościoła w Malni (dolnego) pw. Podwyższenia św. Krzyża przez Ordynariusza Opolskiego bpa Alfonsa Nossola.
  • 1979 r. – poświęcenie i postawienie na tarasie przed drewnianym kościołem krzyża misyjnego.
  • 1980 r. – oddanie do użytku cmentarza parafialnego.
  • 1 sierpnia 1981 r. – powstanie parafii, obejmującej wioski Malnię i Odrowąż.
  • 1991 r – założenie orkiestry parafialnej.
  • Lipiec 1997 r. – wielka powódź zalała część Malni.
  • 13 czerwca 1999 r. – papież Jan Paweł II beatyfikował pochodzącego z Malni ojca Józefa Cebulę OMI, który w 1941 roku oddał życie za wiarę.
  • 23 marca 2002 r. – uroczyste obchody setnej rocznicy urodzin bł. o. Józefa, którym przewodniczył abp Alfons Nossol.
  • 2003 r. – uroczyste obchody 700-lecia Malni.
  • 2003 r. – Malnia przystępuje do programu „Odnowa Wsi”
  • 2010 r. – powódź zalała część Malni.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[3]:

  • kościół ewangelicki, obecnie rzym.-kat. par. pw. św. Franciszka, drewniany, z l. 1801-1804, przeniesiony z Kostowa w 1976 r.

inne obiekty

Parafia erygowana 20.07.1981 r. pw. Podwyższenia Krzyża Świętego (z górnym kościołem drewnianym pw. Franciszek z Asyżu), wyłączone z par. Wniebowzięcia NMP w KrapkowicachOtmęcie. Kościół dolny wybudowany w latach 1976-1978, dzięki staraniom otmęckiego proboszcza ks. prałata Franciszka Duszy. Z kolei kościół górny stanowi drewniany kościółek poprotestancki pw. świętego Franciszka, wzniesiony w latach 1801-1804 w Kostowie koło Kluczborka. Kiedy jednak po 1965 roku został opuszczony przez gminę ewangelicką, zdecydowano go w 1977 roku rozebrać i przenieść stamtąd do Malni, by go ponownie zrekonstruować. Plac kościelny zdobi ogród Matki Boskiej Fatimskiej, skwer upamiętniający budowniczych kościoła i Rok 2000, skwer Matki Bożej Bolesnej oraz murowana dzwonnica z trzema dzwonami (św. Ludwig, św. Anna i św. Michał). Tuż obok kościoła znajdują się dwie kapliczki. Pierwsza kaplica przedpogrzebowa – Wszystkich Świętych, a druga – poświęcona wywodzącemu się z Malni błogosławionemu o. Józefowi Cebuli (1902-1941). Ta wyjątkowa postać zginęła śmiercią męczeńską w obozie koncentracyjnym w Mauthausen i została wyniesiona na ołtarze przez papieża Jana Pawła II 13.06.1999 r. w Warszawie podczas beatyfikacji 108 męczenników z czasów II wojny światowej.

Proboszczowie parafii:

  • ks. Kazimierz Świstek 19811989,
  • ks. Jan Kołodenny 19891997,
  • ks. Hubert Skomudek 19972005,
  • ks. dr Marian Obruśnik 20052010,
  • ks. Hubert Sklorz (od sierpnia) 2010.

Księża wywodzący się z parafii:

  • bł. o. Józef Cebula OMI,
  • o. Józef Bonkosz SVD,
  • ks. dr prałat Albert Glaeser,
  • o. Gerhard Dieter Glaeser OFM,
  • ks. prof. dr hab. Zygfryd Glaeser,
  • ks. Waldemar Chudala,
  • ks. Arkadiusz Nogielski,
  • ks. Ryszard Simon,
  • br. Klaudiusz Piotr Namysło OFM.

Siostry zakonne pochodzące z parafii:

  • S.M. Ambrozja Józefina Sappok, CSSFB;
  • S.M. Maura Martha Beer, SFCC;
  • S.M. Deogratia Cäcilia Parucha, SFCC;
  • S.M. Beronia Amalie Sappok, OSF;
  • S.M. Rudolfina Eryka Nagel, OSF;
  • S.M. Kalasancja Klara Bonkosz, SFCC;
  • S.M. Waleria Elżbieta Bonkosz, SSpS;
  • S.M. Edyta Jadwiga Bonkosz, CSSE;
  • S.M. Patrycja Klara Marcinek, BMV;
  • S.M. Herenia Filipina Gabor
  • S.M. Teopista Franziska Tkocz, SFCC;
  • S.M. Rozaria Nowak, CSSE;
  • S.M. Frontina Helena Parucha, OSF;
  • S.M. Sylwia Małgorzata Łucja Gabor, SSpS.

Przypisy

  1. Robert Niedźwiedzki, Joachim Szulc, Marek Zarankiewicz, 2012: Przewodnik geologiczny. Kamienne skarby Ziemi Annogórskiej. Wyd.: Stowarzyszenie Kraina św. Anny, strona 63. ISBN 978-83-63036-04-1
  2. 2,0 2,1 Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 70.
  3. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 9.12.2012]. s. 47.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]