Malpolon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Malpolon
Malpolon monspessulanus
Hermann, 1804
Malpolon
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada gady
Rząd łuskonośne
Podrząd węże
Rodzina Lamprophiidae
Podrodzina Psammophiinae
Rodzaj Malpolon
Gatunek malpolon
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[1]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Malpolon (Malpolon monspessulanus) – gatunek węża z kladu Caenophidia. Podrodzina Psammophiinae, do której należy, tradycyjnie zaliczana jest do rodziny połozowatych; niektóre analizy sugerują jednak, że podrodzina ta jest bliżej spokrewniona ze zdradnicowatymi niż z większością węży tradycyjnie zaliczanych do połozowatych. Lawson i in. (2005) zaliczyli nawet Psammophiinae do zdradnicowatych[2]; natomiast Vidal i in. (2007) w swojej analizie zaliczyli tę podrodzinę do rodziny Lamprophiidae, siostrzanej do zdradnicowatych[3].

Malpolon zamieszkuje Europę Południową, Turcję i Kaukaz. Wąż słabo jadowity o uzębieniu typu Opistoglypha.

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Jeden z największych węży europejskich (150-180 cm, nawet do 2 m). Podobną długość ma wąż Eskulapa, jest jednak smuklejszy. Charakterystyczny kształt głowy o wyraźnie skróconym pysku. Duże oczy w ciemnej obwódce. Charakterystyczne tarczki nad oczami. Źrenica okrągła. Ubarwienie od jasnoszarego, poprzez oliwkowo-brązowe do szaroczarnego. Samce zawsze jednolicie ubarwione, samice mogą mieć ciemne plamki.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Od Półwyspu Iberyjskiego, poprzez wybrzeże Morza Śródziemnego, Kaukaz po Morze Kaspijskie. Nazwy francuska i angielska odpowiednio couleuvre de Montpellier i Montpellier snake sugerują wąski zasięg występowania, choć nie odpowiada to prawdzie. Występuje zarówno na nizinach, jak i w górach (do 2000 m n.p.m.).

Etologia[edytuj | edytuj kod]

Dzienno-zmierzchowy. Bardzo płochliwy. Jedynie w sytuacji bez wyjścia syczy i może ukąsić. Z punktu widzenia człowieka uważa się go za węża warunkowo jadowitego. Zęby jadowe posiada z tyłu szczęki, więc nie każde ukąszenie oznacza wprowadzenie jadu. Na człowieka jad działa stosunkowo słabo, powoduje silny ból głowy i bolesny obrzęk w miejscu ukąszenia. Nie zagraża jednak życiu. Z uwagi na dużą płochliwość ukąszenia zdarzają się bardzo rzadko.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Jaszczurki, węże (w tym również żmije, prawdopodobnie odporny jest na ich jad), myszy, ptaki. Młode osobniki żywią się większymi owadami. Ofiary ściga z dużą szybkością. Zabija lub osłabia ofiary jadem, niekiedy także dusi. Mniejsze ofiary połyka żywcem.

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Gody przypadają na kwiecień – czerwiec. Samica składa od 4 do 20 jaj (lipiec-sierpień), które umieszcza w stosach liści, w wilgotnej glebie, w zagłębieniach murów lub w norach królików. Kilka może składać jaja w jednym miejscu. Młode węże wylęgają się po 2-3 miesiacach.

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

  • Malpolon monspessulanus monspessulanus – północno-zachodnia Afryka, Płw. Iberyjski, południowa Francja, północne Włochy
  • Malpolon monspessulanus insignitus – Półwysep Bałkański, wyspy greckie, Turcja, Kaukaz, Afryka północno-wschodnia.

Obecnie wyodrębniono dwa oddzielne gatunki: Malpolon monspessulanus i Malpolon insignitus

Literatura[edytuj | edytuj kod]

Ulrich Gruber – Płazy i gady. Gatunki środkowoeuropejskie. Przewodnik Kieszonkowy. Wyd. Multico. Warszawa 1997.

Przypisy

  1. Malpolon monspessulanus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  2. Lawson, R; Slowinski, J.B; Crother, B.I. i Burbrink F.T. (2005) "Phylogeny of the Colubroidea (Serpentes): New evidence from mitochondrial and nuclear genes" Molecular Phylogenetics and Evolution 37: 581–601. DOI: 10.1016/j.ympev.2005.07.016
  3. Vidal, Nicolas; Delmas, Anne-Sophie; David, Patrick; Cruaud, Corinne; Couloux, Arnaud i Hedges, S. Blair (2007) "The phylogeny and classification of caenophidian snakes inferred from seven nuclear protein-coding genes" Comptes Rendus Biologies 330: 182–187. DOI: 10.1016/j.crvi.2006.10.001

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

[1]