Mangaba zwyczajna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mangaba zwyczajna
Cercocebus torquatus[1]
(Kerr, 1792)
Mangaba zwyczajna
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd naczelne
Podrząd Haplorrhini
Nadrodzina wąskonose zwierzokształtne
Rodzina makakowate
Rodzaj Cercocebus
Gatunek mangaba zwyczajna
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Mangaba zwyczajna, mangaba rudoczelna (Cercocebus torquatus) – gatunek średniej wielkości małpy z rodziny makakowatych (Cercopithecidae), występującej w lasach tropikalnych na zachodzie Afryki.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Mangaba zwyczajna osiąga długość 100–150 cm (z czego ogon 50–80 cm) i waży do 15 kg. Jej ciało pokryte jest długą, jedwabistą brązowoszarą sierścią. Na szczycie głowy znajduje się charakterystyczna rudobrązowa plama, której mangaba zawdzięcza jedną z polskich nazw zwyczajowych (mangaba rudoczelna). Bokobrody są dość długie i wyraźnie widoczne, zaś szyja i wewnętrzne powierzchnie kończyn jasne. Mangaby mają niemal całkowicie białe powieki. Ich twarz jest naga, oczy duże, a ogon długi[3].

Występowanie i biotop[edytuj | edytuj kod]

Mangaby zwyczajne występują w nadbrzeżnych lasach równikowych od zachodniej Nigerii, przez Gwineę Równikową i Gabon do południowego Kamerunu. Południową granicą zasięgu ich występowania jest rzeka Ogowe w Gabonie. Niepotwierdzone doniesienia mówią o występowaniu również w Beninie. Ich liczebność spada[2].

Małpy te równie chętnie przebywają zarówno w koronach drzew, jak i na ziemi. Umieją dobrze pływać. Zajmują różne środowiska – od typowo leśnych, przez śródleśne polany i nadwodne krzewy po obrzeża plantacji. Prowadzą wędrowny tryb życia. Wśród wysokich traw do komunikacji z innymi członkami stada służy im wysoko uniesiony długi ogon, zaś między drzewami swoją pozycję sygnalizują mimiką (np. zamykając oczy i pokazując białe powieki) oraz głosem[3].

Behawior i etologia[edytuj | edytuj kod]

Mangaby zwyczajne żywią się głównie orzechami, nasionami i dojrzałymi owocami, ale jadają również pędy i soczyste łodygi roślin oraz drobną zwierzynę[3].

Ciąża trwa około 24 tygodni, po których samica rodzi jedno młode. Jest ono szarobrązowe, pozbawione plam na głowie, szyi i kończynach. Wybarwienie następuje po około pół roku. Samice opiekują się młodym przez okres roku, jednak ich związek trwa do trzech lat, chociaż już kilkumiesięczne małpy oddalają się od matki na odległość kilku metrów. Samiec nie uczestniczy w wychowywaniu potomstwa, ale toleruje obecność swych młodych. Po osiągnięciu dojrzałości płciowej samce opuszczają grupę rodzinną i zakładają własną, podczas gdy samice pozostają w stadzie[3].

Przypisy

  1. Cercocebus torquatus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 Cercocebus torquatus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Hanna Gucwińska, Antoni Gucwiński: Małpy. Od karzełka do olbrzyma. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 1995, s. 20–21. ISBN 83-7023-388-0.