Mania

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy zaburzenia psychicznego. Zobacz też: inne znaczenia tego terminu.
Epizod maniakalny
ICD-10 F30
F30.0 Hipomania
F30.1 Mania bez objawów psychotycznych
F30.2 Mania z objawami psychotycznymi
F30.8 Inne epizody maniakalne
F30.9 Epizod maniakalny nieokreślony
MeSH D001714

Maniazaburzenie psychiczne (nie choroba sensu stricto) z grupy zaburzeń afektywnych charakteryzujące się występowaniem podwyższonego bądź drażliwego nastroju. Stany maniakalne zazwyczaj opisywane są przez pacjentów jako doświadczenia przyjemne; sprawiające, że czują się szczęśliwi. Pacjenci, których nastrój podczas manii jest drażliwy, nie opisują tego doświadczenia jako przyjemne, szybko się frustrują, a próba wpływu na ich zamiary powoduje u nich nasilenie gniewu bądź występowanie urojeń prześladowczych.

W przypadku drażliwej odmiany manii nadmiar energii odczuwany przez pacjenta zwykle zużywany jest bezproduktywnie lub wręcz destruktywnie (np. spontaniczne i energiczne robienie "porządków" w domu, bez względu na porę dnia, przy czym wyrzucane są też potrzebne lub cenne rzeczy).

Uczucie drażliwości występuje u 80% chorych, obniżony nastrój u 72%, a u 69% jego chwiejność. Typowe uczucie nieuzasadnionej euforii występuje u 71% chorych.

Najczęstsze objawy manii[edytuj | edytuj kod]

  • często brak wglądu w chorobę
  • przymus mówienia, gadatliwość zdająca się nie mieć końca (98% chorych)
  • pobudzenie psychoruchowe (hiperbulia) (87% chorych)
  • zmniejszona potrzeba snu (lub nawet kilkudniowy całkowity brak potrzeby snu, 81% chorych) albo zaburzenia rytmu okołodobowego
  • gonitwa myśli (synonimicznie tachyfrenia, myślotok) (71% chorych)
  • odhamowanie seksualne (57% chorych)
  • często: trudności w koncentracji
  • często: zawyżona samoocena
  • niekiedy: zmniejszenie krytycyzmu (podejmowanie lekkomyślnych działań)
  • ogólne zwiększenie energii, niekiedy samoistne poczucie siły

Przyczyny[edytuj | edytuj kod]

Przyczyny tego stanu świadomości, pomimo ciągłego wzrostu wiedzy medycznej, wciąż nie są znane dokładnie. Obecnie przypuszcza się, że wystąpienie manii wiąże się ze wzrostem aktywności serotoniny oraz noradrenaliny, czyli przeciwnie do sytuacji stwierdzanej w depresji.

Niektóre choroby somatyczne mogą doprowadzić do wystąpienia manii, są nimi:

Substancje psychoaktywne mogące doprowadzić do wystąpienia epizodu manii:

  • amfetamina i jej prosto podstawione typowo stymulujące pochodne oraz metabolity (pochodne wielopodstawione w sposób bardziej skomplikowany mają już działanie psychodeliczne)
  • cymetydyna
  • DOPA
  • kaptopryl
  • kokaina
  • glikokortykosterydy, czyli sterydy kory nadnerczy, takie jak hydrokortyzon i jego syntetyczne o wiele silniejsze pochodne (pomimo zastosowania tylko w leczeniu chorób obwodowych, np. autoimmunologicznych chorób trzew, mają silne działanie na mózg, zwłaszcza hipokamp, choć nie tylko, gdyż będąc substancjami wysoce niepolarnymi przekraczają barierę krew-mózg z wielką łatwością, a w mózgowiu aktywują tamtejsze receptory glukokortykoidowe, które są wszechobecne w organizmie człowieka)

Dowiedziono, że skłonność do poirytowania i agresji, reakcje psychotyczne, stany paradoidalne i poważna depresja mogą wystąpić, szczególnie u chorych cierpiących wcześniej na podobne lub pokrewne zaburzenia psychiczne[1].

Mania może wystąpić także podczas leczenia lekami przeciwdepresyjnymi fazy depresyjnej choroby afektywnej dwubiegunowej wywołując zmiana fazy choroby dwubiegunowej.

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Epizody manii leczy się za pomocą leków stabilizujących nastrój (tzw. stabilizatorów nastrju, normotymików): (sole litu) oraz lekami przeciwpadaczkowymi (kwas walproinowy, lamotrygina, niekiedy karbamazepina).
W celu szybkiego opanowania zaburzeń zachowania, zwłaszcza wymykających się spod kontroli, w początkowym okresie leczenia manii stosuje się nawet typowe leki przeciwpsychotyczne takie jak olanzapina czy haloperidol.
W celu opanowania podniecenia niektórzy lekarze podają benzodiazepiny.

Mania w języku potocznym[edytuj | edytuj kod]

Słowo mania w języku potocznym często używane jest w znaczeniu posiadania pasji[6]. W języku potocznym urojenia prześladowcze często określa się jako manię prześladowczą[7], jednak pod względem medycznym jest to określenie błędne.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Alasdair D. Cameron: Psychiatria. Wyd. II. Wrocław: Urban & Partner, 2005, s. 11-19, 121-122, seria: Crash Course. ISBN 978-83-8958-176-1.
  2. Dawid Semple, Roger Smyth, Jonathan Burns, Rajan Darjee, Andrew McIntosh: Oksfordzki podręcznik psychiatrii. Lublin: Czelej, 2007. ISBN 978-93-60608-12-8.

Przypisy

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.