Manu Dibango
| Manu Dibango | |
 Manu Dibango w Londynie, 2007r. |
|
| Imię i nazwisko | Emmanuel N'Djoké Dibango |
| Pseudonim | Manu |
| Data i miejsce urodzenia | 12 grudnia 1933 Douala, Kamerun Francuski |
| Pochodzenie |  Kamerun |
| Gatunek | Jazz, Funk, Afrobeat |
| Zawód | saksofonista i wibrafonista |
| Aktywność | od 1972 |
| [[1] Strona internetowa] | |
Emmanuel 'Manu' N'Djoké Dibango (ur. 12 grudnia 1933 roku w Duala w Kamerunie) saksofonista i wibrafonista. Rozwinął styl muzyczny będący połączeniem jazzu, muzyki funk i tradycyjnej muzyki kameruńskiej. Należy do grupy etnicznej Bassa. Najbardziej znany z wydanej w 1972 roku afrobeatowej płyty Soul Makossa.
Spis treści |
Biografia [edytuj]
Młodość [edytuj]
Dibango urodził się w Duala na terenie obecnego Kamerunu, jego ojciec Michel Manfred N'Djoké Dibango[1] był urzędnikiem państwowym. Matką była mieszkająca w Duala literatka i projektantka mody[2], prowadząca własną małą firmę. Zarówno on - syn rolnika z ludu Bassa jak i ona – pochodząca z grupy etnicznej Duala, traktowali podziały etniczne z dystansem[3]. Emmanuel nie miał rodzeństwa, chociaż ma przyrodniego brata z pierwszego małżeństwa ojca[4], jest on cztery lata starszy[5]. Choć w Kamerunie pochodzenie etniczne determinowane jest przez pochodzenie ojca, Dibango napisał w swojej autobiografii Three Kilos of Coffee , że nigdy nie był w stanie zidentyfikować w pełni swoich rodziców"[4].
W dzieciństwie Dibango powoli zapomniał język Bassa na korzyść dialektu Duala. Jego rodzina nadal żyje społeczności Bassa, na płaskowyżu Bassa, w pobliżu rzeki Wouri[4]. Po śmierci wujka Dibango, który był przywódcą swego ludu, ojciec Dibango odmówił przejęcia przez syna władzy, argumentując swe stanowisko tym, że nigdy w pełni nie wpoił w syna zwyczajów swego ludu.
Od wczesnych lat uczył się muzyki i religii w kościele protestanckim w Duala. W roku 1941 po zakończeniu pierwszego etapu edukacji, Dibango został przyjęty do szkoły kolonialnej w pobliżu swego domu, gdzie uczył się francuskiego. Podziwiał nauczyciela, którego opisywał jako "nadzwyczajny rysownik i malarz"[6][7].
W 1944 roku w tej szkole odbyły się ceremonie powitalne związane z przybyciem do Kamerunu francuskiego prezydenta Charlesa de Gaulle'a[8].
Kariera [edytuj]
Był członkiem znaczącej grupy African Jazz, współpracował z wieloma innymi muzykami, w tym z Fania All Stars, Fela Kuti, Herbie Hancock, Bill Laswell, Bernie Worrell, Ladysmith Black Mambazo, Don Cherry oraz Sly and Robbie. W 1998 roku razem z kubańskim artystą Eliadesen Ochoa nagrał album CubAfrica. Utwór "Soul Makossa" na płycie o tej samej nazwie zawiera słowa "makossa", co oznacza "(ja) tańczę" w jego ojczystym języku. Miał duży wpływ na kilka popularnych przebojów muzycznych, w tym utwór Michaela Jacksona „Wanna Be Startin 'Somethin'", utworu The Fugees z Akonem Cowboys oraz Rihanny Don't Stop the Music. W 1982 roku amerykański komik Eddie Murphy zainspirowany albumem Soul Makossa nagrał album, na którym w piosence Boogie In Your Butt interpoluje linię melodyczną basu i rogu. W latach dziewięćdziesiątych XX wieku hip-hopowa grupa Poor Righteous Teachers w utworze "Butt Naked Booty Bless" wykorzystała jego sample perkusyjne.
Pełnił też funkcję pierwszego przewodniczącego Cameroon Music Corporation. W 2004 roku Dibango został uhonorowany tytułem Artysty UNESCO na rzecz Pokoju[9].
Jego utwór Reggae Makossa pojawił się na ścieżce dźwiękowej do gry wideo Scarface: The World Is Yours. W sierpniu 2009 roku zagrał koncert zamykający Brecon Jazz Festival.
Dyskografia [edytuj]
- Soul Makossa (1972) Fiesta Records
- O Boso (1973) London/PolyGram Records
- Africadelic (1973)
- Makossa Man (1974) Atlantic Records
- Makossa Music (1975) Creole Records, licencja Société Française du Son (Francja)
- Manu 76 (1976) Decca/PolyGram Records
- Super Kumba (1976) Decca/PolyGram Records
- The World of Manu Dibango (1976) Decca Records
- Ceddo O.S.T (1977) Fiesta Records
- A l'Olympia (1978) Fiesta Records
- Afrovision (1978) Mango/Island/PolyGram Records
- Sun Explosion (1978) Decca/PolyGram Records
- Gone Clear (1980) Mango/Island/PolyGram Records
- Ambassador (1981) Mango/Island/PolyGram Records
- Waka Juju (1982) Polydor/PolyGram Records
- Mboa (1982) Sonodisc/Afrovision
- Electric Africa (1985) Celluloid
- Afrijazzy (1986)
- Deliverance (1989) Afro Rhythmes
- Happy Feeling (1989) Stern's
- Rasta Souvenir (1989) Disque Esperance
- Polysonik (1992)
- Live '91 (1994) Stern's Music
- Wakafrika (1994) Giant/Warner Bros. Records
- African Soul - The Very Best Of (1997) Mercury
- CubAfrica (z Eliades Ochoa) (1998)
- Mboa' Su - Kamer Feelin' (1999)
- Lion of Africa (2007)
- African Woodoo (2008) materiał z utworów nagranych pomiędzy 1971 i 1975 dla kina, telewizji i reklamy
- Past Present Future (2011) feat. "Soul Makossa 2.0" z partią wokalną Wayna Beckforda
Bibliografia [edytuj]
- Dibango, Manu; Rouard, Danielle; Raps, Beth G (1994), Three Kilos of Coffee: An Autobiography
Przypisy
- ↑ Dibango, Rouard & Raps 1994, str. xii
- ↑ Dibango, Rouard & Raps 1994, str. 4
- ↑ Dibango, Rouard & Raps 1994, str. 1
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Dibango, Rouard & Raps 1994, str. 2
- ↑ Dibango, Rouard & Raps 1994, str. 8
- ↑ Dibango
- ↑ Dibango, Rouard & Raps 1994, str. 5
- ↑ Dibango, Rouard & Raps 1994, str. 6
- ↑ Ernest Kanjo, Cameroonian musicians seem to have lost their creative acumen in their endless battles over money, Post newsmagazine, wrzesień 2006
