Manuel Fraga Iribarne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Manuel Fraga Iribarne
Manuel-Fraga-Iribarne.jpg
Manuel Fraga (2007)
Data i miejsce urodzenia 23 listopada 1922
Vilalba
Data i miejsce śmierci 15 stycznia 2012
Madryt
Minister informacji i turystyki
Okres urzędowania od 10 lipca 1962
do 29 października 1969
Poprzednik Gabriel Arias-Salgado
Następca Alfredo Sánchez Bella
Minister spraw wewnętrznych
Okres urzędowania od 1975
do 1976
Poprzednik José García Hernández
Następca Rodolfo Martín Villa
Prezydent Galicji
Przynależność polityczna Partido Popular
Okres urzędowania od 5 lutego 1990
do 2 sierpnia 2005
Poprzednik Fernando González Laxe
Następca Emilio Pérez Touriño
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Karola III (Hiszpania) Kollana Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania) Krzyż Wielki Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania) Kollana Orderu Zasług Cywilnych (Hiszpania) Krzyż Wielki Orderu Alfonsa X Mądrego (Hiszpania) Krzyż Wielki Orderu Świętego Rajmunda z Penyafort (Hiszpania) Krzyż Wielki Orderu Kardynała Cisnerosa  (Hiszpania) Krzyż Wielki Orderu Krzyża Południa (Brazylia) Krzyż Wielki Orderu Rio Branco (Brazylia) Krzyż Wielki Narodowego Orderu Zasługi (Ekwador) Krzyż Wielki Orderu Quetzala (Gwatemala) Krzyż Wielki Złoty Juana Mory Fernandeza (Kostaryka) Wielka Wstęga Narodowego Orderu Cedru (Liban) Krzyż Wielki Orderu Ouissama Alaouite (Maroko) Krzyż Wielki Orderu Rubéna Dario (Nikaragua) Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Zasługi Krzyż Wielki Narodowego Orderu Zasługi (Paragwaj) Krzyż Wielki Orderu Słońca Peru Krzyż Wielki Królewskiego Orderu Rycerzy Pana Naszego Jezusa Chrystusa Krzyż Wielki Orderu Infanta Henryka (Portugalia) Wielki Krzyż Zasługi z Gwiazdą i Wstęgą Orderu Zasługi RFN Order Wschodniej Republiki Urugwaju Krzyż Wielki Pierwszej Klasy Orderu Świętego Grzegorza Wielkiego Kawaler Wielkiego Krzyża Orderu Bożogrobców Wielka Wstęga Orderu Wyzwoliciela (Wenezuela)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Manuel Fraga Iribarne (ur. 23 listopada 1922 w Vilalba, zm. 15 stycznia 2012 w Madrycie) – hiszpański polityk i dyplomata, aktywny zarówno podczas dyktatury frankistowskiej, jak i po przemianach demokratycznych.

Początki (1922-1961)[edytuj | edytuj kod]

Absolwent prawa, politologii i ekonomii został ekspertem prawnym Kortezów w 1945, zaś dwa lata później rozpoczął swoją karierę dyplomatyczną.

Od 1948 pracownik w katedrze prawa politycznego na uniwersytecie w Walencji, od 1953 naukowiec w katedrze teorii państwa i prawa konstytucyjnego Uniwersytetu Complutense w Madrycie. Łączył pracę polityka z działalnością naukową niemal nieprzerwanie aż do 1987, kiedy odszedł na naukową emeryturę.

Minister informacji i turystyki (1962-1969)[edytuj | edytuj kod]

Od lipca 1962, jako minister informacji i turystyki, promował rozwój przemysłu turystycznego. Z tych lat pochodzi slogan: España es diferente! (pol. Hiszpania jest inna!), przez niektórych interpretowany jako zawoalowane usprawiedliwienie reżimu frankistowskiego. Dochody z turystyki stały się szybko jedną z głównych pozycji w budżecie państwa i, wraz z pieniędzmi przysyłanymi Hiszpanom przez krewnych na emigracji, w dużym stopniu przyczyniły się do poprawienia warunków życia w kraju. Innym, niebezpośrednim efektem rozwoju turystyki i kontaktów z obcokrajowcami było poluźnienie twardego gorsetu obyczajów i, w konsekwencji, osłabienie dyktatury.

Z drugiej strony Fraga, jako minister propagandy, musiał też legitymizować reżim i wielokrotnie usprawiedliwiać zbrodnie dyktatury. Wyróżnił się szczególnym zapałem w przypadku przywódcy komunistycznego Juliana Grimau rozstrzelanego w 1963. Co charakterystyczne dla osobowości Fragi, nigdy nie przyznał się on do żadnego wstydu czy żalu za udział w nieprawościach dyktatury.

Po rozbiciu się amerykańskiego samolotu z bombą wodorową na pokładzie (1966), Fraga publicznie wykąpał się w morzu koło Palomares niedaleko miejsca katastrofy, co miało uspokoić opinię publiczną i pokazać, że nie ma żadnego ryzyka. Tymczasem w rzeczywistości był to najpoważniejszy wypadek z bronią jądrową w historii, a 29 proc. miejscowej ludności do dziś jest skażonych plutonem.

W tym samym roku doprowadził do uchwalenia nowej ustawy o prasie (zwanej Prawem Fragi), która zniosła cenzurę i doprowadziła do większej wolności słowa, choć wciąż mocno ograniczonej i poddanej autocenzurze.

Kres reżimu frankistowskiego (1969-1982)[edytuj | edytuj kod]

W 1969 ustąpił ze stanowiska ministra. W 1973 został mianowany ambasadorem w Wielkiej Brytanii, którą to funkcję pełnił aż do śmierci Franco. W 1975 pierwszy premier reżimu po śmierci Franco, Carlos Arias Navarro zaproponował mu tekę spraw wewnętrznych. Przypisuje mu się autorstwo zdania: Ulice są moje!, które miał wypowiedzieć po tym jak siły porządkowe rozpędzające zgromadzenie w katedrze w Vitorii użyły ostrej amunicji i pozbawiły życia pięć osób.

Po upadku rządu Ariasa władzę w państwie objął Adolfo Suárez. Udało mu się zgromadzić w nowej partii (UCD) różne środowiska – od reformatorów frankistowskich do centrowców pozostających za życia dyktatora poza oficjalnym obiegiem politycznym.

Szef opozycji (1982-1989)[edytuj | edytuj kod]

Fraga, który nie znalazł się w UCD, założył własny sojusz konserwatywnych partii Alianza Popular, który potem przekształcił się w jednorodną partię Partido Popular. Partia, która początkowo składała się głównie z aktywnych uczestników reżimu Franco, zaczęła wkrótce poszerzać swoje szeregi. Kiedy w 1981 rozpadła się UCD, wielu jej członków przystąpiło do AP. W latach 1982 i 1986 Alianza Popular przystępowała do wyborów w koalicji z Ludową Partią Demokratyczną i Partią Liberalną (obie wywodziły się z UCD) i zdobywała w nich 26 proc. głosów, dzięki czemu Fraga był przywódcą głównej opozycji parlamentarnej. Zdobywał mandat deputowanego do Kortezów z ramienia AP w kolejnych wyborach w 1977, 1979, 1982 i 1986.

Prezydent Galicji (1989-2005)[edytuj | edytuj kod]

W 1989 Fraga zrezygnował z przywództwa w PP na rzecz José Maríi Aznara i wrócił do rodzinnej Galicji. Wygrał lokalne wybory na prezydenta wspólnoty autonomicznej, która to funkcję pełnił do 2005.

Był krytykowany za nieudolność podczas katastrofy tankowca MT Prestige u wybrzeży Galicji, choć kilka miesięcy później PP wygrała wybory samorządowe w większości miejscowości dotkniętych katastrofą.

W 2005 wygrał ponownie lokalne wybory, PP zabrakło jednak bardzo niewiele do uzyskania większości bezwzględnej. Sojusz miejscowych socjalistów i nacjonalistów uniemożliwił mu jednak kolejną kadencję na stanowisku. Prezydentem Galicji został socjalista Emilio Pérez Touriño.