Marcin Baryczka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Marcin Baryczka na XIX-wiecznej grafice

Marcin Baryczka (zm. 13 grudnia 1349) – kaznodzieja i wikariusz katedry krakowskiej.

W śmierć Baryczki miał być zamieszany król Kazimierz Wielki, jednak okoliczności tego wydarzenia nie są jasne. Jan z Czarnkowa pisał na ten temat:

Quote-alpha.png
Po powrocie (Kazimierza) z tryumfem pomyślności do Krakowa, gdzie był wspaniale przez kler i naród przyjęty, zdarzyło się, że za podszeptem diabła, niejaki Marcin Baryczka, wikariusz katedry krakowskiej, został przed królem fałszywie oskarżony przez jego przybocznych, w dzień św. Łukasza[1] uwięziono go, a następnej nocy utopiono w rzece Wiśle, bez żadnej przyczyny, zupełnie niewinnego. Odtąd, niestety, wszelka pomyślność odstąpiła króla, który pierwej nad nieprzyjaciółmi szczęśliwie tryumfował[2].

Według Długosza Baryczka został wysłany przez biskupa krakowskiego Bodzantę do Kazimierza Wielkiego z dekretem ekskomuniki, związanym z niemoralnym prowadzeniem się władcy. Baryczka przekazał również, używając ostrych słów, informację o karach kościelnych, które biskup zamierzał nałożyć na króla w związku ze sporem o daniny z wsi biskupich położonych w ziemi sandomierskiej. Król Kazimierz kazał uwięzić duchownego, który następnie został utopiony w Wiśle.

Żadne inne fakty z życia Marcina Baryczki nie są znane. Został pochowany w kościele św. Mikołaja. Na przełomie XV i XVI w. postawiono mu tam, nieistniejący dziś, nagrobek. Lokalnie w Małopolsce Marcin Baryczka był przedmiotem kultu, którego nasilenie przypadło na wiek XVII. Wtedy pojawiły się relacje o cudach towarzyszących wydobyciu ciała i pogrzebowi. Pomimo podobieństwa do życiorysu Jana Nepomucena, kult Baryczki nie był przez Kościół mocno promowany i nie przyjął się – prawdopodobnie z powodu poważania jakim cieszył się jedyny polski monarcha z przydomkiem Wielki, w odróżnieniu od antagonisty Nepomucena, Wacława IV.

Ze śmiercią Marcina Baryczki wiąże się seria fundacji kościołów pokutnych na ziemi sandomierskiej. Według Długosza jako zadośćuczynienie za śmierć Baryczki Kazimierz Wielki ufundował kolegiatę w Wiślicy oraz kościoły w Sandomierzu, Szydłowie, Stopnicy, Zagości i Kargowie.

Literacki obraz konfliktu Baryczki z królem przedstawił Józef Ignacy Kraszewski w powieści Król chłopów, ukazując działania księdza jako bardziej niezależne od biskupa, natomiast mające wsparcie w opozycji antykrólewskiej.[3]

Przypisy

  1. Tj. 18 października 1349.
  2. Jan z Czarnkowa, Noty kronikarskie z XIV w. oraz fragment Kroniki katedralnej krakowskiej [w:] Kronika Jana z Czarnkowa, Kraków 2009, ISBN 97883-242-0965-1, s. 17
  3. Zobacz na Wikiźródłach tekst powieści.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wielka Ilustrowana Encyklopedja Powszechna, Gutenberg, Kraków, reprint: W-wa, 1994, t. II, ISBN 83-86381-02-7

Literatura uzupełniająca[edytuj | edytuj kod]