Marcin Kasprzak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Marcin Kasprzak
Marcin Kasprzak
Data i miejsce urodzenia 2 listopada 1860
Czołowo
Data i miejsce śmierci 8 września 1905
Warszawa
Zawód drukarz, dekarz, działacz ruchu robotniczego
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Tablica upamiętniająca Marcina Kasprzaka w Warszawie
Pomnik Marcina Kasprzaka przed byłymi Zakładami Radiowymi im. Marcina Kasprzaka w Warszawie na ul. Marcina Kasprzaka na warszawskiej Woli

Marcin Kasprzak ps. Maciej, Teofil (ur. 2 listopada 1860 we wsi Czołowo, zm. 8 września 1905 w Warszawie) – polski drukarz, dekarz, działacz ruchu robotniczego. Członek kolejno SPD, II Proletariatu, PPS zaboru pruskiego, SDKPiL.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

W latach 1885–1886 był organizatorem pierwszych kółek socjalistycznych w Poznaniu. Współtwórca Polskiej Partii Socjalno-Rewolucyjnej Proletariat tzw. II Proletariatu w 1888, którego pracami kierował do 1891. Organizator pierwszej manifestacji 1-majowej na ziemiach polskich w 1890 roku. W 1892 podjął współpracę z rosyjskimi rewolucjonistami. W latach 1891–1893 przebywał w Londynie i Niemczech. Aresztowany przez wojska carskie podczas przekraczania granicy Królestwa Polskiego i osadzony w warszawskiej Cytadeli. Po trzech latach zasymulował chorobę i przeniesiono go do szpitala, z którego zbiegł do zaboru pruskiego, gdzie działał w PPS. W 1904 powrócił do Warszawy.

Kasprzak był wielokrotnie więziony przez władze carskie i pruskie. Silny fizycznie, obdarzony konspiracyjną intuicją, nie podporządkowywał się partyjnej dyscyplinie i zawsze wychodził obronną ręką z opresji. Na własnych plecach przeniósł Różę Luksemburg przez granicę rosyjsko-pruską[1]. Wyczyn ten przysporzył mu dodatkowej sławy. Za współpracę z Różą Luksemburg wyrzucony z SPD. Marcin Kasprzak był wielokrotnie niesłusznie pomawiany o współpracę z tajną policją w Rosji bądź Prusach.

W 1904 roku założył drukarnię SDKPiL w Warszawie, początkowo przy ul. Dzielnej, później przy ul. Dworskiej 6. Po przypadkowym odkryciu drukarni w dniu 27 kwietnia 1904 roku i otoczeniu jej przez policję, Kasprzak świadomy ciążącego na nim oskarżenia o donosicielstwo, zdecydował się bronić i zabił strzałami z rewolweru 4 żandarmów, a jednego ranił. Kilkanaście miesięcy więziony w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej, został skazany na karę śmierci wyrokiem z 2 listopada 1904[2].

Wyrok wywołał akcję protestów, mającą na celu zamianę wyroku na dożywotnie więzienie. Został powieszony na stokach Cytadeli Warszawskiej 8 września 1905 roku[2].

Wpływy kulturowe[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Aleksander Kochański: Róża Luksemburg. Warszawa: Książka i Wiedza, 1976, s. 20, seria: "Światowid".
  2. 2,0 2,1 Stefan Król, Cytadela Warszawska, Książka i Wiedza, Warszawa 1978, s. 213

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Z. Paterczyk, Marcin Kasprzak, Warszawa 1977.
  • Z. Paterczyk, Marcin Kasprzak i jego "sprawa": anatomia funkcjonowania niesłusznego oskarżenia, Poznań 1985.
  • Marcin Kasprzak: jego życie i walka: w świetle publikacji SDKPiL, wstępem opatrzył Bronisław Krauze, Warszawa 1954.
  • Encyklopedia Warszawy, PWN Warszawa 1975.