Marcin Knakfus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Obserwatorium astronomiczne, najstarszy budynek klasycystyczny w Wilnie
Pałac de Reussów w Wilnie

Marcin Knakfus (ur. ok. 1740 w Wólce Ostrożeńskiej, zm. po 1821 w Wilnie), Architekt Jego Królewskiej Mości i kapitan polnej buławy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Działał w Warszawie i na Litwie. Prekursor klasycyzmu w Polsce.

Działalność zawodową rozpoczął w Warszawie, gdzie spotkał wybitnych architektów późnego baroku, jak Efraim Szreger i Szymon Bogumił Zug oraz wczesnego klasycyzmu, jak Dominik Merlini i Jan Chrystian Kamsetzer.

Po zaproszeniu przez biskupa Massalskiego, zamieszkał w Wilnie około roku 1768. Służył w randze kapitana w Armii Wielkiego Księstwa Litewskiego oraz wykładał w wojskowej uczelni inżynieryjnej.

Był pierwszym profesorem architektury cywilnej i praktycznej w latach 1773-1777 na Uniwersytecie Wileńskim (prowadzonym jeszcze przez jezuitów), gdzie jego uczniem był Wawrzyniec Gucewicz. Był radnym miasta Wilna. Zajmował się regulacjami ulic Wilna i placów na Pohulance, a także wykonał pomiary Starego Zamku i koszar Ogińskiego (1787).

Uczestniczył w insurekcji kościuszkowskiej (1794). Doznał z tego powodu prześladowań ze strony władz rosyjskich, co skłoniło go do zamieszkania na Suwalszczyźnie i wycofania się z życia publicznego.

W 1781 był czynnym członkiem trzech niższych lóż wolnomularskich w Wilnie[1].

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Współpraca przy projekcie pałacu w Werkach (1769–1781)
  • Pałac de Reussów (Szuazelów, właśc. Choiseul) w Wilnie (1775)
  • Rozbudowa obserwatorium astronomicznego Uniwersytetu Wileńskiego (1782-1788)
  • Kościół w Traszkunach (1774–1787)
  • Kościół w Kurtowianach (1783–1792)
  • Kościół w Lachowiczach
  • Ogród botaniczny w Wilnie (1784)
  • Ołtarz w kościele Wszystkich Świętych w Wilnie (1787),
  • Kościół św. Bartłomieja na wileńskim Zarzeczu (1778)
  • Nadzór nad budową Zielonego Mostu nad rzeką Wilią (1789)
  • Kościół w Trokach (1789–1790)
  • Kościół w Szawlach
  • Kościół w Poniewieżu
  • Pałac Tyzenhauzów (ok. 1790)
  • Archiwum Trybunału Litewskiego (1790)
  • Szkoła parafialna w Traszkunach (1796)
  • Pałac Wittinghoffów
  • Pałac Abramowiczowej
  • Pałac Brzostowskich (Abramowiczów) w Wilnie
  • Pałac Łopacińskich (Sulistrowskich) w Wilnie
  • Pałac Zabiełłów w w Pojeziorach
  • Prace przy przebudowie ratusza i katedry w Wilnie

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Łoza, Architekci i budowniczowie w Polsce, Warszawa 1954
  • V.Drema, Materiały do działalności architekta Marcina Knakfusa, Biuletyn Historii Sztuki, R.XXVI, 1964, nr 3, ss.197-207

Przypisy

  1. Stanisław Małachowski-Łempicki, Wykaz polskich lóż wolnomularskich oraz ich członków w latach 1738-1821, w: Archiwum Komisji Historycznej, t. XIV, Kraków 1930, s. 373.
Wikimedia Commons