Marcjon

Z Wikipedii

Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Marcjon (ur. ok. 100 w Synopie, w Poncie nad Morzem Czarnym (na terenie obecnej Turcji), w rodzinie biskupa; zm. po 160) – teolog, herezjarcha chrześcijański, twórca herezji marcjonizmu, częściowo powiązanego z gnostycyzmem.

[edytuj] Życie i myśl teologiczna

Dorobił się majątku jako armator. Został wyłączony ze wspólnoty kościelnej przez własnego ojca, prawdopodobnie z powodu wyznawanych nauk, uznanych za błędne. Ok. 140 r. przybył do Rzymu. Przez pewien czas był członkiem gminy rzymskiej w której odgrywał znaczną rolę, gdyż ofiarował na potrzeby gminy swój pokaźny majątek. Około roku 144 z powodu głoszonych doktryn został wyłączony z gminy rzymskiej, która całkowicie zwróciła mu wcześniej ofiarowany majątek. Wówczas Marcjon założył własny Kościół, który posiadał własną hierarchię złożoną z biskupów, kapłanów, diakonów. Zgromadzenia liturgiczne wzorował na liturgii rzymskiej. Jego Kościół bardzo szybko rozpowszechnił się w całym cesarstwie, a dla teologów związanych z kręgami proto-ortodoksji był wielkim zagrożeniem, zarówno w kwestii doktrynalnej i instytucjonalnej. Zmarł ok. 160 r.

[edytuj] Znaczenie Marcjona dla powstania kanonu Nowego Testamentu

W wyniku odrzucenia przez Marcjona hebrajskich ksiąg Pisma Świętego, zaczął się w Kościele kształtować proces tworzenia kanonu Pisma Świętego. Dokonało się to częściowo w odpowiedzi na jego nauczanie, uznane przez teologów proto-ortodoksyjnych za błędne. Ustanawiając własny kanon Pisma Świętego Marcjon uznał tylko przerobioną przez siebie Ewangelię św. Łukasza (Ewangelia Marcjona) – nie zachowana do obecnych czasów, zrekonstruowana przez Adolfa Harnacka na podstawie anty-marcjonickich dzieł Tertuliana i Pseudo-Tertuliana, Marcjon usunął m.in. tekst dotyczący narodzin Chrystusa) i 10 listów św. Pawła. Całkowicie zrezygnował ze Starego Testamentu, uważając go za zbyt skażony religią żydowską.

Istnieją tezy mówiące, że był autorem pierwszej zapisanej Ewangelii i inicjatorem Nowego Testamentu. Coraz więcej historyków uważa że znane nam Ewangelie zostały napisane później (jak i wyżej wspomniane listy św. Pawła). Jest to chyba najważniejszy heretyk całych dziejów chrześcijaństwa fascynujący swoimi poglądami nie tylko Ojców Kościoła, ale również coraz większą rzeszę badających ten okres historyków i teologów. Jego dzieło "Antytezy", w którym wyłożył zasady swojej doktryny, nie zachowało się – jego główne tezy podaje Tertulian w piśmie "Przeciw Marcjonowi".