Mardoniusz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy starożytnego perskiego dowódcy. Zobacz też: Mardoniusz (imię).

Mardoniusz, także: Mardoniosperski wódz okresu wojen persko-greckich w V w. p.n.e.

Był synem Gobryasa i zięciem króla Persji Dariusza I (poślubił jego córkę Artozostrę). W 492 p.n.e. został wysłany do Grecji, by rozszerzyć satrapię europejską. Nim wkroczył do Grecji obalił perskich tyranów w jońskich miastach i wprowadził tam rządy demokratyczne – prawdopodobnie by zapobiec rebeliom. Następnie z flotą i wojskiem przekroczył Hellespont, po czym ruszył na zachód wzdłuż wybrzeża. Jego flota została jednak zniszczona przez sztorm niedaleko góry Athos. Według greckiego historyka Herodota Persowie stracili wtedy 300 statków i 20 tysięcy ludzi. W tym czasie Mardoniusz z wojskami lądowymi walczył w Tracji, gdzie został ranny. Mimo sukcesów odniesionych podczas tych walk musiał zawrócić do Azji Mniejszej z powodu braku floty. Został pozbawiony dowództwa przez Dariusza, który wysłał wojska na Ateny pod wodzą Artafernesa i Datisa w 490 p.n.e. i poniósł klęskę pod Maratonem.

Kampania w Grecji[edytuj | edytuj kod]

Mardoniusz powrócił do łask za panowania syna i następcy Dariusza Kserksesa I. Perski wódz przekonał Kserksesa, że powinien pomścić klęskę Dariusza. Po klęsce pod Salaminą (480 p.n.e.) próbował nakłonić króla do pozostania w Grecji i wydania Grekom bitwy lądowej. Król Kserkses jednak zarządził odwrót głównych sił perskich do Suzy, w Grecji zaś pozostawił najlepsze wojska, w tym gwardię „nieśmiertelnych” pod dowództwem Mardoniusza. Herodot podaje liczbę wojsk powierzonych Mardoniuszowi na 300 tysięcy, co w opinii współczesnych uczonych jest liczbą wielokrotnie zawyżoną i nieprawdopodobną.

Mardoniusz po objęciu dowództwa wycofał się z Attyki na północ i przezimował swe wojska w Tesalii. Usiłował skłonić Ateńczyków do zawarcia separatystycznego traktatu pokojowego, proponując Ateńczykom powrót do miasta i zaofiarował pomoc w jego odbudowie w zamian za zawarcie rozejmu. a tym samym odciągnąć ich od sojuszu z Grekami Peloponezu. W tym celu wysłał w poselstwie do Aten swego sojusznika, a proksenosa Ateńczyków, Aleksandra, syna Amyntasa z Macedonii. Ateńczycy odrzucili propozycję Mardoniusza, wobec czego Persowie wznowili działania wojenne, wkraczając na terytorium Attyki i po raz drugi pustosząc Ateny w połowie lipca 479 p.n.e.[1] Na wieść o zbliżającej się armii peloponeskiej wycofał się w okolice Teb, obawiając się, że w górzystej Attyce nie uda mu się wykorzystać przewagi sił kawaleryjskich przeciw pieszym oddziałom greckim. Mardoniusz na czele swej armii starł się z wojskami sprzymierzonych greckich miast pod pod Platejami. Poniósł klęskę i śmierć. Triumfujący Grecy odcięli jego głowę i nadziali na pal, podobnie jak Kserkses postąpił z głową spartańskiego króla Leonidasa po bitwie pod Termopilami.

Przypisy

  1. 9,4. W: Herodot: Dzieje.