Margonin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Margonin
Kościół św. Wojciecha w Margoninie
Kościół św. Wojciecha w Margoninie
Herb Flaga
Herb Margonina Flaga Margonina
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat chodzieski
Gmina Margonin
gmina miejsko-wiejska
Data założenia 1364
Prawa miejskie 1402
Burmistrz Janusz Piechocki
Powierzchnia 5,15 km²
Wysokość 82 m n.p.m.
Populacja (2009)
• liczba ludności
• gęstość

2980
579 os./km²
Strefa numeracyjna
67
Kod pocztowy 64-830
Tablice rejestracyjne PCH
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Margonin
Margonin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Margonin
Margonin
Ziemia 52°58′23,89″N 17°05′41,27″E/52,973303 17,094797Na mapach: 52°58′23,89″N 17°05′41,27″E/52,973303 17,094797
TERC
(TERYT)
4303801044
Urząd miejski
ul. Kościuszki 13
64-830 Margonin
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Margonin w Wikisłowniku
Strona internetowa

Margoninmiasto w województwie wielkopolskim, w powiecie chodzieskim.

Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Margonin. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa pilskiego.

Według danych z 31 grudnia 2009 miasto miało 2980 mieszkańców[1].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Margonin leży w północno-wschodniej części województwa wielkopolskiego w powiecie chodzieskim nad Margoninką i Jeziorem Margonińskim. Miasto liczy niespełna 3 tysiące mieszkańców żyjących na powierzchni ponad 5 km². Margonin leży na terenie Wysoczyzny Chodzieskiej. Miasto stanowi ważny węzeł drogowy. W mieście krzyżują się trasy:

Margonin leży w niewielkiej odległości od ważnych ośrodków gospodarczych i administracyjnych w regionie a także od ośrodków sąsiednich gmin.

Obecnie do Margonina nie można dojechać koleją, gdyż linia Gołańcz – Chodzież została zamknięta. Komunikacją publiczną na terenie miasta zajmuje się pilski PKS, który oferuje kilkanaście autobusów dziennie do większości ościennych miejscowości, a także do dalszych ośrodków takich jak Poznań czy Piła.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Margonin powstał z niewielkiej osady, która już we wczesnym średniowieczu istniała nad Jeziorem Margonińskim. Znajdujące się tam dwa grodziska dały początek osiedlu miejskiemu. Pierwsza pisana notka pochodzi z 15 maja 1364 roku[2]. Osada prawa miejskie otrzymała przed 1402 rokiem, a w wyniku starań Joanny Gembickiej prawa te odnowiono w 1696 roku. Margonin był wtedy miastem prywatnym. Wiadomo jednak że ok. 1450 roku miasto opasane było fortyfikacjami miejskim. Rok 1772 przyniósł stagnację miasta które zostało wcielone do Prus. Sytuacja ta trwała do roku 1807 kiedy to Margonin zostaje wcielony do Księstwa Warszawskiego i przez następne 8 lat pod jego rządami się znajduje. Wiek XVIII to okres szybkiego rozwoju miasta, rozwija się rzemiosło, handel, usługi. Szczególnie dobrze rozwinęło się sukiennictwo. Obraz tegoż szybkiego rozwoju potwierdza fakt, iż w 1818 roku miasto Margonin zamieszkiwało 1640 mieszkańców. Kolejny rozwój miasto przeżywa w związku z wybudowaniem linii kolejowej łączącej Chodzież z Gołańczą która przechodzi przez Margonin. Fakt ten nastąpił w 1908 roku. Rozwój miasta przerwało powstanie wielkopolskie. Powstańcy wkroczyli do miasta 6 stycznia 1919 roku, jednakże dopiero po ponad roku zakończyły się rządy pruskie w Margoninie. Miało to miejsce 18 stycznia 1920 roku. W okresie międzywojennym miasto rozwijało się wolno i ospale. 5 września wojska niemieckie opanowały Margonin, a dla mieszkańców rozpoczął się okres terroru hitlerowskiego. Miasto Margonin zostało wyzwolone 22 stycznia 1945 roku. Po wojnie nastąpiła odbudowa i rozbudowa miasta, które stało się lokalnym ośrodkiem usługowo-handlowym z rozwiniętymi funkcjami ośrodka turystycznego.

Nazwa miasta pochodzi najprawdopodobniej od jakiegoś imienia zaczynającego się od przedrostka Marg-; historykom nie udało się jednak ustalić konkretnej osoby. Według miejscowej legendy nazwa pochodzi od imienia krzyżackiego rycerza Margo, który zachwycił się urodą córki właściciela wsi Sułaszewo - Niny. Po uprowadzeniu dziewczyny osiadł on we dworze nad jeziorem, wokół którego rozwinęła się osada[3].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

W Margoninie zachowała się zabytkowa zabudowa oraz jest zachowany układ ulic z rynkiem pośrodku. Do ważniejszych zabytków należą:

  • kościół św. Wojciecha, został zbudowany na początku XVII wieku. W latach 1753-1755 przeszedł gruntowna przebudowę, dzięki czemu stał się budowlą w stylu późnego baroku. Jest to budynek trójnawowy, typu halowego. Wewnątrz zachowane zostały rokokowe konfesjonały oraz ołtarz i ambona.
  • neogotycki pałac – pochodzi z lat 1842-1852. Otacza go ciekawy park założony nieco wcześniej, bo już w 1788 roku. Pałac przeszedł rozbudowę w latach 1905-1907, która miała na celu przystosowanie go do funkcji siedziby Królewskiej Szkoły Leśnej. W 1989 roku wewnątrz została uruchomiona izba pamięci o gen. Józefie Wybickim. Wystawa została przeniesiona, gdyż pałac znalazł się w rękach prywatnych. Pałac i park nie są dostępne dla turystów.
  • rynek zabudowany domami mieszkalnym w większości pochodzącymi z końca XIX wieku.
  • ul. Nowe Miasto, na której obejrzeć można jednolitą architektonicznie zabudowę złożoną z domów kalenicowych.
  • aleja lipowa, która założona i wysadzona została przez gen. Franciszka Skórzewskiego w 1765 roku.
  • dawny cmentarz żydowski

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Organizacją życia kulturalnego w mieście zajmuje się Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy oraz Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury. Pierwsza instytucja posiada siedzibę w Margoninie i wraz z dwiema filiami (w Próchnowie i Radwankach) posiada ponad 15 tysięcy woluminów. Co roku liczba czytelników wzrasta i obecnie z biblioteki korzysta ok. 600 tysięcy osób rocznie. Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury upowszechnia życie kulturalne miasta i gminy. Istnieją tutaj sekcje akwarystyczna, archeologiczna, astronomiczna, ceramiczna, historyczna czy też sekcja kowalstwa artystycznego. Mieszkańcy mogą brać udział również w zajęciach z dziedziny muzyki, plastyki. Istnieje sauna, siłownia, telewizja kablowa, małe zoo, strzelnica sportowa. MGOK posiada w swych strukturach trzy sale widowiskowe. Najmniejsza, zlokalizowana w budynku dawnej gazowni z 1902 roku posiada widownię na 60 miejsc. Widownia w remizie Ochotniczej Straży Pożarnej zgromadzi 100 osób, a sala dawnego kina "Leśnik" – 180 osób. W mieście istnieje także chór, oraz organizowane są Dziecięce Warsztaty Muzyczne. W mieście wychodzą aż cztery tytuły prasowe. Są to: "Sportowy Kurier Margoniński", "Kroniki Margonińskie", "Margoniński Informator Samorządowy" oraz Pismo Katechetyczne "Słówko".

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Margonina istnieje wiele przedsiębiorstw. Niegdyś w mieście istniała Fabryka Mebli-oddział Pilskich Fabryk Mebli z Trzcianki, oddział Zakładów Sprzętu Sportowego "Polsport" w Chodzieży, Państwowy Ośrodek Maszynowy, czy też Gminna Spółdzielnia "Samopomoc Chłopska". Z wyżej wymienionych tylko ta ostatnia istnieje po dziś dzień. Fabryka Mebli wraz z upadkiem zakładu-matki musiała zaprzestać działalności. W jej pomieszczeniach produkcję listew i klepek parkietowych rozpoczęła firma z udziałem kapitału zagranicznego. Zabudowania Polsportu obecnie zajmuje firma "Komfort" która kontynuuje dotychczasową działalność, a oprócz tego prowadzi usługi motoryzacyjne. Gminna Spółdzielnia "Samopomoc Chłopska" prowadzi w Margoninie sklepy detaliczne, skupy, hurtownie, piekarnię, masarnię i mieszalnię pasz. Istnieje przedsiębiorstwo "Prima" produkujące kawy, kawy rozpuszczalne, Zakład Wylęgu Drobiu "Janra". Oprócz tych zakładów w mieście zlokalizowanych jest wiele zakładów prywatnych, spółek, sklepów, hurtowni i punktów usługowych. Na terenie gminy zlokalizowana jest mieszalnia pasz "Janra", oraz wytwórnia papieru toaletowego, topialnia tłuszczu, spółka "Młynpasz" zlokalizowane w znajdującej się tuż za granicami miasta Margońskiej Wsi. W zakładach tych pracuje wielu mieszkańców Margonina. W mieście istnieje Bank Spółdzielczy, kilka filii towarzystw ubezpieczeniowych, leasingowych czy kredytowych. Istnieje poczta, posterunek policji, ośrodek zdrowia, stacje benzynowe, apteki. Od roku 2009 działa tu największa polska farma wiatrowa.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Sport w mieście reprezentują trzy kluby sportowe "Sokół", "Leśnik" i "Margo9". Klub Sportowy "Leśnik" reprezentuje piłkę nożną i rozgrywa mecze w IV lidze. W Margoninie drugim klubem jest Klub Strzelecki "Sokół" prowadzony przez Ligę Obrony Kraju. Trzeci reprezentant to Klub Wakeboardowy Margo9, który w sezonie letnim korzysta z wybudowanego w 2010 roku na Jeziorze Margonińskim wyciągu do nart wodnych i wakeboardu. Zawodnik "Margo9", Mateusz Muszyński, w 2012 roku zdobył tytuł vice mistrza Polski w kategorii Junior Młodszy. Do niedawna istniał tutaj Klub Jeździecki jednak przeniósł się on do pobliskiego Sypniewa w 1999 roku. W 1997 roku otwarto nowy stadion zmodernizowany przy wydatnym udziale jednej z pilskich firm. Stary stadion był w opłakanym stanie i nie nadawał się do użytku. Nowy obiekt dysponuje zapleczem sanitarnym, dwiema płytami boiska i trybunami na 750 osób.

Osoby związane z Margoninem[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2009 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-06, s. 102. ISSN 1734-6118. [dostęp 16 lipca 2010].
  2. Waldemar L. Janiszewski "Dzieje kościoła parafialnego w Margoninie" [1]
  3. Krzysztof Rzepa: Dzieje Margonina. s. 10.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Margonin 1402-2002 600-lecie Nadania Praw Miejskich 2002, praca zbiorowa, Wydawnictwo Carina, Piła ISBN 83-88998-02-1
  • Dzieje Margonina 2002, praca zbiorowa pod redakcją Krzysztofa Rzepy, Wydawnictwo WBP, Poznań ISBN 83-85811-85-0

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]