Maria (Skobcowa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Święta
Matka Maria
Data urodzenia 20 grudnia 1891
Ryga
Data śmierci 31 marca 1945
KL Ravensbrück
Kościół/
wyznanie
Cerkiew prawosławna
Data kanonizacji 16 stycznia 2004
przez Święty Synod Ekumenicznego Patriarchatu Konstantynopola
Wspomnienie 20 czerwca
Galeria ilustracji w Wikimedia Commons Galeria ilustracji w Wikimedia Commons

Maria (Skobcowa) (Мария (Скобцова)), urodzona jako Jelizawieta Juriewna Pilenko (Елизавета Юрьевна Пиленко), primo voto Kuzmina-Karawajewa (Кузьмина-Караваева), znana jako matka Maria (ur. 20 grudnia 1891 w Rydze, zm. 31 marca 1945 w Ravensbrück) – rosyjska poetka, mniszka, działaczka społeczna, święta Cerkwi prawosławnej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Rosja[edytuj | edytuj kod]

Tablica pamiątkowa na domu, w którym mieszkała w Petersburgu

Jelizawieta Pilenko urodziła się 20 grudnia 1891 roku w Rydze, w zamożnej rodzinie szlacheckiej. W dzieciństwie mieszkała w Anapie – jej ojciec był burmistrzem tego miasta. Pilenkowie surowo wychowywali dzieci, a Jelizawietę cechowała dziecięca pobożność. Przed 1905 rokiem rodzina przeniosła się do Petersburga, gdzie Jelizawieta ukończyła gimnazjum i rozpoczęła studia na tzw. kursie bestużewskim, czyli uniwersyteckim studium filozofii dla kobiet.

W czasie studiów weszła w świat petersburskiej bohemy, ideowo związawszy się ze środowiskiem poetyckim akmeistów. Była uznawana za utalentowaną debiutującą poetkę. W tym okresie poznała swojego pierwszego męża, Dymitra Kuzmina-Karawajewa, lewicowca właśnie zwolnionego z więzienia. Nieudane małżeństwo rozpadło się po trzech latach – w 1913 roku, tuż przed narodzinami córki Gajany. Jelizawieta uzyskała rozwiązanie małżeństwa i wyjechała ze stolicy. Już w czasie pobytu w Petersburgu interesowała się problemami filozofii religii, nie mając jednak – jak sama to określiła – łaski wiary, a jedynie silną jej wolę.

Po wydarzeniach rewolucji lutowej związała się z eserowcami, choć jej radykalizm wynikał raczej z ducha Ewangelii. Po rewolucji październikowej działała w podziemiu eserowskim w Moskwie. Następnie znalazła się na Krymie, na terenach zajętych przez białych i została aresztowana za "bolszewizm". Postawiono ją przed sądem i skazano na dwa tygodnie aresztu. Składowi sędziowskiemu przewodniczył jej przyszły mąż, wranglowski oficer Danił Jermołajewicz Skobcow. W tym okresie powstały profetyczno-katastroficzne wiersze Jelizawiety.

Paryż[edytuj | edytuj kod]

W 1919 roku Skobcowie opuścili Krym i przez Gruzję, Konstantynopol i Belgrad wraz z trójką dzieci (z tego małżeństwa urodziło się dwoje, Nastia i Jura) dotarli w 1923 roku do Paryża. Ich sytuacja materialna była bardzo ciężka, Skobcowa zarabiała szyciem i wyrobem lalek, co doprowadziło do pogorszenia wzroku. Poprawa warunków nastąpiła, gdy Danił Skobcow został szoferem. W 1926 roku dotknęła ich tragedia – po dwumiesięcznej chorobie zmarła córka Nastia. Swoje cierpienie matka wyraziła w pochodzących z tego okresu wierszach i rysunkach. To wydarzenie umocniło i spotęgowało jej wiarę.

Skobcowa zaangażowała się w działalność społeczną na rzecz żyjących w nędzy emigrantów z Rosji, podporządkowując jej swoje życie osobiste i rodzinne. W roku 1927 ukazał się zbiór poezji Żniwo Ducha, będący świadectwem jej wiary.

W końcu podjęła decyzję o wstąpieniu do monasteru. Danił Skobcow zaakceptował wybór żony. W marcu 1932 roku Jelizawieta Skobcowa złożyła śluby monastyczne w cerkwi paryskiego Prawosławnego Instytutu Teologicznego św. Sergiusza, przyjmując, na cześć Marii Egipcjanki, zakonne imię Maria.

Metropolita Eulogiusz powierzył jej zadanie założenia na emigracji nowych klasztorów – w tym celu udała się na Łotwę i do Estonii. Jednak jej powołaniem była przede wszystkim działalność charytatywna. Uruchomiła w Paryżu schronisko i jadłodajnię dla bezdomnych i bezrobotnych. Sama dostarczała żywność, obchodząc paryskich kupców i hurtowników. Z powodu zaangażowania w pracę często opuszczała modlitwy i nabożeństwa, co było powodem kontrowersji. W 1936 roku zmarła jej druga córka, Gajana.

Była inspiratorką powstania wśród emigracji rosyjskiej organizacji "Prawosławnoje Dieło", mającej cele społeczne, religijne i kulturalne, i stanęła na jej czele.

W czasie II wojny światowej zaangażowała się w pomoc Żydom, współpracując z francuskim ruchem oporu. Po wprowadzeniu wymogu noszenia przez Żydów gwiazd Dawida powiedziała "jeśli byśmy byli prawdziwymi chrześcijanami, wszyscy nosilibyśmy gwiazdy".

Ravensbrück i śmierć[edytuj | edytuj kod]

W styczniu 1943 roku Niemcy postanowili zlikwidować "Prawosławnoje Dzieło". Gestapo, pod nieobecność matki Marii, przeprowadziło rewizję w schronisku i aresztowało jej syna Jurę, który miał być zakładnikiem za matkę (po jej uwięzieniu nie wypuszczono go jednak, zginął w obozie Mittelbau-Dora).

Matka Maria została osadzona w Ravensbrück. Swoją postawą dodawała otuchy współwięźniarkom: czytywała im Pismo Święte, organizowała modlitwy; dla młodszych stała się prawdziwą matką. Jedna z więźniarek, Jacqueline Perrin, wspominała ją: "była naszą oazą po strasznym dniu". W obozie znacznie pogorszył się jej stan zdrowia. W styczniu 1944 roku została przeniesiona do tzw. "nowego obozu", gdzie miała oczekiwać śmierci w komorze gazowej. Powróciła stamtąd jednak, choć już krańcowo wycieńczona dyzenterią i chorobami wątroby.

30 marca 1945 roku odbyła się kolejna selekcja więźniarek. Prawdopodobnie dokonujący jej esesman ominął matkę Marię, jednak ona, widząc przerażenie już przeznaczonych na śmierć, dołączyła do nich.

Matka Maria zginęła w komorze gazowej 31 marca 1945 roku, w przeddzień Paschy.

Proces kanonizacyjny[edytuj | edytuj kod]

Została ogłoszona świętą 16 stycznia 2004 roku przez Synod Ekumenicznego Patriarchatu Konstantynopola i jest czczona w Cerkwi prawosławnej jako męczennica. Uroczystość kanonizacji odbyła się 1 i 2 maja 2004 roku na placu przed katedrą św. Aleksandra Newskiego w Paryżu; razem z matką Marią kanonizowano jej współpracowników: Dmitrija Klepinina, Ilię Fondamińskiego oraz syna Jurę Skobcowa[1].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Za swoje zaangażowanie w pomoc Żydom matka Maria została odznaczona tytułem Sprawiedliwej wśród Narodów Świata[2]. Na kanwie jej losów powstał radziecki film Matka Maria w reżyserii Siergieja Kołosowa (1982)[3].

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wiesław Jan Wysocki, Matka Maria, "Przegląd Powszechny" 1/749, styczeń 1984, str. 118-123
  • Sergiusz Hackel, Henryk Paprocki (tłum.), Matka Maria : (1891-1945), Białystok-Gdańsk 2008

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]