Maria Moczydłowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Maria Moczydłowska
Data i miejsce urodzenia 4 października 1886
Łomża
Data i miejsce śmierci 26 kwietnia 1969
Sopot
Posłanka na Sejm Ustawodawczy 1919–1922
Przynależność polityczna Klub Narodowego Zjednoczenia Ludowego
Okres urzędowania od 1919
do 1922
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości

Maria Moczydłowska z domu Grzymkowska (ur. 4 października 1886 w Łomży, zm. 26 kwietnia 1969 w Sopocie) – polska polityk, posłanka na Sejm Ustawodawczy (1919-1922) z ramienia Narodowego Zjednoczenia Ludowego (NZL), aktywistka feministyczna, nauczycielka, działaczka organizacji społeczno-oświatowych, działaczka ruchu spółdzielczości.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W 1905 roku uczestniczyła w rewolucji i strajku szkolnym. Nauczała w Kaliszu, Łomży i Warszawie. Wraz z mężem pracowała w szkole rolniczej w Liskowie, współpracując blisko z propagatorem spółdzielczości księdzem Wacławem Blizińskim, współtwórcą NZL. W 1913 roku opublikowała książkę Wieś Lisków[1].

Działalność polityczna i feministyczna[edytuj | edytuj kod]

Dzięki poparciu ks. Blizińskiego młoda nauczycielka została wybrana z okręgu wyborczego nr 30 w Częstochowie do Sejmu Ustawodawczego; była w nim jedną z zaledwie ośmiu posłanek. Pełniła funkcję sekretarza Klubu Narodowego Zjednoczenia Ludowego. Była członkinią sejmowych komisji: ochrony pracy, oświatowej oraz opieki społecznej[2].

Podczas przemówienia sejmowego w maju 1919 zadeklarowała ponadpartyjną współpracę posłanek. Jako cele ich posłannictwa wymieniła pomoc osobom ubogim i dzieciom zaniedbanym, podniesienie poziomu moralnego społeczeństwa oraz zniesienie reglamentacji prostytucji[3][a]. Równouprawnienie kobiet i mężczyzn określiła w swoim wystąpieniu jako kwestię zasadniczą dla ustroju państwa polskiego[4].

Jako posłanka działała na rzecz prohibicji, zakazu produkcji i sprzedaży alkoholu do celów spożywczych. W tej sprawie ściśle współpracowała z posłanką Zofią Moraczewską, należącą do Związku Parlamentarnego Polskich Socjalistów[3]. 20 kwietnia 1920 roku w Komisji Zdrowia Publicznego zabrakło jednego głosu do zatwierdzenia projektu Moczydłowskiej, wprowadzającego pełną prohibicję[b]. Uchwalono jednak ustawę o ograniczeniach w spożyciu i sprzedaży napojów alkoholowych, zwaną nawet „lex Moczydłowska”[5].

Jako sprawozdawczyni Komisji Opieki Społecznej poparła wniosek Z. Moraczewskiej o objęcie niezwłoczną, instytucjonalną opieką dzieci potrzebujących pomocy. Niekiedy, gdy nie zgadzała się ze stanowiskiem klubu NZL, uciekała się do forteli. Jej "zasłabnięcie" i opuszczenie sali podczas obrad Sejmu 10 lipca 1919, przyczyniło się do przyjęcia przewagą jednego głosu uchwały o zasadach reformy rolnej (klub NZL był przeciw). 16 marca 1921 roku opuściła salę sejmową, by "zatelefonować", dzięki czemu przewagą trzech głosów przeszła poprawka lewicy do konstytucji marcowej, usuwająca wirylistów ze składu przyszłego senatu (ponownie jej klub był przeciw).

21 listopada 1919 wraz z innymi posłankami sprzeciwiła się dyskryminacji kobiet w przyznawaniu nauczycielskiego nadzwyczajnego dodatku drożyźnianego (zgodnie z ustawą z lipca 1919 dodatek mógł być wypłacany jedynie mężowi). 20 stycznia 1920 Moczydłowska, Gabriela Balicka-Iwanowska i Zofia Moraczewska złożyły wniosek na rzecz wycofania przepisów pozbawiających kobiety polskiego obywatelstwa z chwilą poślubienia cudzoziemców. Wniosek posłanek został odrzucony przez posłów[3].

Okres międzywojnia[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu kadencji Sejmu Ustawodawczego Moczydłowska bezskutecznie ubiegała się o reelekcję[3], co było następstwem klęski w wyborach w listopadzie 1922 stworzonej przez lidera NLZ Leopolda Skulskiego listy wyborczej Polskiego Centrum. Działacze w większości (jak i sam Skulski) przystąpili do PSL "Piast". Po okresie pracy poselskiej Moczydłowska była organizatorką polskich szkół we Francji oraz kursów wakacyjnych dla nauczycieli polonijnych. Następnie pracowała w kuratorium w Warszawie w dziale oświaty dla dorosłych[2].

Po 1939 i w PRL[edytuj | edytuj kod]

W czasie II wojny światowej prowadziła tajne nauczanie. Po wojnie była m.in. przewodniczącą Koła Spółdzielców przy PSS "Społem" w Sopocie, Towarzystwa "Trzeźwość" i członkiem zarządu Związku Kółek Rolniczych w Warszawie. W 1959 została uhonorowana srebrną odznaką na Międzynarodowym Zjeździe Spółdzielczyń w Warszawie. Pełniła funkcję wiceprzewodniczącej Kół Gospodyń Wiejskich w Częstochowie i Warszawie. Była członkinią Związku Nauczycielstwa Polskiego i Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej[2].

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Jej pierwszym mężem był działacz oświatowy, dyrektor szkoły rolniczej w Liskowie, Mieczysław Moczydłowski (1887–1925), drugim – urzędnik skarbowy Tymoteusz Niekrasz[2][6].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Reglamentacja prostytucji oznacza przymusowe skoszarowanie prostytutek w wydzielonych domach publicznych będących pod nadzorem służby sanitarnej i władz porządkowych; postulat zniesienia reglamentacji (wynikający z czerpania korzyści z prostytucji przez osoby trzecie i opanowanie przez świat przestępczy) miał na celu zastąpienie jej neoreglamentacją (bez skoszarowania, ale pod nadzorem) bądź abolicjonizmem (przeciwdziałaniem nie samej prostytucji, lecz przyczynom skłaniającym kobiety do jej uprawiania). Szerzej:
  2. Dla porównania – w opisywanym okresie prohibicja obowiązywała już w wielu krajach m.in. w USA, większości prowincji Kanady, w Rosji, Finlandii, Norwegii i na Islandii.

Przypisy

  1. Maria Moczydłowska: Wieś Lisków (pol.). Kalisz, 1913. [dostęp 2012-05-04].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Maria Moczydłowska (pol.). Biblioteka Sejmowa. [dostęp 2012-04-27]. [zarchiwizowane z adresu 16 maja 2012].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Mariola Kondracka, Aktywność parlamentarna posłanek i senatorek Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1919–1927, [w:] Agnieszka Janiak-Jasińska, Katarzyna Sierakowska, Andrzej Szwarc (red.), Działaczki społeczne, feministki, obywatelki. Samoorganizowanie się kobiet po 1918 roku (na tle porównawczym), tom II, Wydawnictwo Neriton, Warszawa 2009, ISBN 978-83-7543-101-8, s. 50, 52, 54–59, 61, 68–69, 71–72.
  4. Tomasz Kowalik: Baby na Wiejskiej (pol.). „Sprawy Nauki”, 12/2004, 22 grudnia 2004. [dostęp 2012-04-27].
  5. Wojciech Kołodziej: Z perspektywy historycznej. W: Świat Problemów, nr 6 [on-line]. Instytut Psychologii Zdrowia PTP, 2004. [dostęp 2012-05-21].
  6. Sprawozdanie z działalności Zarządu Centralnego SUS za czas od 1 stycznia do końca grudnia 1930 r. „Czasopismo Skarbowe”. 4, styczeń 1931. 
  7. Moczydłowska Maria z d. Grzymkowska 1886-1969. Parlamentarzyści RP. [dostęp 2012-05-19].