Maria Orwid

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Maria Orwid
Maria Pfeffer
Data i miejsce urodzenia 23 lipca 1930
Przemyśl
Data i miejsce śmierci 9 lutego 2009
Kraków
Miejsce spoczynku nowy cmentarz żydowski w Krakowie
Zawód psychiatra
Miejsce zamieszkania Przemyśl, Lwów, Kraków
Rodzice Adolf Pfeffer i Klara z domu Weinstock
Partner Marian Szulc

Maria Orwid, pierwotnie Pfeffer (ur. 23 lipca 1930 w Przemyślu, zm. 9 lutego 2009 w Krakowie) – polska lekarka psychiatra żydowskiego pochodzenia, pionierka terapii rodzinnej w Polsce.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się w niereligijnej rodzinie żydowskiej jako córka adwokata Adolfa Pfeffera (zm. 1943) i Klary[1] z domu Weinstock (1903–1988). Podczas II wojny światowej, wiosną 1942 wraz z rodziną została przesiedlona do przemyskiego getta[2]. W rezultacie licznych akcji wysiedleńczych zginęli dziadkowie od strony matki oraz liczna część rodziny. Po ucieczce getta tuż przed ostatnią akcją likwidacyjną[2] ukrywała się wraz z matką w domu krawcowej Teofili Kic, która za okazaną im pomoc została pośmiertnie odznaczona 22 grudnia 2008 medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata[3]. Następnie obie przeniosły się do Lwowa, gdzie w lutym 1943 dołączył do nich ojciec. 17 maja 1943 zmarł z powodu gruźlicy i wycieńczenia. Po wyzwoleniu Lwowa 27 lipca 1944 matka Marii wyszła za mąż za Daniela Herzhafta (1903–1978), który przyjął nazwisko Orwid.

Grób Marii Orwid na nowym cmentarzu żydowskim w Krakowie
Symboliczne groby rodziny Marii Orwid na na nowym cmentarzu żydowskim w Krakowie

Po zakończeniu wojny wraz z matką i ojczymem przeniosła się do Krakowa, gdzie podjęła naukę w gimnazjum i następnie liceum Urszulanek. Od tego czasu przyjaźniła się ze Stanisławem Lemem, któremu zawdzięczała wybór studiów medycznych i psychiatrii[4]. Przez pewien czas uczęszczała na spotkania syjonistycznej lewicowej organizacji Ha-Szomer Ha-Cair. Studiowała na Akademii Medycznej w Krakowie, od V roku studiów w klinice Antoniego Kępińskiego. Była jedną z pierwszych kobiet na psychiatrii, dlatego też musiała wciąż udowadniać, że jest wystarczająco kompetentna[5]. W latach 1959-1964 razem z Kępińskim stworzyła tzw. program oświęcimski. Dotyczył badań nad psychicznymi skutkami wojennych przeżyć obozowych byłych więźniów obozów koncentracyjnych[6]. Program ten był jednym z pierwszych opracowań na świecie dotyczących traumy poobozowej.

Maria Orwid była pracownicą naukową Katedry Psychiatrii Wydziału Lekarskiego Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Specjalizowała się w psychiatrii dzieci i młodzieży oraz psychoterapii. W 1978 założyła pierwszą w Polsce Klinikę Psychiatrii Dzieci i Młodzieży w Krakowie, którą kierowała do 2000[7]. Była także współtwórczynią modelu pracy multiprofesjonalnych zespołów w psychiatrii, współautorką pierwszych prac o psychicznych skutkach wojennych przeżyć obozowych, inicjatorką projektu terapeutycznego dla Dzieci Holocaustu i Drugiego Pokolenia. Uczestniczyła w pracach Sekcji Naukowej Terapii Rodzin Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego i Polsko-Izraelskiego Towarzystwa Zdrowia Psychicznego[7]. Była honorową członkinią Europejskiego Towarzystwa Terapii Rodziny i Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego oraz członkinią Stowarzyszenia Dzieci Holocaustu i Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie. Była członkinią-założycielką B'nai B'rith Polska, reaktywowanego w 2007[6]. Regularnie uczestniczyła w Marszach Tolerancji[8].

Nigdy nie założyła rodziny oraz nie chciała mieć dzieci. Powodem tej decyzji była śmierć jej ośmioletniego kuzyna Ludwika, wywiezionego w 1942 z przemyskiego getta do obozu zagłady[9]. Została pochowana 11 lutego na nowym cmentarzu żydowskim przy ulicy Miodowej w Krakowie[10].

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Po zakończeniu II wojny światowej używała imienia Krystyna
  2. 2,0 2,1 Anna Bikont: Przeżyć... I co dalej? Rozmawiają z nią Katarzyna Zimmerer i Krzysztof Szwajca, Orwid, Maria (pol.). [dostęp 9 lutego 2009].
  3. Ireneusz Dańko: Medale i dyplomy dla Sprawiedliwych (pol.). [dostęp 11 lutego 2009].
  4. Małgorzata I. Niemczyńska: Pani profesor Marysia (pol.). [dostęp 11 lutego 2009].
  5. Anna Bednarczyk, Inga Hajdarowicz, Maria Orwid. Upodmiotowienie [w:] Ewa Furgał (red.), Krakowski Szlak Emancypantek. Przewodniczka po Krakowie Emancypantek, Fundacja Przestrzeń Kobiet, Kraków 2009, ISBN 978-83-928639-0-8, str. 49
  6. 6,0 6,1 Prof. Maria Orwid (1930 – 2009) (pol.). [dostęp 10 lutego 2009].
  7. 7,0 7,1 Prof. Maria Orwid nie żyje (pol.). [dostęp 11 lutego 2009].
  8. Anna Bednarczyk, Inga Hajdarowicz, Maria Orwid. Upodmiotowienie [w:] Ewa Furgał (red.), Krakowski Szlak Emancypantek. Przewodniczka po Krakowie Emancypantek, Fundacja Przestrzeń Kobiet, Kraków 2009, ISBN 978-83-928639-0-8, str. 49
  9. Agnieszka Sabor: Spieszmy się rozmawiać (pol.). [dostęp 19 marca 2009].
  10. Interia.pl: Zmarła prof. Maria Orwid (pol.). [dostęp 6 sierpnia 2009].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Maria Orwid na stronie przemysl24.pl
  • Maria Orwid na stronie Stowarzyszenia Dzieci Holocaustu
  • Maria Orwid w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI)
  • Pożegnanie z Marią w serwisie gazeta.pl
  • Złota Księga Nauki Polskiej 2000. Naukowcy przełomu wieków (pod redakcją Krzysztofa Pikonia), Wydawnictwo "Helion", Gliwice 2001, s. 378